I CSK 1214/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 listopada 2022 r., który oddalił apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu. Bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na oczywistą zasadność oraz szereg istotnych zagadnień prawnych, w tym dotyczących daty naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot zasądzonych na rzecz konsumenta, możliwości stosowania zarzutu zatrzymania, skutków uznania klauzul przeliczeniowych za abuzywne oraz możliwości zastąpienia ich innymi kursami. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9^ § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Stwierdził, że oczywista zasadność skargi nie zachodzi, gdy sąd drugiej instancji nie odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów apelacji, a jedynie podzielił rozważania sądu pierwszej instancji. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że wskazane przez bank zagadnienia prawne nie są istotne w rozumieniu art. 398^9^ § 1 pkt 1 k.p.c., ponieważ były już wielokrotnie przedmiotem analiz i rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, który prezentuje jednolite stanowisko w kwestii abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów denominowanych w walucie obcej oraz ich skutków prawnych. Sąd Najwyższy nie znalazł również podstaw do ponownego rozważenia obecnego stanowiska w tej materii. W konsekwencji, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania, a bank został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonego stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów denominowanych w walucie obcej oraz odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z uwagi na brak istotnych zagadnień prawnych.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Stanowi potwierdzenie istniejącej linii orzeczniczej.
Zagadnienia prawne (5)
Od jakiego dnia należy naliczać odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot zasądzonych na rzecz kredytobiorcy-konsumenta w ramach zwrotu nienależnego świadczenia, w przypadku ustalenia przez sąd, że umowa nie może być dalej wykonywana wobec usunięcia z umowy klauzul uznanych za abuzywne oraz decyzji konsumenta co do braku woli uzupełnienia umowy?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została rozstrzygnięta w niniejszym orzeczeniu, ponieważ Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozpoznał tej kwestii, uznając, że nie stanowi ona istotnego zagadnienia prawnego wymagającego rozstrzygnięcia w postępowaniu kasacyjnym.
Czy umowa kredytu jest rodzajem umowy wzajemnej, co do której uprawnione jest korzystanie z zarzutu zatrzymania przewidzianego w art. 497 k.c. w związku z art. 496 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że skuteczne skorzystanie przez stronę z prawa zatrzymania wzajemnego świadczenia pieniężnego wyłącza opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia, co wyklucza dochodzenie odsetek, przy czym dotyczy to odsetek należnych po dacie skutecznego podniesienia zarzutu zatrzymania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do swojego orzecznictwa, które potwierdza, że zarzut zatrzymania wyłącza opóźnienie i możliwość dochodzenia odsetek po jego skutecznym podniesieniu.
Czy eliminacja klauzul odnoszących się do tabel kursowych banku w umowie kredytu wyrażonego (denominowanego) w walucie obcej, jako postanowień niedozwolonych, jest równoznaczna z pozbawieniem umowy jej elementów przedmiotowo istotnych (essentialia negotii) prowadzącym do nieważności umowy, czy też możliwe jest dalsze wykonywanie umowy pomimo usunięcia klauzul przeliczeniowych, ze względu na to, że saldo kredytu od początku w umowie było wyrażone w CHF?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wielokrotnie przyjmował, że niedozwolone są postanowienia umowne pozostawiające możliwość ustalenia kursu CHF arbitralnej decyzji jednej ze stron. Analogicznie oceniane są klauzule przeliczeniowe w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej, jako określające główne świadczenie stron. Konsekwencją uznania postanowienia umownego za bezskuteczne jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie. Jednakże, gdy eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, nie można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na liczne orzeczenia własne oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, potwierdzające abuzywność klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów denominowanych i indeksowanych, a także na zasadę związania stron umową w pozostałym zakresie, z zastrzeżeniem sytuacji, gdy usunięcie klauzuli prowadzi do nieważności umowy.
Czy w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie wiąże konsumenta, możliwe jest przyjęcie, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została rozstrzygnięta w niniejszym orzeczeniu, ponieważ Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozpoznał tej kwestii, uznając, że nie stanowi ona istotnego zagadnienia prawnego wymagającego rozstrzygnięcia w postępowaniu kasacyjnym.
Czy w przypadku uznania, że postanowienie umowy kredytu denominowanego odnoszące się do sposobu określenia kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie wiąże konsumenta, to konsekwencją tego jest przyjęcie, że cechy abuzywności wykazywała tylko ta część ustalonego samodzielnie kursu waluty, która stanowiła nadwyżkę ponad kurs NBP i wówczas możliwe jest pozostawienie do rozliczeń kursu NBP, bowiem nie zmienia treści i istoty zakwestionowanych postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odrzuca możliwość odwołania się w celu określenia oprocentowania kredytu utrzymanego jako złotowy do stawki referencyjnej WIBOR. Wskazuje na jednolite stanowisko w orzecznictwie dotyczące abuzywności klauzul przeliczeniowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na swoje orzecznictwo, które odrzuca stosowanie WIBOR do określenia oprocentowania kredytów utrzymanych jako złotowe i potwierdza jednolite stanowisko w sprawie abuzywności klauzul przeliczeniowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 387
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez bank zagadnienia prawne nie stanowią istotnych zagadnień prawnych w rozumieniu art. 398^9^ § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż były już wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy. • Skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona. • Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego jest prawidłowe i zgodne z wymogami art. 387 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej z uwagi na rzekome nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia. • Istotne zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. • O oczywistej zasadności skargi (...) może być mowa wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów lub podstawowych prawa możliwym do dostrzeżenia bez konieczności prowadzenia szczegółowej analizy sprawy. • Istotnym zagadniem prawnym (...) jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. • Konsekwencją uznania postanowienia umownego za bezskuteczne jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie.
Skład orzekający
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonego stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów denominowanych w walucie obcej oraz odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z uwagi na brak istotnych zagadnień prawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Stanowi potwierdzenie istniejącej linii orzeczniczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego w ważnej społecznie i gospodarczo kwestii kredytów frankowych, co jest istotne dla wielu konsumentów i banków. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej pokazuje kryteria stosowane przez SN.
“Sąd Najwyższy nie daje szansy bankom w sporach o kredyty frankowe – skarga kasacyjna odrzucona!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.