I CSK 6308/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie zasądzający od banku na rzecz powodów zwrot nienależnie pobranych rat i prowizji z umów kredytu oraz ustalający nieistnienie stosunków prawnych wynikających z tych umów. Bank domagał się przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na istotne zagadnienia prawne dotyczące możliwości zastępowania postanowień abuzywnych przepisami dyspozytywnymi oraz zakresu obowiązku informacyjnego sądu wobec konsumenta. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej, stwierdził, że przedstawione przez skarżącego zagadnienia prawne dotyczące klauzul indeksacyjnych, ryzyka walutowego oraz konsekwencji abuzywności były już wielokrotnie rozstrzygane w jego orzecznictwie, a zatem nie zachodzi potrzeba ich dalszej wykładni ani nie występują rozbieżności w orzecznictwie. Ponadto, Sąd Najwyższy odniósł się do zarzutu nieważności postępowania spowodowanego rozpoznaniem sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednoosobowym, wskazując, że zgodnie z art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, taki skład był dopuszczalny w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego, a orzeczenia wydane do 26 kwietnia 2023 r. włącznie w takich składach nie stanowiły samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytowych oraz dopuszczalności jednoosobowego składu sądu drugiej instancji w okresie obowiązywania ustawy covidowej.
Orzeczenie odmawia przyjęcia skargi, co oznacza, że nie wprowadza nowych zasad, a jedynie potwierdza istniejące. Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą covidową.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego, lukę w umowie można wypełnić przez odwołanie do przepisów dyspozytywnych, art. 358 k.c. lub art. 41 Prawa wekslowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, luki powstałej w umowie po uznaniu klauzul przeliczeniowych za abuzywne nie da się wypełnić ani przez odwołanie do uzupełniającej wykładni oświadczeń woli, ani przez odwołanie do art. 358 k.c. czy do art. 41 Prawa wekslowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował stanowisko, że w przypadku abuzywności klauzul indeksacyjnych, umowa nie może być uzupełniana przepisami dyspozytywnymi ani innymi przepisami prawa, co wynika z dominującego orzecznictwa.
Jaki jest zakres obowiązku poinformowania konsumenta przez sąd o konsekwencjach prawnych wynikających ze stwierdzenia nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wypowiedział się już w przedmiocie obowiązku poinformowania przez sąd o konsekwencjach abuzywności klauzuli, a także roli wyrażenia woli przez konsumenta odnośnie do utrzymania umowy kredytu w mocy.
Uzasadnienie
Kwestia obowiązku informacyjnego sądu i roli woli konsumenta została już rozstrzygnięta w uchwale składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenia wydane przez sąd drugiej instancji w składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej do 26 kwietnia 2023 r. włącznie nie mogą stanowić samoistnej podstawy stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Choć uchwała SN III PZP 6/22 uznała taki skład za naruszający prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, Sąd Najwyższy w powiększonym składzie zastrzegł, że wykładnia ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a brak tego ograniczenia byłby niepożądany ze społecznego punktu widzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.I. | osoba_fizyczna | powód |
| M.I. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy postanowień umownych niedozwolonych (abuzywnych).
ustawa covidowa art. 15zzs1 § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwiała rozpoznawanie spraw przez sądy drugiej instancji w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego.
k.p.c. art. 98 § 1, 3 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady obciążania stron kosztami postępowania.
Pomocnicze
k.c. art. 358
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad ustalania wartości pieniężnej świadczenia w walucie obcej.
p.w. art. 41
Prawo wekslowe
Dotyczy zasad ustalania wartości weksla w walucie obcej.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka nieważności postępowania - rozpoznanie sprawy przez sąd nienależycie obsadzony.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestie prawne podniesione w skardze kasacyjnej zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. • Nie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednoosobowym, na podstawie ustawy covidowej, nie skutkowało nieważnością postępowania.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. • Istotnym zagadniem prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. może być wyłącznie problem o charakterze prawnym, a nie faktycznym lub wynikającym ze stwierdzonych przez skarżącego uchybień sądu. • Ze zdecydowanie dominującego orzecznictwa Sądu Najwyższego odnoszącego się do postanowień niedozwolonych stosowanych w umowach kredytu denominowanego i indeksowanego wynika, że luki powstającej w umowie po uznaniu klauzul przeliczeniowych za abuzywne w stanie faktycznym sprawy nie da się wypełnić ani przez odwołanie do uzupełniającej wykładni oświadczeń woli, ani przez odwołanie do art. 358 k.c. czy do art. 41 Prawa wekslowego. • Nie można bowiem uznawać, że stan sprzeczności składu sądu z przepisami prawa występuje, gdy ów skład był wprost wyznaczany przez odpowiedni, obowiązujący przepis, tj. art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19...
Skład orzekający
Marcin Krajewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytowych oraz dopuszczalności jednoosobowego składu sądu drugiej instancji w okresie obowiązywania ustawy covidowej."
Ograniczenia: Orzeczenie odmawia przyjęcia skargi, co oznacza, że nie wprowadza nowych zasad, a jedynie potwierdza istniejące. Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą covidową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, a także kwestii proceduralnej związanej z jednoosobowym składem sądu w okresie pandemii, co nadal budzi zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy: Czy jednoosobowy skład sądu apelacyjnego w czasie pandemii unieważniał wyroki? Klauzule abuzywne nadal pod lupą.”
Dane finansowe
zwrot nienależnie pobranych rat: 88 774,1 PLN
zwrot nienależnie pobranej prowizji: 1360,97 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.