III CZP 5/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozstrzygnął zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, dotyczące postępowania o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej, wytoczonego przeciwko bankowi, który w toku postępowania ogłosił upadłość. Kluczowe pytanie dotyczyło tego, czy takie postępowanie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości w rozumieniu art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, a tym samym czy podlega zawieszeniu i może być podjęte dopiero po wyczerpaniu trybu postępowania upadłościowego. Sąd Najwyższy, dokonując wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej przepisów, uznał, że postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości. W związku z tym, takie postępowanie może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka masy upadłości, zgodnie z art. 180 § 1 pkt 4 lit. b k.p.c. Sąd podkreślił, że celem art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego jest zatamowanie biegu postępowań, które mogą stać się zbędne wskutek umieszczenia wierzytelności na liście, co nie dotyczy spraw o ustalenie, które nie mają odpowiednika w procedurze sporządzania listy wierzytelności. Uchwała ma na celu ujednolicenie orzecznictwa sądów powszechnych w tej kwestii.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu przeciwko bankowi w upadłości nie podlega zawieszeniu na podstawie art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego i może być kontynuowane z udziałem syndyka.
Dotyczy specyficznej sytuacji ogłoszenia upadłości banku w trakcie postępowania o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej, wytoczone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, a tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 par. 1 pkt. 4 k.p.c., czy też może być kontynuowane z udziałem syndyka masy upadłości bez oczekiwania na wyczerpanie trybu określonego ustawą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego nie jest sprawą o wierzytelność w rozumieniu art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego. Wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna przepisów wskazuje, że celem art. 145 ust. 1 P.u. jest zatamowanie postępowań, które mogą stać się zbędne wskutek umieszczenia wierzytelności na liście, co nie dotyczy spraw o ustalenie. Takie postępowanie może być kontynuowane z udziałem syndyka po jego ustaleniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. | osoba_fizyczna | powód |
| B. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości Bank spółki akcyjnej w upadłości w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
p.u. art. 145 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Postępowanie sądowe o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, zawieszone z powodu ogłoszenia upadłości strony, może być podjęte dopiero po wyczerpaniu trybu określonego ustawą.
Pomocnicze
k.p.c. art. 174 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nakaz zawieszenia postępowania, jeżeli ogłoszono upadłość strony, a postępowanie dotyczy masy upadłości.
k.p.c. art. 180 § § 1 pkt 5 lit. b
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności, w przypadku ogłoszenia upadłości strony – z wyjątkiem określonym w art. 145 ust. 1 p.u. – z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie wiąże strony oraz sąd i inne organy państwowe.
k.p.c. art. 390 § § 1 zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne.
p.u. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Cel postępowania upadłościowego - zaspokojenie wierzycieli.
p.u. art. 75 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci prawo zarządu masą upadłości.
p.u. art. 91 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Konwersja zobowiązań niepieniężnych na pieniężne.
p.u. art. 146 § ust. 3
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Rygory związane z dopuszczalnością udzielania zabezpieczeń w postępowaniu upadłościowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości. • Żądanie ustalenia nie podlega zgłoszeniu do masy upadłości. • Roszczenie procesowe o ustalenie nie stanowi dochodzenia wierzytelności. • Postępowanie upadłościowe nie jest właściwą ścieżką do dochodzenia żądań z art. 189 k.p.c. • Prawo do sądu nie powinno być zagrożone poprzez nadmierne zawieszanie postępowań.
Odrzucone argumenty
Postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego dotyczy masy upadłości i powinno być zawieszone do czasu wyczerpania trybu postępowania upadłościowego. • Istnieją wątpliwości co do dopuszczalności podjęcia postępowania w zakresie żądania ustalenia. • Niepraktyczne jest badanie tej samej kwestii równolegle w dwóch postępowaniach.
Godne uwagi sformułowania
nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” • może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka • nie każde postępowanie dotyczące masy upadłości jest postępowaniem, o którym mowa w art. 145 ust. 1 p.u. • żądanie ustalenia nie podlega zgłoszeniu do masy upadłości, a roszczenie procesowe tego rodzaju nie stanowi w ogóle dochodzenia wierzytelności • podjęcie postępowania z chwilą ustalenia osoby syndyka, o czym mowa w art. 180 § 1 pkt 4 lit. b k.p.c., jest regułą, natomiast dalsze trwanie stanu zawieszenia postępowania o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości (art. 145 ust. 1 p.u.) stanowi wyjątek od tej reguły • sprawa o ustalenie nie jest zatem – tym bardziej – sprawą konkretnie o wierzytelność, „która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” • nie powinno skłaniać do rozszerzającego rozumienia pojęcia „postępowania sądowego […] o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości”
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący-sprawozdawca
Jacek Grela
członek
Krzysztof Wesołowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu przeciwko bankowi w upadłości nie podlega zawieszeniu na podstawie art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego i może być kontynuowane z udziałem syndyka."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ogłoszenia upadłości banku w trakcie postępowania o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w kontekście masowych postępowań dotyczących umów kredytowych i upadłości banków, co jest istotne dla prawników i konsumentów.
“Upadłość banku nie blokuje sprawy o ustalenie nieważności kredytu – kluczowa uchwała Sądu Najwyższego!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.