X GC 619 /17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie A. K. i R. S. wnieśli o zasądzenie od pozwanych Ż. D. (wykonawcy) i spółki z o.o. S.K.A. (inwestora) kwoty 266.318,40 zł za wykonane prace instalacyjne. Powodowie jako podwykonawcy zawarli ustną umowę z Ż. D., która zleciła im część prac. Z tytułu wykonanych robót powodowie wystawili faktury, które częściowo zostały zapłacone przez Ż. D., a częściowo miały być zapłacone bezpośrednio przez spółkę S.K.A. na polecenie Ż. D. Pozwana Ż. D. twierdziła, że doszło do cesji wierzytelności, a pozwana spółka S.K.A. podnosiła, że nie ma podstaw do żądania zapłaty na podstawie bezpodstawnego wzbogacenia, gdyż wykonane roboty miały podstawę w umowie z Ż. D. Sąd ustalił, że umowa o podwykonawstwo zawarta ustnie jest nieważna z powodu niezachowania formy pisemnej, co wynika z art. 647¹ § 4 KC. Mimo to, sąd zasądził dochodzone kwoty od obu pozwanych na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 KC w zw. z art. 410 KC), uznając, że obie pozwane uzyskały korzyść majątkową kosztem powodów, a pozwana Ż. D. nie została zwolniona z długu przez rzekomą cesję, gdyż nie doszło do skutecznego przelewu wierzytelności ani spełnienia świadczenia. Odpowiedzialność inwestora (spółki S.K.A.) została oparta na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu, a nie na art. 647¹ § 5 KC, który dotyczy odpowiedzialności inwestora za wynagrodzenie podwykonawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność umów o podwykonawstwo z powodu braku formy pisemnej i możliwość dochodzenia roszczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Dotyczy sytuacji, gdy umowa o podwykonawstwo nie została zawarta na piśmie. Odpowiedzialność inwestora na podstawie bezpodstawnego wzbogacenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o podwykonawstwo robót budowlanych zawarta ustnie jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o podwykonawstwo robót budowlanych zawarta ustnie jest nieważna z powodu niezachowania formy pisemnej, zgodnie z art. 647¹ § 4 KC.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepis art. 647¹ § 4 KC, który stanowi, że umowy wykonawcy z podwykonawcą powinny być dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Mimo nieważności umowy, sąd uznał, że wykonawcy przysługuje roszczenie o zwrot wartości wykonanych prac na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Czy pozwana spółka z o.o. S.K.A. jako inwestor ponosi odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, inwestor ponosi odpowiedzialność na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, jeśli uzyskał korzyść majątkową kosztem podwykonawcy, a umowa o podwykonawstwo była nieważna.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nawet w sytuacji nieważności umowy o roboty budowlane, od strony korzystającej z efektów prac sąd może zasądzić zwrot wartości tych prac na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Inwestor niewątpliwie otrzymał korzyść majątkową w postaci wartości robót wykonanych przez powodów, a zubożenie powodów polegało na poniesieniu kosztów wykonania tych robót bez otrzymania zapłaty.
Czy polecenie dokonania bezpośredniej zapłaty przez inwestora na rzecz podwykonawcy stanowi skuteczne zwolnienie wykonawcy z długu wobec podwykonawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo polecenie dokonania bezpośredniej zapłaty nie stanowi skutecznego zwolnienia z długu, a jedynie jednostronną czynność prawną. Do zwolnienia z długu konieczne jest spełnienie świadczenia lub umowa przelewu wierzytelności.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że polecenie zapłaty jest jednostronną czynnością prawną, a do skutecznego przelewu wierzytelności wymagana jest umowa między stronami. Ponadto, nawet w przypadku przekazu, umorzenie długu następuje dopiero przez spełnienie świadczenia, chyba że umówiono się inaczej. W tej sprawie pozwana spółka nie dokonała płatności, więc pozwana Ż. D. nie została zwolniona z zobowiązania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| R. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Ż. D. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe (...) w Ł. | spółka | pozwana |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą we W. | spółka | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 647 § 1
Kodeks cywilny
§ 4 stanowi, że umowy wykonawcy z podwykonawcą oraz podwykonawcy z dalszym podwykonawcą powinny być dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczenia nienależnego, stosowany w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia.
Pomocnicze
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Umowa o roboty budowlane może być ważnie zawarta ustnie lub poprzez czynności konkludentne, choć dla celów dowodowych wymagane jest stwierdzenie pisemne.
k.c. art. 648 § § 1
Kodeks cywilny
Forma pisemna umowy o roboty budowlane jest zastrzeżona dla celów dowodowych (ad probationem).
k.c. art. 73 § § 1
Kodeks cywilny
Niezachowanie formy pisemnej dla celów dowodowych nie powoduje nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 74
Kodeks cywilny
Umożliwia ustalenie treści umowy także na podstawie dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron, jeśli sąd uzna to za konieczne.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Dopuszcza zawarcie umowy poprzez czynności konkludentne.
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
Reguluje umowę przelewu wierzytelności.
k.c. art. 921 § 1
Kodeks cywilny
Reguluje instytucję przekazu.
k.c. art. 921 § 5
Kodeks cywilny
Określa skutki umorzenia długu w przypadku przekazu.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zwrotu kosztów procesu.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Określa zasady naliczania odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.c. art. 647 § 1
Kodeks cywilny
§ 5 dotyczy odpowiedzialności inwestora za wynagrodzenie podwykonawcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy o podwykonawstwo z powodu braku formy pisemnej. • Roszczenie o zapłatę na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. • Uzyskanie korzyści majątkowej przez pozwanych kosztem powodów. • Nieskuteczność rzekomej cesji wierzytelności. • Niespełnienie świadczenia przez inwestora na rzecz powodów.
Odrzucone argumenty
Żądanie pozwu jest nieuzasadnione z uwagi na poczynione ustalenia o spłacie należności w drodze przelewu wierzytelności. • Brak podstaw do domagania się zapłaty na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, gdyż uzyskana korzyść miała podstawę w ważnie zawartej umowie. • Pozwana spółka nie ponosi odpowiedzialności za zapłatę zobowiązania, gdyż powodowie nie zostali zgłoszeni i zaakceptowani jako podwykonawcy.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o roboty można ważnie zawrzeć choćby ustnie. • Forma pisemna umowy o roboty budowlane została zastrzeżona tylko dla celów dowodowych (ad probationem). • Rozwiązanie powyższe wydaje się systemowo niespójne, z uwagi na to, że z przepisu art. 647¹ § 4 KC wynika, że umowy wykonawcy z podwykonawcą powinny być dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności. • Skoro powodowie wykonali powierzone im roboty budowlane [...] jest ona zobowiązana do zapłacenia wynikającego z wystawionych faktur wynagrodzenia. • Wbrew twierdzeniom pozwanej Ż. D. podnoszona przez nią okoliczność dokonania cesji wierzytelności [...] nie zwalnia jej z obowiązku zapłaty. • Nie może być zatem mowy o żądnym zwolnieniu pozwanej Ż. D. z zobowiązania zapłaty na rzecz powodów. • Umowa o podwykonawstwo robót budowlanych zawartej pomiędzy pozwaną ad. 1 a powodami nie dochowały wymogu zachowania formy pisemnej dla tej umowy, co skutkuje jej nieważnością, jako umowy o podwykonawstwo. • Jeżeli na podstawie umowy nieważnej z uwagi na brak formy podwykonawca spełni świadczenie w całości lub w części, przysługuje mu swoiste roszczenie restytucyjne. • Bez znaczenia pozostaje dla kwestii oceny bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego (...) spółki z o.o. ska. kosztem powodów jest podniesiona przez pozwanego ad 2 okoliczność, iż na zrealizowanie planowanej inwestycji [...] wydatkował kwotę większą niż pierwotnie planowana i większą od wynagrodzenia ustalonego z pozwaną ad 1.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność umów o podwykonawstwo z powodu braku formy pisemnej i możliwość dochodzenia roszczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy umowa o podwykonawstwo nie została zawarta na piśmie. Odpowiedzialność inwestora na podstawie bezpodstawnego wzbogacenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy częstego problemu nieważności umów o podwykonawstwo z powodu braku formy pisemnej i pokazuje, jak można dochodzić zapłaty w takiej sytuacji na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, co jest istotne dla branży budowlanej.
“Nieważna umowa o podwykonawstwo? Nie oznacza to braku zapłaty! Sąd wskazuje drogę do odzyskania pieniędzy.”
Dane finansowe
WPS: 266 318,4 PLN
wynagrodzenie za roboty budowlane: 266 318,4 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.