Orzeczenie · 2016-05-19

XXIV C 232/15

Sąd
Sąd Okręgowy w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2016-05-19
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy
ubezpieczenie na życiefundusz kapitałowynieważność umowybrak doręczeniaessentialia negotiiubezpieczenie na cudzy rachunekzwrot nienależnego świadczeniakonsument

Powód P. O. wniósł o zasądzenie od Towarzystwa (...) S.A. kwoty 101.880 zł, twierdząc, że umowa grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, do której przystąpił, jest nieważna. Główne zarzuty dotyczyły braku doręczenia mu postanowień umowy i dokumentów informujących o ryzyku inwestycyjnym, co miało skutkować działaniem pod wpływem błędu. Powód podnosił również abuzywność klauzul dotyczących opłaty likwidacyjnej oraz wadliwą konstrukcję umowy, w której jako ubezpieczającego wskazano inny podmiot niż powód, mimo że to powód opłacał składki. Pozwany kwestionował te twierdzenia, wskazując, że powód został poinformowany o warunkach umowy i otrzymał wszystkie niezbędne dokumenty. Sąd Okręgowy ustalił, że powód nie podpisał deklaracji przystąpienia ani nie otrzymał warunków ubezpieczenia, regulaminu ani tabeli opłat. Sąd uznał umowę za nieważną z dwóch głównych powodów: po pierwsze, z powodu braku doręczenia wzorca umowy konsumentowi, co zgodnie z art. 384 KC powoduje, że powoda nie wiążą jego postanowienia, a sam certyfikat nie zawierał wystarczających informacji do określenia świadczenia (brak essentialia negotii). Po drugie, umowa była wadliwie skonstruowana, gdyż naruszała art. 808 KC dotyczący ubezpieczenia na cudzy rachunek, gdzie obowiązek zapłaty składki powinien obciążać ubezpieczającego, a nie ubezpieczonego. Sąd uznał, że spełnione przez powoda świadczenie było nienależne, a umowa nieważna od samego początku, co uzasadniało zasądzenie zwrotu wpłaconych składek wraz z odsetkami. Sąd umorzył postępowanie w części, w której powód cofnął powództwo po otrzymaniu częściowego zwrotu środków.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Nieważność umów ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym z powodu braku doręczenia wzorca, wadliwej konstrukcji umowy (naruszenie art. 808 KC) oraz możliwość dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie nie doręczono wzorca umowy. Kluczowe jest ustalenie, czy umowa faktycznie narusza art. 808 KC w zakresie obowiązku zapłaty składki.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym jest ważna, jeśli konsumentowi nie doręczono wzorca umowy i dokumentów informujących o ryzyku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, umowa jest nieważna, jeśli konsumentowi nie doręczono wzorca umowy przed jej zawarciem, a sam certyfikat nie zawiera essentialia negotii.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 384 KC, wzorzec umowy wiąże drugą stronę tylko wtedy, gdy został jej doręczony przed zawarciem umowy. Brak doręczenia powoduje, że konsumenta nie wiążą postanowienia wzorca, a sam certyfikat nie zawierał wystarczających informacji do określenia świadczenia.

Czy umowa grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, w której ubezpieczający nie ponosi obowiązku zapłaty składki, a składkę płaci ubezpieczony, jest ważna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, taka konstrukcja umowy jest sprzeczna z art. 808 KC i jest nieważna.

Uzasadnienie

Art. 808 § 2 KC stanowi, że obowiązek zapłaty składki w umowie ubezpieczenia na cudzy rachunek obciąża wyłącznie ubezpieczającego. Pomieszanie ról ubezpieczającego i ubezpieczonego w zakresie obowiązku zapłaty składki czyni umowę nieważną.

Czy w przypadku nieważności umowy ubezpieczenia, ubezpieczony może domagać się zwrotu wpłaconych składek jako świadczenia nienależnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w przypadku nieważności umowy, wpłacone składki stanowią świadczenie nienależne podlegające zwrotowi na podstawie art. 410 KC.

Uzasadnienie

Świadczenie jest nienależne, gdy czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna. Nieważność umowy ubezpieczenia skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie spełnionego świadczenia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zasądzenie zwrotu nienależnego świadczenia
Strona wygrywająca
P. O.

Strony

NazwaTypRola
P. O.osoba_fizycznapowód
Towarzystwo (...) S.A.spółkapozwany
(...) S.A.spółkainterwenient uboczny

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 805

Kodeks cywilny

Definicja umowy ubezpieczenia.

k.c. art. 384

Kodeks cywilny

Wiążący charakter wzorca umowy, wymóg doręczenia konsumentowi.

k.c. art. 808

Kodeks cywilny

Ubezpieczenie na cudzy rachunek, obowiązek zapłaty składki przez ubezpieczającego.

k.c. art. 410

Kodeks cywilny

Nienależne świadczenie.

Pomocnicze

k.c. art. 809 § 1

Kodeks cywilny

Obowiązek potwierdzenia zawarcia umowy dokumentem ubezpieczenia.

k.c. art. 353(1)

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów.

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Skutki czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.

k.c. art. 393

Kodeks cywilny

Umowa na rzecz osoby trzeciej (pactum in favorem tertii).

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Roszczenie bezterminowe.

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Odsetki ustawowe.

u.dz.ubezp. art. 13

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Możliwość łączenia ubezpieczenia z lokowaniem składek w funduszach.

k.p.c. art. 203

Kodeks postępowania cywilnego

Cofnięcie pozwu.

k.p.c. art. 355

Kodeks postępowania cywilnego

Umorzenie postępowania.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

k.p.c. art. 108 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Szczegółowe rozliczenie kosztów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak doręczenia wzorca umowy konsumentowi. • Wadliwa konstrukcja umowy naruszająca art. 808 KC. • Nieważność umowy z powodu braku essentialia negotii. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia.

Odrzucone argumenty

Umowa została zawarta prawidłowo, a powód został poinformowany o warunkach. • Powód nie wykazał działania pod wpływem błędu ani nie złożył oświadczenia o uchyleniu się od skutków błędu w terminie. • Pracownik pośredniczący w zawarciu umowy był umocowany.

Godne uwagi sformułowania

nie został doręczony mu wzorzec umowy • nie zawierała elementów przedmiotowo-istotnych • sprzeczna z regulacją ustawową o charakterze bezwzględnie obowiązującym • spełnione przez powoda świadczenie, nienależne • roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego staje się wymagalne od chwili jego spełnienia

Skład orzekający

Maria Piasecka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Nieważność umów ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym z powodu braku doręczenia wzorca, wadliwej konstrukcji umowy (naruszenie art. 808 KC) oraz możliwość dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia."

Ograniczenia: Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie nie doręczono wzorca umowy. Kluczowe jest ustalenie, czy umowa faktycznie narusza art. 808 KC w zakresie obowiązku zapłaty składki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak istotne są formalne aspekty zawierania umów z konsumentami, co ma szerokie znaczenie praktyczne.

Nieważne ubezpieczenie z funduszem kapitałowym? Sąd zwrócił klientowi 69 tys. zł!

Dane finansowe

WPS: 101 880 PLN

zwrot składek: 69 433 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst