XV CA 746/20Uchylenie wyroku nierozpoznanie istoty sprawy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa B. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o zapłatę, opartego na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu. Powód domagał się zwrotu kwoty, którą uważał za nienależnie pobraną przez pozwanego. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, argumentując, że zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu stanowiłoby obejście przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych i trybu kontroli sądowej decyzji organów rentowych. Sąd Rejonowy wskazał również, że tożsamość stron i podstawy prawnej nie oznacza tożsamości żądania w porównaniu do wcześniejszego postępowania. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym powodem uchylenia było naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności art. 132 § 1 kpc, polegające na niekonsekwentnym stosowaniu wymogu doręczania pism pełnomocnikom stron, co naruszyło prawo do rzetelnego procesu i równości stron. Ponadto, Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ pominął argumentację prawną zawartą w piśmie powoda z dnia 2 sierpnia 2019 r. i nie odniósł się do zawnioskowanych w nim dowodów, opierając rozstrzygnięcie wyłącznie na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd Okręgowy podkreślił, że kwestia bezpodstawnego wzbogacenia w kontekście świadczeń z ubezpieczeń społecznych była już przedmiotem prawomocnego orzeczenia, co potwierdzało zasadność stanowiska Sądu Rejonowego w tym zakresie, jednakże naruszenia proceduralne wymagały uchylenia wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaNaruszenia przepisów proceduralnych w kontekście doręczania pism procesowych pełnomocnikom oraz nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i roszczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dochodzenie roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia jest dopuszczalne w sytuacji, gdy przedmiot sporu dotyczy świadczeń z ubezpieczeń społecznych, dla których przewidziany jest odrębny tryb postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dochodzenie takich roszczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu stanowi obejście przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych oraz trybu kontroli sądowej decyzji organów rentowych.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał, że zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w sprawie dotyczącej świadczeń z ubezpieczeń społecznych niweczy przewidziany prawodawcą tryb weryfikacji decyzji organów rentowych przez sądy ubezpieczeń społecznych.
Czy zwrot pisma procesowego z powodu braku oświadczenia o doręczeniu go pełnomocnikowi strony przeciwnej, przy jednoczesnym braku takiego zwrotu w analogicznej sytuacji dotyczącej odpowiedzi na pozew, narusza zasady rzetelnego procesu i równości stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postępowanie narusza zasady rzetelnego procesu i równości stron, a także może prowadzić do nierozpoznania istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że niekonsekwentne stosowanie art. 132 § 1 kpc przez Sąd Rejonowy, polegające na zwrocie pisma powoda z powodu braku oświadczenia o doręczeniu pełnomocnikowi pozwanego, podczas gdy w podobnej sytuacji odpowiedź na pozew została doręczona pełnomocnikowi powoda, stanowi naruszenie przepisów postępowania i prawa do rzetelnego procesu.
Czy sąd drugiej instancji może rozpoznać zarzut naruszenia art. 132 § 2 kpc, jeśli zastrzeżenie zostało zgłoszone w piśmie złożonym przed posiedzeniem wyznaczonym na publikację orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może wziąć pod uwagę zarzut naruszenia art. 132 § 2 kpc, jeśli stosowne zastrzeżenie zostało zgłoszone w terminie określonym w art. 162 § 1 kpc.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zarzut naruszenia art. 132 § 2 kpc mógł być wzięty pod uwagę, ponieważ zastrzeżenie zostało zgłoszone w piśmie z dnia 23 stycznia 2020 r., złożonym przed posiedzeniem wyznaczonym na publikację orzeczenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. D. | osoba_fizyczna | powód |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych – II Oddział w P. | instytucja | pozwany |
| Skarb Państwa – Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu | instytucja | koszty pomocy prawnej |
| r.pr. J. O. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 132 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.e.r.f.u.s.
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Pomocnicze
k.p.c. art. 199
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 339 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o rentach strukturalnych w rolnictwie
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszenia lub zmniejszania emerytury lub renty
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 8 § 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych przez Sąd Rejonowy, w szczególności art. 132 § 1 kpc, poprzez niekonsekwentne stosowanie wymogu doręczania pism pełnomocnikom. • Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Rejonowy, który pominął część argumentacji prawnej powoda i nie odniósł się do zawnioskowanych dowodów.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powoda oparta na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu, która została uznana za niedopuszczalną w kontekście świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Godne uwagi sformułowania
zastosowanie w przedmiotowej sprawie ww. przepisów stanowiłoby swojego rodzaju obejście przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych • nie można – za pomocą innych instrumentów i instytucji procesowych – tego trybu niweczyć czy też niejako multiplikować • taki brak równowagi przy potraktowaniu stron sprawia, że decyzja o zwrocie pisma powoda z dnia 2 sierpnia 2019r. potraktowana być musi jako naruszająca przepisy postępowania • Sąd Rejonowy pomijając argumentację prawną zawartą w piśmie z dnia 2 sierpnia 2019r. i nie odnosząc się do zawnioskowanych w tym piśmie dowodów nie rozpoznał istoty sprawy.
Skład orzekający
Michał Wysocki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenia przepisów proceduralnych w kontekście doręczania pism procesowych pełnomocnikom oraz nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i roszczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są błędy proceduralne i jak mogą one wpłynąć na wynik postępowania, nawet jeśli merytorycznie racja mogłaby być po stronie sądu niższej instancji.
“Błąd proceduralny uchylił wyrok: jak drobne niedopatrzenie może zaważyć na sprawie?”
Dane finansowe
WPS: 10 641,6 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.