TL;DR
Zgodnie z art. 112a u.o.c. decyzję o zezwoleniu na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni od dnia kompletności wniosku. Przekroczenie tego terminu — bez skutecznego zawieszenia biegu — oznacza bezczynność organu w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.. Orzecznictwo konsekwentnie potwierdza, że trudności kadrowe, pandemia ani napływ spraw nie usprawiedliwiają zwłoki, a po 1 lipca 2024 r. przestały obowiązywać przepisy zawieszające bieg terminów.
1. Ustawowy termin 60 dni — kiedy się rozpoczyna?
Kluczowy termin reguluje art. 112a ust. 1 u.o.c.: decyzję wydaje się w terminie 60 dni. Bieg tego terminu rozpoczyna się dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych w art. 112a ust. 2 u.o.c. zdarzeń — m.in. osobiste stawiennictwo, uzupełnienie braków formalnych lub przedłożenie wymaganych dokumentów. NSA w wyroku „w dacie orzekania przez sąd wojewódzki nie upłynął termin 60 dni na załatwienie sprawy (art. 112a u.o.c.), którego bieg rozpoczął się 1 lipca 2024 r." → II OSK 3049/24 podkreślił, że ocena bezczynności musi uwzględniać stan prawny i faktyczny na dzień wydania orzeczenia. Analogicznie WSA w Gliwicach w sprawie „Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu." → II SAB/Gl 14/24 potwierdził, że sam fakt przekroczenia terminu wystarczy do stwierdzenia bezczynności.
2. Braki formalne wniosku — nie zwalniają organu z obowiązku działania
Organ nie może biernie czekać na uzupełnienie braków — ma obowiązek wezwania strony. WSA w Gliwicach w sprawie „Trudności kadrowe organu administracji publicznej, ani też znaczny wpływ spraw, nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny." → II SAB/Gl 14/24 stwierdził bezczynność mimo braków formalnych wniosku, ponieważ organ przez miesiące nie podjął żadnych czynności w celu ich uzupełnienia. Podobnie WSA w Gliwicach w sprawie „braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej" → III SAB/GL 147/24 uznał, że organ pozostawał w bezczynności przez blisko 10 miesięcy, nie podejmując żadnych czynności formalnych.
3. Pandemia i trudności kadrowe — nie są okolicznościami usprawiedliwiającymi
NSA w wyroku „Stanu bezczynności nie znoszą wprowadzone wskazanymi w skardze kasacyjnej rozporządzeniami Rady Ministrów ograniczenia w pracy urzędów administracji publicznej" → III OSK 600/22 kategorycznie orzekł, że rozporządzenia epidemiczne nie zwalniają organu z ustawowych terminów. WSA we Wrocławiu w sprawie „nie można zaakceptować sytuacji, w której organ pierwsze czynności w sprawie podejmuje dopiero po dziewiętnastu miesiącach od złożenia przez stronę wniosku" → III SAB/Wr 482/22 stwierdził bezczynność z rażącym naruszeniem prawa po ponadpółtorarocznej zwłoce. WSA we Wrocławiu w sprawie „zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej" → I SAB/Wr 147/23 podkreślił, że tłumaczenia organu dotyczące dużej liczby wniosków i fluktuacji pracowników nie usprawiedliwiają opieszałości.
4. Specustawa ukraińska — zawieszenie terminów i jego granice
Przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zawieszały bieg terminów załatwiania spraw o zezwolenie na pobyt czasowy. NSA w wyroku „art. 100c i art. 100d u.p.o.u. odnoszą się do wszystkich cudzoziemców, którzy wnioskują o zalegalizowanie pobytu w oparciu o formy wymienione w tych przepisach" → II OSK 2924/24 potwierdził, że zawieszenie dotyczyło wszystkich cudzoziemców. Jednocześnie NSA wyraźnie zaznaczył, że przedłużanie zawieszenia po 30 czerwca 2024 r. narusza konstytucyjne prawo do sądu. NSA w wyroku „różnym pojęciom użytym w ramach jednego aktu normatywnego należy nadawać różne znaczenie" → II OSK 2012/24 potwierdził powszechne zastosowanie przepisów zawieszających. Od 1 lipca 2024 r. bieg terminów został wznowiony — organ nie może już powoływać się na zawieszenie.
5. Rażące naruszenie prawa — kiedy bezczynność jest kwalifikowana
Bezczynność z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) zachodzi, gdy zwłoka jest długotrwała i pozbawiona racjonalnego uzasadnienia. WSA we Wrocławiu w sprawie „bezczynność Wojewody Dolnośląskiego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa" → III SAB/Wr 1403/22 stwierdził rażące naruszenie po 22 miesiącach bezczynności, przyznając 2200 zł zadośćuczynienia. WSA we Wrocławiu w sprawie „Bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa" → I SAB/Wr 183/23 uznał rażące naruszenie przy bezczynności trwającej od września 2021 r., zasądzając 800 zł zadośćuczynienia. WSA we Wrocławiu w sprawie „Trudno jest zaakceptować w państwie prawa taki sposób prowadzenia postępowania przez organ, który w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej" → I SAB/WR 116/22 podkreślił, że nowelizacja ustawy o cudzoziemcach nie może być stosowana wstecz do sanowania wcześniejszej bezczynności.
6. Odwołanie — termin 90 dni
art. 112a ust. 4 u.o.c. stanowi, że postępowanie odwoławcze w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy kończy się w terminie 90 dni. Przekroczenie tego terminu również stanowi podstawę do skargi na przewlekłość. W praktyce orzeczniczej terminy odwoławcze są równie rygorystycznie egzekwowane przez sądy administracyjne.
Źródła:
- II OSK 3049/24 (NSA, 22.10.2025)
- III OSK 600/22 (NSA, 24.05.2023)
- II OSK 2924/24 (NSA, 19.05.2025)
- II OSK 2012/24 (NSA, 05.02.2025)
- III SAB/Wr 1403/22 (WSA Wrocław, 23.03.2023)
- I SAB/Wr 183/23 (WSA Wrocław, 09.04.2024)
- I SAB/Wr 147/23 (WSA Wrocław, 30.01.2024)
- III SAB/Wr 482/22 (WSA Wrocław, 23.11.2022)
- II SAB/Gl 14/24 (WSA Gliwice, 09.05.2024)
- III SAB/GL 147/24 (WSA Gliwice, 15.05.2024)
- I SAB/WR 116/22 (WSA Wrocław, 13.12.2022)
- art. 112a u.o.c., art. 35 k.p.a., art. 37 k.p.a., art. 149 p.p.s.a.