Art. 15 Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Art. 15

Art. 15 1. Podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. 2. W przypadku gdy zainteresowany w ciągu 20 lat poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłosił wniosek o emeryturę, pobierał przez więcej niż 10 lat zasiłek przedemerytalny, podstawę wymiaru emerytury stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zainteresowany nabył prawo do tego zasiłku. 2a. Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. 2b. Przepisy ust. 2a stosuje się odpowiednio do osób uznanych za repatriantów. 3. Do podstawy wymiaru emerytury lub renty, o której mowa w ust. 1 i 2, dolicza się kwoty przysługujących ubezpieczonemu w danym roku kalendarzowym wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia wyrównawczego lub dodatku wyrównawczego, a także wartość rekompensaty pieniężnej ustaloną zgodnie z pkt 3 załącznika do ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent. Do podstawy wymiaru wlicza się również kwoty zasiłków dla bezrobotnych, zasiłków szkoleniowych lub stypendiów wypłaconych z Funduszu Pracy za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, z zastrzeżeniem ust. 3a. 3a. Przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty uwzględnia się kwoty wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy, oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, przysługujących ubezpieczonemu w roku kalendarzowym przypadającym po 2004 r., z tym że łączna kwota podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wynagrodzeń i zasiłków nie może przekroczyć maksymalnej kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. 4. W celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty: 1) oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych; 2) oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu; 3) oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz 4) mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19. 5. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%. 6. Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu. 7. Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio do osoby, która osiągała uposażenie. 8. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty przysługującej duchownym przyjmuje się przeciętną podstawę wymiaru składek z pełnych lat kalendarzowych ubezpieczenia przypadających po dniu 1 lipca 1989 r. do dnia, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie, z tym że z okresu nie dłuższego niż określony w ust. 1; na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru ustala się w myśl ust. 1.

Powiązane przepisy

Art. 15 odwołuje się do:

Orzeczenia powołujące art. 15 (1000 orzeczeń)

C-717/24· Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej· 2026-05-21

Trybunał Sprawiedliwości UE zinterpretował przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, stwierdzając, że zasada sumowania okresów ubezpieczenia dla emerytur górniczych ma zastosowanie nawet bez formalnie odrębnego systemu.

I CSK 870/26· Sąd Najwyższy· 2026-05-20

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku wykazania przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności oczywistej zasadności skargi.

I KK 129/26· Sąd Najwyższy· 2026-05-19

Sąd Najwyższy oddalił kasacje obrońców skazanych w sprawie dotyczącej przestępstwa z art. 156 § 1 pkt 2 k.k., uznając je za oczywiście bezzasadne.

II KK 45/26· Sąd Najwyższy· 2026-05-18

Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. jako oczywiście bezzasadną, obciążając go kosztami postępowania.

V KZ 13/26· Sąd Najwyższy· 2026-05-15

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji, uznając ją za niedopuszczalną.

V KK 223/25· Sąd Najwyższy· 2026-05-15

Sąd Najwyższy oddalił kasacje skazanych za przestępstwa narkotykowe, uznając je za oczywiście bezzasadne.

I PSK 678/26· Sąd Najwyższy· 2026-05-15

Sąd Najwyższy zwrócił skargę kasacyjną pozwanego z powodu wątpliwości dotyczących opłaty od skargi, która została zwrócona stronie skarżącej.

V KK 118/25· Sąd Najwyższy· 2026-05-15

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej na wniosek obrońcy skazanych.

IV KK 122/26· Sąd Najwyższy· 2026-05-15

Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego J.R. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie, uznając ją za oczywiście bezzasadną i obciążając skazanego kosztami postępowania.

I USK 1503/26· Sąd Najwyższy· 2026-05-15

Sąd Najwyższy zwraca skargę kasacyjną ubezpieczonego do Sądu Okręgowego w celu usunięcia braków formalnych, w tym przedstawienia uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania.

Potrzebujesz analizy prawnej do art. 15 ?

Asystent AI przeanalizuje ten przepis w kontekście orzecznictwa, doktryny i powiązanych regulacji.

Zapytaj Asystenta AI