VIII U 416/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z 13 lutego 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonej M. P. wznowienia postępowania w sprawie emerytury, wskazując jako podstawę art. 83b ustawy systemowej w zw. z art. 149§3kpa. Organ rentowy uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2023r. dotyczy wyłącznie emerytów, którzy zgłosili wniosek o ponowne przeliczenie wysokości emerytury na podstawie art. 17 ustawy z 24 czerwca 2021r. i którym ZUS odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury na tej podstawie. Ponadto ZUS wskazał na przekroczenie przez ubezpieczoną terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania. Ubezpieczona wniosła odwołanie, argumentując, że wyrok TK nie określał terminu na złożenie wniosku o przeliczenie. Sąd Okręgowy, analizując sprawę, stwierdził, że organ rentowy błędnie potraktował wniosek ubezpieczonej o ponowne obliczenie emerytury jako skargę o wznowienie postępowania. Sąd uznał, że wniosek ten nie został merytorycznie rozpoznany przez organ rentowy, a jedynie oceniony w kontekście wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 477(10)§2 kpc, sąd przekazał nowe żądanie ubezpieczonej do rozpoznania organowi rentowemu. Sąd nie obciążył ubezpieczonej kosztami procesu, biorąc pod uwagę jej niski dochód i specyfikę sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaProceduralne aspekty rozpoznawania wniosków emerytalnych przez ZUS i sądy, w szczególności w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego i terminów.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ rentowy błędnie zakwalifikował wniosek.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek emeryta o ponowne przeliczenie emerytury, złożony po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność przepisu z Konstytucją, powinien być traktowany jako skarga o wznowienie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o ponowne przeliczenie emerytury nie powinien być automatycznie traktowany jako skarga o wznowienie postępowania, jeśli organ rentowy nie rozpoznał go merytorycznie w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ rentowy błędnie potraktował wniosek ubezpieczonej o ponowne obliczenie emerytury jako skargę o wznowienie postępowania. Wniosek ten zawierał nowe żądanie, które nie zostało rozpoznane przez organ rentowy, a jedynie ocenione w kontekście wznowienia postępowania. Zgodnie z przepisami, takie nowe żądanie powinno zostać przekazane do merytorycznego rozpoznania organowi rentowemu.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych może rozpoznać wniosek o ponowne przeliczenie emerytury, który nie został wcześniej merytorycznie rozpoznany przez organ rentowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ubezpieczeń społecznych nie może rozpoznać wniosku o świadczenie, który nie został wcześniej merytorycznie rozpoznany przez organ rentowy. W takim przypadku sąd powinien przekazać wniosek do rozpoznania organowi rentowemu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z systemem orzekania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, sąd nie działa w zastępstwie organu rentowego i nie ustala prawa do świadczeń. Przedmiotem postępowania sądowego jest kontrola legalności decyzji organu rentowego. Jeśli organ nie rozpoznał merytorycznie wniosku, sąd powinien go przekazać do rozpoznania organowi rentowemu.
Czy wniosek o wznowienie postępowania na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego został złożony w ustawowym terminie?
Odpowiedź sądu
Jeśli przyjąć, że wniosek był skargą o wznowienie postępowania, to nie został złożony w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie 16 listopada 2023r. Termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania wynosi jeden miesiąc. Ubezpieczona złożyła wniosek 31 stycznia 2024r., co oznacza przekroczenie terminu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw art. 17
Przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził TK, dotyczący przeliczania emerytur.
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych art. 25a § ust. 2 pkt 2 i ust. 2a
Przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził TK, dotyczący przeliczania emerytur.
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do żądania wznowienia postępowania.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania.
Pomocnicze
ustawa systemowa art. 83b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa do odmowy wznowienia postępowania.
k.p.a. art. 149 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odmowy wznowienia postępowania.
k.p.c. art. 477(14) § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia odwołania.
k.p.c. art. 476 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa kognicję sądu ubezpieczeń społecznych.
k.p.c. art. 477(9)
Kodeks postępowania cywilnego
Określa kognicję sądu ubezpieczeń społecznych.
k.p.c. art. 477(10) § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przekazania nowego żądania organowi rentowemu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nieobciążania strony kosztami procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy nie rozpoznał merytorycznie wniosku o ponowne przeliczenie emerytury, a jedynie ocenił go jako skargę o wznowienie postępowania. • Sąd nie może zastępować organu rentowego w merytorycznym rozpoznaniu wniosku o świadczenie.
Odrzucone argumenty
Wniosek o ponowne przeliczenie emerytury powinien być traktowany jako spóźniona skarga o wznowienie postępowania.
Godne uwagi sformułowania
organ rentowy potraktował wniosek ubezpieczonej rozszerzająco jako skargę o wznowienie postępowania • już z tego powodu, gdyby wniosek odwołującej potraktować jako skargę o wznowienie postępowania, jej oddalenie było prawidłowe, bowiem skarga ta była spóźniona • kognicję sądu ubezpieczeń społecznych określa art. 476 § 2 w zw. z art. 477 9 k.p.c. • nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sąd z pominięciem organu rentowego i bez umożliwienia ustosunkowania się przez ten organ • sąd nie rozstrzyga o zasadności wniosku, nie działa w zastępstwie organu rentowego i nie ustala prawa do świadczeń • przekazanie nowego żądania ubezpieczonej zgodnie z właściwością Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do merytorycznego rozpoznania
Skład orzekający
Gabriela Sobczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty rozpoznawania wniosków emerytalnych przez ZUS i sądy, w szczególności w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego i terminów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ rentowy błędnie zakwalifikował wniosek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zakwalifikowanie wniosku przez organ rentowy i jakie mogą być konsekwencje proceduralne, gdy dojdzie do pomyłki. Jest to istotne dla prawników zajmujących się sprawami ubezpieczeniowymi.
“ZUS odrzucił wniosek emerytki? Sąd wyjaśnia, dlaczego organ rentowy popełnił błąd proceduralny.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.