Orzeczenie · 2024-07-08

VIII PA 177/24

Sąd

Sąd Okręgowy w Łodzi

Miejsce

Skierniewice

Data

2024-07-08

SAOSPracywynagrodzenieWysokaokręgowy

wynagrodzenie sędziówustawy okołobudżetoweniezgodność z Konstytucjąprawo pracysądownictwoTK K 1/23TK K 1/12nieprawidłowe obliczenie pensjiodsetki ustawowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia sędziego P. J. o wyrównanie wynagrodzenia za lata 2021 i 2022. Powód argumentował, że Sąd Rejonowy w (...) błędnie stosował przepisy ustaw okołobudżetowych do ustalenia jego wynagrodzenia, zamiast właściwych przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych, które uwzględniałyby jego staż pracy i mnożnik wynagrodzenia. Sąd Rejonowy w Skierniewicach, IV Wydział Pracy, wyrokiem z dnia 26 marca 2024 r. zasądził na rzecz powoda dochodzone kwoty wraz z odsetkami, umorzył postępowanie w zakresie cofniętych roszczeń i nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Sąd pierwszej instancji uznał, że przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022, które modyfikowały zasady ustalania wynagrodzeń sędziów, były niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2 i art. 195 ust. 2 Konstytucji. Sąd odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 1/23 oraz wcześniejszego wyroku K 1/12, podkreślając, że zamrażanie wynagrodzeń sędziów nie może być systematyczną praktyką i musi być uzasadnione wyjątkową sytuacją budżetową, a także nie może prowadzić do uznaniowości ustawodawcy. Sąd Rejonowy wskazał również na niekonsekwencję ustawodawcy, który w tym samym okresie podwyższał wynagrodzenia innym grupom zawodowym. Pozwany Sąd Rejonowy w (...) wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne uznanie ustaw okołobudżetowych za sprzeczne z Konstytucją oraz nieprawidłowe zasądzenie odsetek. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd Okręgowy w pełni podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Podkreślono, że sądy powszechne mają prawo i obowiązek oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją w ramach bezpośredniego stosowania Konstytucji, co nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Okręgowy uznał, że przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022 nie służyły ochronie konstytucyjnej wartości równowagi budżetowej, a ich stosowanie naruszało prawa nabyte powoda i zasadę niezależności sędziów. Sąd Okręgowy uznał również zarzuty dotyczące odsetek za bezzasadne, wskazując, że pozwany jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za prawidłowe wyliczenie i wypłacenie wynagrodzenia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych uznanych za niekonstytucyjne w sprawach dotyczących wynagrodzeń sędziów; potwierdzenie prawa sądów do kontroli konstytucyjności przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i stosowania ustaw okołobudżetowych w latach 2021-2022. Ocena konstytucyjności przepisów może być różna w zależności od konkretnych okoliczności i orzecznictwa TK.

Zagadnienia prawne (4)

Czy przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022, modyfikujące zasady ustalania wynagrodzeń sędziów, są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2 i art. 195 ust. 2 Konstytucji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją, ponieważ naruszają zasadę niezależności sędziów i godność urzędu, a także wprowadzają uznaniowość ustawodawcy i nie zapewniają stabilności wynagrodzeń.

Uzasadnienie

Sądy (Rejonowy i Okręgowy) powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (K 1/23, K 1/12), uznały, że wielokrotne i nieuzasadnione odstępowanie od ustawowych zasad wynagradzania sędziów poprzez ustawy okołobudżetowe, zwłaszcza w sytuacji braku faktycznych oszczędności budżetowych i jednoczesnego podwyższania wynagrodzeń innych grup zawodowych, narusza konstytucyjne gwarancje sędziowskie. Sądy powszechne mają prawo odmówić zastosowania przepisów ustawowych uznanych za niezgodne z Konstytucją.

Czy w przypadku niezgodności przepisów ustaw okołobudżetowych z Konstytucją, sąd powszechny może odmówić ich zastosowania i orzec na podstawie Prawa o ustroju sądów powszechnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd powszechny jest zobowiązany do bezpośredniego stosowania Konstytucji i może odmówić zastosowania przepisu ustawy, który uzna za niezgodny z Konstytucją, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny nie wydał jeszcze orzeczenia w tej sprawie.

Uzasadnienie

Sądy powszechne, stosując prawo, mają obowiązek oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją. Odmowa zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, a wynika z zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP).

Czy pozwany Sąd Rejonowy jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za naliczenie i wypłatę wynagrodzenia sędziego zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym za skutki stosowania niekonstytucyjnych ustaw okołobudżetowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, pozwany jako pracodawca jest zobowiązany do prawidłowego wyliczenia i wypłacenia wynagrodzenia pracownikowi, nawet jeśli nie miał wpływu na proces legislacyjny wprowadzający niekonstytucyjne przepisy.

Uzasadnienie

Fakt, że pozwany jest jednostką budżetową i nie miał wpływu na proces legislacyjny, nie zwalnia go z obowiązku prawidłowego wyliczenia i wypłacenia wynagrodzenia pracownikowi. Sąd jako pracodawca może domagać się zwrotu kosztów związanych z naliczaniem odsetek od Skarbu Państwa.

Czy odsetki ustawowe za opóźnienie powinny być zasądzone od daty wymagalności poszczególnych należności, czy dopiero od daty wyrokowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Odsetki ustawowe za opóźnienie powinny być zasądzone od daty wymagalności poszczególnych należności, jeśli pracodawca nie wypłacił ich w terminie.

Uzasadnienie

Pozwany nie uzasadnił swojego stanowiska, że odsetki powinny być naliczane od daty wyrokowania. W przypadku opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia, odsetki należą się od daty wymagalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powód

Strony

Nazwa	Typ	Rola
P. J.	osoba_fizyczna	powód
Sąd Rejonowy w (...)	instytucja	pozwany

Przepisy (17)

Główne

p.u.s.p. art. 91 § § 1c

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego. Przepis ten został uznany za podstawę właściwą do ustalenia wynagrodzenia w niniejszej sprawie.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom; zapewnia się im warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Przepis ten stanowił podstawę do oceny konstytucyjności ustaw okołobudżetowych.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zasada ta była podstawą oceny działań ustawodawcy.

Konstytucja RP art. 195 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis dotyczący niezależności Trybunału Konstytucyjnego, powołany w kontekście oceny zgodności przepisów z Konstytucją.

Konstytucja RP art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Podstawa do bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy.

Pomocnicze

ustawa okołobudżetowa na 2021 r. art. 12 § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021

Przepis ten, modyfikujący zasady ustalania wynagrodzeń sędziów, został uznany za niezgodny z Konstytucją i nie mógł stanowić podstawy do ustalenia wynagrodzenia powoda.

ustawa okołobudżetowa na 2022 r. art. 8 § ust. 1 i 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022

Przepisy te, modyfikujące zasady ustalania wynagrodzeń sędziów, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją i nie mogły stanowić podstawy do ustalenia wynagrodzenia powoda.

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

Przepis dotyczący stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach ze stosunku pracy, w tym w zakresie odsetek.

k.p. art. 85

Kodeks pracy

Przepis dotyczący terminów wypłaty wynagrodzenia.

k.p.c. art. 355

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do umorzenia postępowania w zakresie cofniętych roszczeń.

k.p.c. art. 203 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do umorzenia postępowania w zakresie cofniętych roszczeń.

k.p.c. art. 469

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do umorzenia postępowania w zakresie cofniętych roszczeń.

k.p.c. art. 477(2) § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.

k.p.c. art. 327 § 1 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego uzasadnienia wyroku.

ustawa o TK art. 59 § ust. 1 pkt 4 i ust. 3

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Przepisy dotyczące umorzenia postępowania przed TK, gdy akt normatywny utracił moc.

ustawa o emeryturach i rentach art. 20 § pkt 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Podstawa do ogłaszania przeciętnego wynagrodzenia przez Prezesa GUS.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021-2022 dotyczące wynagrodzeń sędziów są niezgodne z Konstytucją RP. • Sądy powszechne mają prawo odmówić zastosowania przepisów ustawowych uznanych za niekonstytucyjne. • Prawo o ustroju sądów powszechnych stanowi podstawę do ustalenia wynagrodzenia sędziego, gdy ustawy okołobudżetowe są niekonstytucyjne. • Naliczenie odsetek ustawowych za opóźnienie od daty wymagalności jest zasadne.

Odrzucone argumenty

Ustawa okołobudżetowa jest lex specialis i lex posterior wobec Prawa o ustroju sądów powszechnych, zatem powinna być stosowana. • Sąd Rejonowy nie miał prawa odmówić zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych. • Odsetki ustawowe powinny być zasądzone dopiero od daty wyrokowania.

Godne uwagi sformułowania

zamrażanie wynagrodzeń sędziów nie może stać się systematyczną praktyką • sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności ustaw z Konstytucją • nie ma przepisów Konstytucji, które wyłączałyby jej bezpośrednie stosowanie przez sądy • ustawa okołobudżetowa nie dotyczy zmian wynagrodzeń określonej grupy zawodowej, ale służy zapewnieniu wykonania budżetu • sędziowie podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom • wynagrodzenie sędziego ma służyć innym celom takim jak utrzymanie niezależności, niezawisłości sędziego

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych uznanych za niekonstytucyjne w sprawach dotyczących wynagrodzeń sędziów; potwierdzenie prawa sądów do kontroli konstytucyjności przepisów prawa powszechnie obowiązującego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i stosowania ustaw okołobudżetowych w latach 2021-2022. Ocena konstytucyjności przepisów może być różna w zależności od konkretnych okoliczności i orzecznictwa TK.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i ich zgodności z Konstytucją, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym. Pokazuje, jak sądy interpretują i stosują Konstytucję w praktyce.

“Sędziowie wygrywają z ustawą: Sądy potwierdzają niezgodność przepisów okołobudżetowych z Konstytucją w sprawie wynagrodzeń.”

Dane finansowe

wyrównanie wynagrodzenia: 498,37 PLN

wyrównanie wynagrodzenia: 555,72 PLN