I C 178/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pozwu o stwierdzenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 22 września 2006 r., zawartej przez powodów A. D. i S. D. z poprzednikiem prawnym pozwanego Banku (...) S.A. z siedzibą w G., oraz o zasądzenie od banku zwrotu nienależnie pobranych rat kapitałowo-odsetkowych w kwocie 147.829,22 zł. Sąd Okręgowy w Sieradzu, po analizie umowy i zeznań stron, uznał klauzule dotyczące indeksacji kredytu kursem CHF za niedozwolone (abuzywne). Sąd stwierdził, że postanowienia umowy dotyczące sposobu ustalania kursów walut (kupna i sprzedaży) oraz marż banku, zawarte w § 1 ust. 1, § 7 ust. 2, § 10 ust. 6 i § 17 umowy, naruszały wymóg przejrzystości materialnej. Nie pozwalały one konsumentowi na określenie kwoty kredytu w walucie obcej ani wysokości rat, ponieważ zależały od wewnętrznych tabel kursowych banku i niejasno określonych marż. Sąd uznał, że te klauzule kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interesy, dając bankowi swobodę w jednostronnym ustalaniu kosztów kredytu i nie informując konsumentów o rzeczywistym ryzyku kursowym. W związku z uznaniem klauzul za abuzywne, sąd stwierdził, że umowa kredytu nie może być utrzymana w mocy w zmienionym kształcie, gdyż wyeliminowanie mechanizmu indeksacji zmieniłoby jej istotę i charakter. Umowa została uznana za nieważną ex tunc. Na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 405 i 410 kc), sąd zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów zwrot nienależnie spełnionych świadczeń w kwocie 147.829,22 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu (22 marca 2021 r.). Sąd oddalił zarzut przedawnienia, wskazując, że termin przedawnienia nie biegnie, dopóki kredytobiorca nie dowie się o wadliwości umowy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (7.434,00 zł) nastąpiło zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, obciążając nimi pozwanego. Koszty sądowe wyłożone tymczasowo przez Skarb Państwa (3.123,84 zł) również zostały zasądzone od pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursów walut i marż banku, mogą zostać uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą zostać uznane za niedozwolone, jeśli nie były indywidualnie uzgodnione, nie dotyczą głównych świadczeń stron sformułowanych jednoznacznie, a kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że klauzule indeksacyjne w umowie kredytu CHF nie były przejrzyste i jednoznaczne, nie pozwalały konsumentowi na zrozumienie wysokości zobowiązania i rat, a także dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów i marż, co naruszało dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta. Brak indywidualnego uzgodnienia tych klauzul obciążał bank.
Jaka jest podstawa prawna i skutki stwierdzenia nieważności umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej z powodu abuzywności jej postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie nieważności umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych jest możliwe, a skutkiem jest obowiązek zwrotu przez bank nienależnie pobranych świadczeń na rzecz konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyeliminowanie klauzul indeksacyjnych, które stanowią istotę umowy kredytu indeksowanego, prowadzi do zmiany charakteru prawnego umowy i uniemożliwia jej dalsze obowiązywanie w zmienionym kształcie. W takiej sytuacji umowa jest nieważna, a konsument ma prawo do zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Czy termin przedawnienia roszczeń konsumenta z umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej może rozpocząć bieg, zanim konsument dowie się o wadliwości swojej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, termin przedawnienia roszczeń wynikających z kredytów frankowych nie może rozpocząć biegu, dopóki kredytobiorca nie dowie się o wadliwości swojej umowy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE (sprawa C-776/19), zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia roszczeń konsumenta z tytułu abuzywnych postanowień umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej nie może rozpocząć się przed dniem, w którym konsument dowiedział się o wadliwości swojej umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. D. | osoba_fizyczna | powód |
| S. D. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Definicja i przesłanki uznania postanowień umowy za niedozwolone (abuzywne).
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej (bezpodstawne wzbogacenie).
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie jako podstawa obowiązku zwrotu.
pr. bank. art. 69
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja i essentialia negotii umowy kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Kryteria oceny zgodności postanowień umowy z dobrymi obyczajami.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia w przypadku braku oznaczenia.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Interes prawny w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
pr. bank. art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Ustawa - Prawo bankowe
Szczegółowe zasady określania kursów walut w umowach kredytów denominowanych lub indeksowanych.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zasądzenie niepokrytych wydatków tymczasowo wyłożonych przez Skarb Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedozwolony charakter klauzul indeksacyjnych ze względu na brak przejrzystości, jednoznaczności i naruszenie dobrych obyczajów oraz rażące naruszenie interesów konsumentów. • Niemożność utrzymania umowy kredytu w zmienionym kształcie po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych. • Brak biegu terminu przedawnienia roszczeń przed powzięciem przez konsumenta wiedzy o wadliwości umowy.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powodów uległo przedawnieniu. • Umowa kredytu jest ważna i nie zawiera niedozwolonych postanowień. • Powodowie zostali prawidłowo poinformowani o ryzyku kursowym i zaakceptowali warunki umowy.
Godne uwagi sformułowania
klauzule indeksacyjne naruszają wymóg przejrzystości materialnej umowy • dobre obyczaje to reguły postępowania niesprzeczne z etyką i moralnością • rażące naruszenie interesów konsumenta ma miejsce wówczas, gdy umowa przewiduje nieusprawiedliwione dysproporcje • brak jest podstaw aby przyjąć, iż w chwili zawierania umowy kredytowej powodowie mogli mieć pełne rozeznanie co do tego jak duże jest ryzyko zmiany kursu waluty na przyszłość • nie można zastąpić zawartych w nich niedozwolonych postanowień przepisami o charakterze dyspozytywnym
Skład orzekający
Dagmara Kos
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza możliwość unieważnienia umowy i zwrotu środków.
“Bank musi zwrócić miliony za 'frankowe' kredyty! Sąd uznał umowę za nieważną z powodu ukrytych klauzul.”
Dane finansowe
WPS: 147 829,22 PLN
zwrot nienależnych świadczeń: 147 829,22 PLN
zwrot kosztów procesu: 7434 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.