I ACa 1207/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa R. Ś. i A. Ś. przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego do CHF z dnia 16 kwietnia 2007 r. oraz o zapłatę kwot 83 066,54 zł i 46 703,50 CHF jako nienależnie spełnionych świadczeń. Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 11 maja 2022 r. ustalił nieważność umowy kredytu oraz zasądził od banku na rzecz powodów wskazane kwoty wraz z odsetkami, a także koszty procesu. Sąd Okręgowy uznał klauzule dotyczące przeliczeń walutowych za abuzywne, ponieważ przyznawały bankowi jednostronne uprawnienie do kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorcy, były nietransparentne i naruszały równorzędność stron. Apelację od tego wyroku złożyła strona pozwana, zarzucając m.in. naruszenie prawa procesowego i materialnego, w tym błędną ocenę dowodów, pominięcie istotnych okoliczności oraz nieprawidłową wykładnię przepisów dotyczących abuzywności klauzul umownych. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację, oddalił ją. Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty procesowe banku, w tym dotyczące naruszenia art. 233 § 1 kpc, nie były zasadne, choć częściowo uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 228 § 2 kpc w związku z pominięciem dowodu z zeznań świadków. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego (przesłuchanie świadka Ł. T.), Sąd Apelacyjny stwierdził, że błąd proceduralny nie miał wpływu na treść wyroku. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul umownych, uznając je za nietransparentne i naruszające interesy konsumentów, co skutkowało nieważnością umowy w całości. Sąd Apelacyjny podkreślił, że klauzule indeksacyjne w umowach kredytowych stanowią świadczenia główne i podlegają kontroli pod kątem abuzywności, jeśli nie są sformułowane jednoznacznie. Sąd Apelacyjny odrzucił również zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym dotyczące interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy, abuzywności klauzul, skutków uznania klauzul za abuzywne, zasadności roszczenia pieniężnego, terminu płatności odsetek oraz przedawnienia roszczeń. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku i zasądził od niego na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, nawet po zmianie przepisów i orzecznictwa.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i klauzul umownych stosowanych przez bank w określonym czasie. Interpretacja przepisów o abuzywności może ewoluować.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu przeliczenia kursu waluty, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy kredytu dotyczące sposobu przeliczenia kursu waluty, które przyznają bankowi jednostronne uprawnienie do kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorcy, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron, co czyni je niedozwolonymi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne, które nie zostały indywidualnie negocjowane i pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut, są abuzywne. Brak transparentności i dowolność w ustalaniu kursów narusza interesy konsumenta.
Jaki jest skutek uznania postanowień umowy kredytu za niedozwolone (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uznanie postanowień umowy za niedozwolone skutkuje ich bezskutecznością wobec konsumenta od momentu zawarcia umowy. Jeśli eliminacja abuzywnych postanowień prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że nie może ona nadal funkcjonować, umowa jest nieważna w całości.
Uzasadnienie
Eliminacja abuzywnych klauzul indeksacyjnych, które stanowią istotę umowy kredytu indeksowanego, prowadzi do braku możliwości określenia głównych świadczeń stron. W takiej sytuacji umowa nie może dalej obowiązywać i jest nieważna w całości, zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, mimo możliwości dochodzenia zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ stwierdzenie nieważności definitywnie rozstrzyga o braku obowiązku spełniania świadczeń w przyszłości i zapobiega dalszym sporom, co zapewnia pełne zakończenie sporu.
Uzasadnienie
Powództwo o ustalenie nieważności umowy jest uzasadnione, gdy z umowy wynikają dalsze skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne. Ustalenie nieważności definitywnie rozstrzyga o relacjach stron.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń w umowie kredytu indeksowanego jest uzasadniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia nie jest uzasadniony, jeśli termin przedawnienia nie upłynął przed wniesieniem pozwu, który przerywa bieg terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale SN III CZP 6/21 i wyroku TSUE C-776/19, stwierdzając, że termin przedawnienia roszczenia nie upłynął przed wniesieniem pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Ś. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 385¹ § §1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia i zakresie pozbawienia korzyści.
k.c. art. 410 § §1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w zakresie, w jakim świadczenie zostało spełnione w celu wykonania zobowiązania, które nie istniało lub wygasło.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 481 § §1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji na wniosek strony może przeprowadzić dowód słuchany w pierwszej instancji, jeżeli uzna to za potrzebne.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może dopuścić nowe fakty i dowody, jeżeli strona uprawdopodobni, że nie mogła ich przedstawić w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna.
k.p.c. art. 98 § §1, §1 1 i §3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa majątkowe, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi tylko część kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zobowiązanie powstaje przez czynność prawną oraz przez inne zdarzenia prawne.
k.c. art. 58 § §1 i 3
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności że zamiast nieważnej czynności prawnej wstępuje ona w mocy ustawy.
k.c. art. 358 § §1 i 2
Kodeks cywilny
Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest waluta obca, spełnienie świadczenia następuje w walucie polskiej według kursu waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym poprzedzającym dzień spełnienia świadczenia i jego przeliczenia na walutę polską.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne w umowie kredytu są abuzywne, ponieważ przyznają bankowi jednostronne uprawnienie do kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorcy, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron. • Uznanie klauzul za abuzywne skutkuje ich bezskutecznością, a w konsekwencji nieważnością całej umowy kredytu, ponieważ umowa nie może funkcjonować bez tych klauzul. • Konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, nawet jeśli może dochodzić zwrotu świadczeń, ponieważ stwierdzenie nieważności definitywnie rozstrzyga o relacjach stron i zapobiega dalszym sporom. • Zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot świadczeń nie jest uzasadniony, gdyż termin przedawnienia nie upłynął przed wniesieniem pozwu.
Odrzucone argumenty
Bank twierdził, że informował kredytobiorców o ryzyku walutowym, a postanowienia umowy były jednoznaczne i zgodne z prawem. • Bank argumentował, że klauzule przeliczeniowe miały charakter techniczny i nie były źródłem powiązania zobowiązania z walutą obcą. • Bank podnosił, że umowa mogła być indywidualnie negocjowana, a powodowie mieli możliwość wyboru innego produktu lub spłaty w walucie szwajcarskiej. • Bank kwestionował interes prawny powodów w ustaleniu nieważności umowy, wskazując na możliwość dochodzenia roszczenia o zapłatę. • Bank zarzucał błędną wykładnię przepisów dotyczących abuzywności, skutków uznania klauzul za abuzywne oraz terminu płatności odsetek i przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszeń powodów • Niedozwolony ich charakter jest konsekwencją przyznania wyłącznie bankowi, jako stronie umowy kredytu, uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorcy • Takie postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron • Ocena niedozwolonego charakteru postanowień umowy następuje według stanu na dzień zawarcia umowy. • Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsument - kredytobiorca - ma otrzymać od drugiej strony • Postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG należy wykładać w ten sposób, iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym
Skład orzekający
Grzegorz Krężołek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, nawet po zmianie przepisów i orzecznictwa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i klauzul umownych stosowanych przez bank w określonym czasie. Interpretacja przepisów o abuzywności może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul bankowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w tym zakresie.
“Kredyt CHF nieważny? Sąd Apelacyjny potwierdza: bankowe klauzule przeliczeniowe to abuzywna pułapka dla konsumentów!”
Dane finansowe
WPS: 83 066,54 PLN
zwrot nienależnie spełnionych świadczeń: 83 066,54 PLN
zwrot nienależnie spełnionych świadczeń: 46 703,5 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.