Art. 15 Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Art. 15

Art. 15 1. Podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. 2. W przypadku gdy zainteresowany w ciągu 20 lat poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłosił wniosek o emeryturę, pobierał przez więcej niż 10 lat zasiłek przedemerytalny, podstawę wymiaru emerytury stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zainteresowany nabył prawo do tego zasiłku. 2a. Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. 2b. Przepisy ust. 2a stosuje się odpowiednio do osób uznanych za repatriantów. 3. Do podstawy wymiaru emerytury lub renty, o której mowa w ust. 1 i 2, dolicza się kwoty przysługujących ubezpieczonemu w danym roku kalendarzowym wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia wyrównawczego lub dodatku wyrównawczego, a także wartość rekompensaty pieniężnej ustaloną zgodnie z pkt 3 załącznika do ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent. Do podstawy wymiaru wlicza się również kwoty zasiłków dla bezrobotnych, zasiłków szkoleniowych lub stypendiów wypłaconych z Funduszu Pracy za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, z zastrzeżeniem ust. 3a. 3a. Przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty uwzględnia się kwoty wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy, oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, przysługujących ubezpieczonemu w roku kalendarzowym przypadającym po 2004 r., z tym że łączna kwota podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wynagrodzeń i zasiłków nie może przekroczyć maksymalnej kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. 4. W celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty: 1) oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych; 2) oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu; 3) oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz 4) mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19. 5. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%. 6. Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu. 7. Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio do osoby, która osiągała uposażenie. 8. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty przysługującej duchownym przyjmuje się przeciętną podstawę wymiaru składek z pełnych lat kalendarzowych ubezpieczenia przypadających po dniu 1 lipca 1989 r. do dnia, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie, z tym że z okresu nie dłuższego niż określony w ust. 1; na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru ustala się w myśl ust. 1.

Powiązane przepisy

Art. 15 odwołuje się do:

Orzeczenia powołujące art. 15 (40 841 orzeczeń)

I SA/Bd 132/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy· 2026-04-02

WSA w Bydgoszczy stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę dotyczącą egzekucji administracyjnej do WSA w Warszawie, zgodnie z właściwością siedziby Prezesa NFZ.

III SA/Gd 741/25· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku· 2026-04-01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje dotyczące odmowy wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop funkcjonariuszowi policji.

I CSK 3798/25· Sąd Najwyższy· 2026-03-31

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie o uznanie osoby za stwarzającą zagrożenie, uznając deklaracje o zmianie zachowania za niewystarczające.

II SO/Rz 5/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie· 2026-03-31

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził swoją niewłaściwość do rozstrzygnięcia sporu o właściwość między organami Policji i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

I SA/Go 378/25· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim· 2026-03-31

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną z powodu niedołączenia uwierzytelnionego odpisu dla strony przeciwnej.

II SA/Po 122/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu· 2026-03-31

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę na upomnienie Wojewody dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, uznając je za niedopuszczalne do zaskarżenia.

I SA/Gl 217/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach· 2026-03-30

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia w całości wpisu sądowego w ustawowym terminie.

V KK 6/26· Sąd Najwyższy· 2026-03-27

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w części dotyczącej oskarżonych A.K. i M.S. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

III SA/Gd 34/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku· 2026-03-27

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje dotyczące zasiłku dla bezrobotnych z powodu błędów proceduralnych lub merytorycznych.

III SA/Kr 1663/25· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie· 2026-03-27

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę na upomnienie Poczty Polskiej S.A. dotyczące opłat abonamentowych, uznając je za akt niepodlegający kontroli sądowej.

Potrzebujesz pogłębionej analizy orzecznictwa do art. 15 ?

Wypróbuj Lexedit Research