Orzeczenie · 2025-12-18

I ACa 1990/23Uchylenie decyzji VAT bledy proceduralne 77

Sąd

Sąd Apelacyjny w Lublinie

Miejsce

Lublin

Data

2025-12-18

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt frankowyklauzula abuzywnaochrona konsumentanieuczciwe warunki umowyprawo bankoweTSUESąd Najwyższyustalenie nieważności umowyindeksacjaryzyko walutowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Lublinie rozpoznał apelację pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej w G. od wyroku Sądu Okręgowego w R., który ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z dnia 2 lipca 2007 roku oraz zasądził od banku na rzecz powodów M. Z. i A. Z. kwotę 214.902,79 zł wraz z odsetkami. Bank zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 385¹ § 1 i § 2 k.c. w zw. z dyrektywą UE o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich. Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną. Stwierdzono, że zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługują na uwzględnienie, a ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego są prawidłowe. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko o abuzywności klauzul indeksacyjnych zawartych w umowie, wskazując na brak indywidualnego uzgodnienia tych postanowień z konsumentami oraz niewywiązanie się banku z obowiązku informacyjnego dotyczącego ryzyka walutowego. Podkreślono, że klauzule te określały główny przedmiot umowy, nie były transparentne i rażąco naruszały interes konsumenta. Sąd Apelacyjny, odwołując się do orzecznictwa TSUE i SN, uznał, że usunięcie jedynie elementu klauzuli indeksacyjnej dotyczącego marży nie jest możliwe, a abuzywne są całe postanowienia odnoszące się do waloryzacji świadczeń do CHF. W konsekwencji, wyeliminowanie tych klauzul skutkuje nieważnością całej umowy. Oddalono apelację i zasądzono od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF, skutków stwierdzenia nieważności umowy oraz ograniczeń w dochodzeniu roszczeń przez banki.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście dyrektywy UE i orzecznictwa TSUE. Może być stosowane do podobnych umów kredytowych indeksowanych do walut obcych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu denominowanego w CHF, określające sposób ustalania kursu waluty, mogą być uznane za abuzywne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule indeksacyjne, które nie były indywidualnie uzgodnione, nie były transparentne i rażąco naruszały interes konsumenta, mogą być uznane za abuzywne.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia klauzul indeksacyjnych z konsumentami, nie przedstawił im wystarczających informacji o ryzyku walutowym, a mechanizm ustalania kursu waluty dawał bankowi jednostronną swobodę, co naruszało dobre obyczaje i interes konsumenta.

Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu CHF?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Usunięcie abuzywnych klauzul indeksacyjnych, które stanowią istotny element umowy, może prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli bez nich umowa nie może dalej obowiązywać.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że klauzule indeksacyjne tworzą spójny mechanizm, którego nie można dowolnie modyfikować poprzez usunięcie jedynie jego części (np. marży). Eliminacja tych klauzul może zmienić istotę umowy do tego stopnia, że staje się ona niewykonalna, co skutkuje jej nieważnością.

Czy bank może dochodzić od konsumenta zwrotu kapitału kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu abuzywnych klauzul?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, bank może dochodzić zwrotu kapitału jako świadczenia nienależnego, ale jego roszczenia mogą być ograniczone w zależności od wysokości roszczeń konsumenta wobec banku, zgodnie z nowym orzecznictwem TSUE.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny odniósł się do wyroku TSUE C-396/24, wskazując, że bankowe roszczenia procesowe przeciwko konsumentom mogą być niezasadne, jeśli wysokość roszczeń konsumenta wobec banku przekracza lub jest równa wysokości kapitału kredytu. Konsumenci nadal mogą formułować roszczenia o zwrot pełnej kondykcji.

Czy prawo zatrzymania (art. 496 k.c.) ma zastosowanie w przypadku nieważności umowy kredytu CHF?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, prawo zatrzymania nie ma zastosowania w sprawach konsumenckich kwestionujących ważność umów z powodu nieuczciwych warunków, a także gdy umowa kredytu nie jest umową wzajemną.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że prawo zatrzymania nie przysługuje bankowi, ponieważ umowa kredytu nie jest umową wzajemną w rozumieniu przepisów, a także ze względu na wyrok TSUE C-28/22, który wyklucza stosowanie tej instytucji w takich sprawach. Ponadto, umowa została już spłacona, co wyklucza funkcję zabezpieczającą prawa zatrzymania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M. Z.	osoba_fizyczna	powód
A. Z.	osoba_fizyczna	powód
Bank (...) Spółka Akcyjna w G.	spółka	pozwany

Przepisy (19)

Główne

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

Ocena klauzul jako niedozwolonych (abuzywnych) z uwagi na brak indywidualnego uzgodnienia, sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesu konsumenta.

k.c. art. 385 § 2

Kodeks cywilny

Skutki abuzywności klauzul – brak związania konsumenta, możliwość utrzymania umowy w pozostałej części lub stwierdzenie jej nieważności, jeśli bez abuzywnych postanowień nie może obowiązywać.

k.c. art. 410 § § 1

Kodeks cywilny

Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego w przypadku nieważności umowy.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Obowiązek zwrotu wzbogacenia w naturze lub przez zapłatę jego wartości.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, aby podważyć swobodną ocenę dowodów.

k.c. art. 385 § 4

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowienia spoczywa na tym, kto się na nie powołuje (bank).

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Zasądzenie odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

k.p.c. art. 98 § § 1, 1 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasądzenie kosztów postępowania od strony przegrywającej.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.

k.c. art. 58 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Granice swobody umów.

k.c. art. 65 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Wykładnia oświadczeń woli.

Pr. Bankowe art. 69 § ust. 1 i 2

Prawo Bankowe

Definicja i essentialia negotii umowy kredytu.

ustawa antyspreadowa art. 4 § w zw. z art. 1 ust. 1 lit a) i b)

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo bankowe

Regulacje dotyczące kredytów indeksowanych.

k.c. art. 189

Kodeks cywilny

Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

k.c. art. 496

Kodeks cywilny

Prawo zatrzymania.

k.c. art. 497

Kodeks cywilny

Prawo zatrzymania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 2 § pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2

Określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul indeksacyjnych z uwagi na brak indywidualnego uzgodnienia i naruszenie obowiązku informacyjnego. • Niemożność utrzymania umowy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych. • Nieważność całej umowy kredytu CHF.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c., art. 299 k.p.c.). • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących granic swobody umów, wykładni oświadczeń woli, definicji kredytu, klauzul abuzywnych, prawa bankowego. • Możliwość zastosowania prawa zatrzymania przez bank. • Możliwość zastosowania art. 358 § 2 k.c. do oceny ważności umowy. • Możliwość zastosowania ustawy antyspreadowej do oceny ważności umowy. • Możliwość dochodzenia przez bank wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy.

Godne uwagi sformułowania

brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 299 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. i podważenia zeznań powodów w zakresie indywidulanego uzgodnienia z nimi postanowień umowy. • indywidualnie uzgodnione będą zatem tylko takie postanowienia, na których treść konsument miał wpływ tj. mógł je negocjować lub zostały do umowy włączone wskutek jego propozycji. • w świetle wyroków TSUE omówionych powyżej nie możliwe jest usunięcie jedynie tego elementu, a za abuzywne należy uznać całe postanowienie z § 17 umowy, co ostatecznie nakazuje wyeliminować z umowy całe postanowienia odnoszące się do waloryzacji (indeksacji) i świadczeń stron walutą CHF. • brak jest materialnej różnicy pomiędzy sytuacją, w której sąd zmienia treść umowy uzupełniając ją o nowe postanowienia w miejsce niedozwolonych, a sytuacją, w której sąd kreuje postanowienie o zupełnie nowej treści, poprzez eliminację wybranych fragmentów postanowienia niedozwolonego, a in casu taka ingerencja w treść § 17 zmieniałaby istotnie sens pierwotnego postanowienia poprzez pozbawienie jednej strony umowy (banku) zysku wynikającego ze spreadu. • bankowe roszczenia procesowe przeciwko konsumentom nie są zasadne i powinny ulec oddaleniu, jeśli wysokość roszczeń konsumenta względem banku przekracza bądź jest równa wysokości kapitału kredytu.

Skład orzekający

Adam Czerwiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF, skutków stwierdzenia nieważności umowy oraz ograniczeń w dochodzeniu roszczeń przez banki."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście dyrektywy UE i orzecznictwa TSUE. Może być stosowane do podobnych umów kredytowych indeksowanych do walut obcych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Orzeczenie dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą TSUE i SN w zakresie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami umownymi, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

“Kredyty CHF: Sąd Apelacyjny potwierdza nieważność umowy i chroni konsumentów przed bankiem!”

Dane finansowe

WPS: 214 902,79 PLN

kwota zasądzona od banku na rzecz powodów: 214 902,79 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników