XXIV C 232/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. O. wniósł o zasądzenie od Towarzystwa (...) S.A. kwoty 101.880 zł, twierdząc, że umowa grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, do której przystąpił, jest nieważna. Główne zarzuty dotyczyły braku doręczenia mu postanowień umowy i dokumentów informujących o ryzyku inwestycyjnym, co miało skutkować działaniem pod wpływem błędu. Powód podnosił również abuzywność klauzul dotyczących opłaty likwidacyjnej oraz wadliwą konstrukcję umowy, w której jako ubezpieczającego wskazano inny podmiot niż powód, mimo że to powód opłacał składki. Pozwany kwestionował te twierdzenia, wskazując, że powód został poinformowany o warunkach umowy i otrzymał wszystkie niezbędne dokumenty. Sąd Okręgowy ustalił, że powód nie podpisał deklaracji przystąpienia ani nie otrzymał warunków ubezpieczenia, regulaminu ani tabeli opłat. Sąd uznał umowę za nieważną z dwóch głównych powodów: po pierwsze, z powodu braku doręczenia wzorca umowy konsumentowi, co zgodnie z art. 384 KC powoduje, że powoda nie wiążą jego postanowienia, a sam certyfikat nie zawierał wystarczających informacji do określenia świadczenia (brak essentialia negotii). Po drugie, umowa była wadliwie skonstruowana, gdyż naruszała art. 808 KC dotyczący ubezpieczenia na cudzy rachunek, gdzie obowiązek zapłaty składki powinien obciążać ubezpieczającego, a nie ubezpieczonego. Sąd uznał, że spełnione przez powoda świadczenie było nienależne, a umowa nieważna od samego początku, co uzasadniało zasądzenie zwrotu wpłaconych składek wraz z odsetkami. Sąd umorzył postępowanie w części, w której powód cofnął powództwo po otrzymaniu częściowego zwrotu środków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność umów ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym z powodu braku doręczenia wzorca, wadliwej konstrukcji umowy (naruszenie art. 808 KC) oraz możliwość dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia.
Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie nie doręczono wzorca umowy. Kluczowe jest ustalenie, czy umowa faktycznie narusza art. 808 KC w zakresie obowiązku zapłaty składki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym jest ważna, jeśli konsumentowi nie doręczono wzorca umowy i dokumentów informujących o ryzyku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa jest nieważna, jeśli konsumentowi nie doręczono wzorca umowy przed jej zawarciem, a sam certyfikat nie zawiera essentialia negotii.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 384 KC, wzorzec umowy wiąże drugą stronę tylko wtedy, gdy został jej doręczony przed zawarciem umowy. Brak doręczenia powoduje, że konsumenta nie wiążą postanowienia wzorca, a sam certyfikat nie zawierał wystarczających informacji do określenia świadczenia.
Czy umowa grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, w której ubezpieczający nie ponosi obowiązku zapłaty składki, a składkę płaci ubezpieczony, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka konstrukcja umowy jest sprzeczna z art. 808 KC i jest nieważna.
Uzasadnienie
Art. 808 § 2 KC stanowi, że obowiązek zapłaty składki w umowie ubezpieczenia na cudzy rachunek obciąża wyłącznie ubezpieczającego. Pomieszanie ról ubezpieczającego i ubezpieczonego w zakresie obowiązku zapłaty składki czyni umowę nieważną.
Czy w przypadku nieważności umowy ubezpieczenia, ubezpieczony może domagać się zwrotu wpłaconych składek jako świadczenia nienależnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku nieważności umowy, wpłacone składki stanowią świadczenie nienależne podlegające zwrotowi na podstawie art. 410 KC.
Uzasadnienie
Świadczenie jest nienależne, gdy czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna. Nieważność umowy ubezpieczenia skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie spełnionego świadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo (...) S.A. | spółka | pozwany |
| (...) S.A. | spółka | interwenient uboczny |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 805
Kodeks cywilny
Definicja umowy ubezpieczenia.
k.c. art. 384
Kodeks cywilny
Wiążący charakter wzorca umowy, wymóg doręczenia konsumentowi.
k.c. art. 808
Kodeks cywilny
Ubezpieczenie na cudzy rachunek, obowiązek zapłaty składki przez ubezpieczającego.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie.
Pomocnicze
k.c. art. 809 § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek potwierdzenia zawarcia umowy dokumentem ubezpieczenia.
k.c. art. 353(1)
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Skutki czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
Umowa na rzecz osoby trzeciej (pactum in favorem tertii).
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Roszczenie bezterminowe.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe.
u.dz.ubezp. art. 13
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Możliwość łączenia ubezpieczenia z lokowaniem składek w funduszach.
k.p.c. art. 203
Kodeks postępowania cywilnego
Cofnięcie pozwu.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Szczegółowe rozliczenie kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak doręczenia wzorca umowy konsumentowi. • Wadliwa konstrukcja umowy naruszająca art. 808 KC. • Nieważność umowy z powodu braku essentialia negotii. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia.
Odrzucone argumenty
Umowa została zawarta prawidłowo, a powód został poinformowany o warunkach. • Powód nie wykazał działania pod wpływem błędu ani nie złożył oświadczenia o uchyleniu się od skutków błędu w terminie. • Pracownik pośredniczący w zawarciu umowy był umocowany.
Godne uwagi sformułowania
nie został doręczony mu wzorzec umowy • nie zawierała elementów przedmiotowo-istotnych • sprzeczna z regulacją ustawową o charakterze bezwzględnie obowiązującym • spełnione przez powoda świadczenie, nienależne • roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego staje się wymagalne od chwili jego spełnienia
Skład orzekający
Maria Piasecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność umów ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym z powodu braku doręczenia wzorca, wadliwej konstrukcji umowy (naruszenie art. 808 KC) oraz możliwość dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie nie doręczono wzorca umowy. Kluczowe jest ustalenie, czy umowa faktycznie narusza art. 808 KC w zakresie obowiązku zapłaty składki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak istotne są formalne aspekty zawierania umów z konsumentami, co ma szerokie znaczenie praktyczne.
“Nieważne ubezpieczenie z funduszem kapitałowym? Sąd zwrócił klientowi 69 tys. zł!”
Dane finansowe
WPS: 101 880 PLN
zwrot składek: 69 433 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.