Orzeczenie · 2019-07-26

I ACA 766/18Abuzywne klauzule ubezpieczeniowe opłaty likwidacyjne

Sąd

Sąd Apelacyjny w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2019-07-26

SAOSUbezpieczenia społeczneubezpieczenia na życieWysokaapelacyjny

ubezpieczeniaUFKklauzule abuzywneochrona konsumentaopłaty likwidacyjnewartość wykupuSąd Apelacyjnyprawo cywilne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia powoda W. T. (1) o zwrot kwoty 96 896,72 zł pobranej przez pozwanego ubezpieczyciela jako opłaty likwidacyjne po rozwiązaniu umów ubezpieczenia na życie z Ubezpieczeniowymi Funduszami Kapitałowymi (UFK). Powód argumentował, że nie został należycie poinformowany o opłatach i że klauzule umowne dotyczące tych opłat są abuzywne. Sąd Okręgowy w Krakowie uwzględnił powództwo, uznając klauzule za niedozwolone postanowienia umowne, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumenta. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację pozwanego ubezpieczyciela, oddalił ją w całości. Sąd Apelacyjny potwierdził, że klauzule dotyczące opłat likwidacyjnych (tzw. wartości wykupu) były abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jego interesy, a także nie dotyczyły głównych świadczeń stron. Sąd podkreślił, że ubezpieczyciel nie wykazał rzeczywistych kosztów związanych z zawarciem i wykonaniem umowy, a pobierane opłaty były arbitralne i nieproporcjonalne. Apelacja ubezpieczyciela została oddalona, a koszty postępowania apelacyjnego zasądzono od pozwanego na rzecz powoda.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczeniowych z UFK, ochrona konsumenta w relacjach z ubezpieczycielami.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów ubezpieczenia na życie z UFK, gdzie opłaty likwidacyjne były pobierane przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy. Interpretacja może być stosowana do podobnych produktów finansowych z klauzulami o podobnym charakterze.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia dotyczące opłaty likwidacyjnej (wartości wykupu) w umowach ubezpieczenia na życie z UFK, pobierane przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy, stanowią klauzule abuzywne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia te mogą stanowić klauzule abuzywne, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a nie dotyczą głównych świadczeń stron.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opłaty likwidacyjne były pobierane w sposób arbitralny, bez należytego poinformowania konsumenta o ich wysokości i sposobie naliczania, co prowadziło do rażącej nierównowagi stron i naruszenia interesów konsumenta. Brak było powiązania opłat z realnie poniesionymi kosztami przez ubezpieczyciela.

Czy wartość wykupu w umowach ubezpieczenia na życie z UFK stanowi świadczenie główne ubezpieczyciela?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wartość wykupu w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy nie stanowi świadczenia głównego ubezpieczyciela.

Uzasadnienie

Świadczeniem głównym jest usługa ubezpieczeniowa i zapłata składki. Wartość wykupu jest świadczeniem ubocznym, które pojawia się w sytuacji wyjątkowej, jaką jest wcześniejsze zakończenie umowy.

Czy konsument, który zawarł umowę ubezpieczenia z UFK, powinien być informowany o mechanizmie naliczania opłat likwidacyjnych i ich wysokości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, konsument powinien być jasno i przejrzyście poinformowany o wszystkich kosztach i opłatach związanych z umową, w tym o mechanizmie naliczania opłat likwidacyjnych.

Uzasadnienie

Brak należytego poinformowania konsumenta o skomplikowanych zapisach umownych, w szczególności dotyczących opłat, stanowi podstawę do uznania klauzul za abuzywne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powód

Strony

Nazwa	Typ	Rola
W. T. (1)	osoba_fizyczna	powód
(...) S.A. w W.	spółka	pozwany

Przepisy (11)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1-4

Kodeks cywilny

Postanowienie umowy zawartej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy, a przy tym nie dotyczące głównych świadczeń stron, jest niedozwolone i nie wywołuje skutków prawnych.

k.c. art. 385²

Kodeks cywilny

Ocena niedozwolonego charakteru postanowień umowy następuje według stanu z chwili zawarcia umowy; w razie wątpliwości Sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności towarzyszące zawarciu umowy, a także powszechnie stosowaną praktykę.

Pomocnicze

k.c. art. 385³

Kodeks cywilny

Wymienione w tym przepisie punkty (12, 16, 17) dotyczą klauzul niedozwolonych, m.in. naruszających równowagę kontraktową, sprzecznych z dobrymi obyczajami i godzących w interesy konsumenta.

k.c. art. 805 § § 1 i § 2 pkt 2

Kodeks cywilny

Określa świadczenia stron umowy ubezpieczenia (zapłata składki przez ubezpieczającego, wypłata sumy ubezpieczenia przez ubezpieczyciela w razie zajścia wypadku).

k.c. art. 829 § § 1 pkt 1

Kodeks cywilny

Dotyczy możliwości wypowiedzenia umowy ubezpieczenia.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Granice swobodnej oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 385 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

u.dz.ubezp. art. 13 § ust. 4 pkt 5

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Obowiązek określenia lub zawarcia w umowie zasad ustalania wysokości kosztów oraz wszelkich innych obciążeń potrącanych ze składek lub funduszu kapitałowego.

u.o.k.k. art. 12 § ust. 1

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Dotyczy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzule dotyczące opłat likwidacyjnych są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta. • Ubezpieczyciel nie wykazał rzeczywistych kosztów związanych z zawarciem i wykonaniem umowy, a pobierane opłaty były arbitralne. • Wartość wykupu nie stanowi świadczenia głównego ubezpieczyciela. • Konsument nie został należycie poinformowany o mechanizmie naliczania opłat likwidacyjnych.

Odrzucone argumenty

Sąd pierwszej instancji nierozpoznał istoty sprawy. • Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. • Naruszenie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. (brak dowodów na abuzywność). • Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. (przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów). • Naruszenie prawa materialnego (błędna interpretacja art. 385¹ k.c., 805 k.c., 829 § 1 k.c.). • Naruszenie art. 385² k.c. w zw. z art. 65 § 2 k.c. (indywidualna kontrola wzorca umownego). • Naruszenie art. 18 ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i przepisów rozporządzenia MF. • Naruszenie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. (nienależne świadczenie). • Naruszenie art. 5 k.c. (niezastosowanie zasady nadużycia prawa). • Naruszenie art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Godne uwagi sformułowania

nie zostały mu przedstawione informacje o opłatach, które miałyby być pobierane przez stronę pozwaną w konsekwencji rozwiązania umów lub ich wypowiedzenia przed upływem okresu obowiązywania • Było to działanie nieuzasadnione, pozbawione podstawy prawnej, a należności te stanowiły tzw. opłaty likwidacyjne • ich pobranie było sprzeczne z art. 385 § 1 k.c. w zw. z art. 385 3 pkt 12, 16 i 17 k.c. albowiem naruszało zasadę równowagi pomiędzy stronami stosunku umownego • wzorce umowne stosowane przez pozwanego ubezpieczyciela w części dotyczącej naliczania tego rodzaju opłat mają abuzywny charakter • Wartość Wykupu, która jest instytucją rodzajowo różną od tego rodzaju opłaty • nie można zasadnie przyjmować, że ubezpieczyciel zataił czy próbował ukryć przed nim istnienie ryzyka obciążenia go tymi opłatami • mechanizm obliczania świadczenia wykupu ma swoje uzasadnienie w strukturze kosztów poniesionych przez ubezpieczyciela • koszty zawarcia umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi ponoszone przez zakład ubezpieczeń są de facto kosztami związanymi z rozwiązaniem takiej umowy • Takie rozwiązanie było sprzeczne z dobrymi obyczajami. […]

Skład orzekający

Józef Wąsik

przewodniczący

Marek Boniecki

sędzia

Grzegorz Krężołek

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczeniowych z UFK, ochrona konsumenta w relacjach z ubezpieczycielami."

Ograniczenia: Dotyczy umów ubezpieczenia na życie z UFK, gdzie opłaty likwidacyjne były pobierane przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy. Interpretacja może być stosowana do podobnych produktów finansowych z klauzulami o podobnym charakterze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (polisolokaty) i pokazuje, jak konsumenci mogą dochodzić swoich praw w przypadku niejasnych lub abuzywnych klauzul umownych, co jest bardzo istotne dla szerokiego grona odbiorców.

“Ubezpieczyciel przegrał w sądzie: klauzule o opłatach likwidacyjnych w polisolokatach uznane za abuzywne!”

Dane finansowe

WPS: 96 896,72 PLN

zwrot opłat likwidacyjnych: 96 896,72 PLN

koszty postępowania apelacyjnego: 4050 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników