VIII GZ 43/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Bydgoszczy rozpoznał zażalenie pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 10 listopada 2014 r. sygn. akt VIII GC 221/14. Sąd Rejonowy, działając w trybie art. 395 § 2 kpc, uchylił swoje wcześniejsze postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku z dnia 22 października 2014 r. i zasądził od pozwanego na rzecz powoda T. D. kwotę 4232 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Uzasadnieniem tej decyzji było stwierdzenie, że choć powództwo było początkowo przedwczesne, roszczenie stało się wymagalne w toku postępowania, a pozwany, mimo to, nie zapłacił dochodzonej kwoty. Sąd Rejonowy uznał, że pozwany przegrał sprawę i powinien ponieść koszty zgodnie z art. 98 kpc, wskazując również na brak podstaw do zastosowania art. 100 kpc (niewielka część wygranej powoda) czy art. 101 kpc (pozwanemu można przypisać brak podstaw do wytoczenia powództwa, ale nie uznał żądania). Pozwany w zażaleniu zarzucił naruszenie szeregu przepisów proceduralnych (art. 98 § 1 kpc, art. 102 kpc, art. 378 § 1 kpc, art. 130² kpc) oraz prawa materialnego (art. 65 kc, art. 106 i ust. 6 i 7 ustawy o VAT), domagając się odrzucenia zażalenia, nieobciążania go kosztami lub uchylenia postanowienia. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, uznając je za bezzasadne. Podkreślono, że pozwany nie może kwestionować ustaleń faktycznych i prawnych zawartych w prawomocnych punktach wyroku Sądu I instancji (art. 365 § 1 kpc, art. 355 kpc). Sąd Okręgowy zgodził się z Sądem Rejonowym co do prawidłowego zastosowania art. 98 kpc (odpowiedzialność za wynik postępowania), wskazując, że pozwany mógł uniknąć przegranej przez uznanie roszczenia zgodnie z art. 101 kpc. Brak było podstaw do zastosowania art. 102 kpc (zasada słuszności), gdyż sytuacja nie była wyjątkowa, a jedynie konsekwencją stanowiska stron. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące orzekania ponad żądanie, wyjaśniając, że powód w pozwie domagał się zasądzenia kosztów według norm przepisanych, a kwota wskazana w zażaleniu była wynikiem omyłki pisarskiej. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do odrzucenia zażalenia powoda z dnia 28 października 2014 r., które Sąd Rejonowy uznał za oczywiście uzasadnione, ani do wzywania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia pozwanego, które nie było przedmiotem rozpoznania przez Sąd Okręgowy. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania (art. 98 kpc), zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 150 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących kosztów procesu, w szczególności zastosowanie art. 98 kpc, art. 101 kpc i art. 102 kpc, a także kwestie związane z wymagalnością roszczenia w toku procesu.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki rozliczeń między stronami. Interpretacja przepisów o kosztach jest standardowa, ale stanowi dobre przypomnienie zasad.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd drugiej instancji powinien odrzucić zażalenie, jeśli sąd pierwszej instancji nie wezwał do uzupełnienia braków formalnych lub opłaty?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji może wezwać do uzupełnienia braków, a odrzucenie następuje dopiero po bezskutecznym wezwaniu. W przypadku zażalenia, które nie było przedmiotem rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy nie ma podstaw do wzywania do uzupełniania braków.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że sąd drugiej instancji może badać braki formalne zażalenia, ale w tym przypadku przedmiotem rozpoznania było zażalenie pozwanego z dnia 24.11.2014 r., a nie zażalenie powoda z dnia 28.10.2014 r. Sąd odwoławczy nie ma podstaw do wzywania do uzupełniania braków zażalenia, które nie jest przedmiotem jego orzekania. Wskazano również, że odrzucenie zażalenia następuje po bezskutecznym wezwaniu do uzupełnienia braków.
Czy sąd może zasądzić koszty procesu wyższe niż wskazane przez stronę w zażaleniu, jeśli w pozwie domagano się zasądzenia kosztów według norm przepisanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli w pozwie powód domagał się zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, a w zażaleniu sprecyzował poniesione koszty, sąd może zasądzić tę kwotę, nawet jeśli w zażaleniu wystąpiła oczywista omyłka pisarska co do wartości przedmiotu zaskarżenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że w pozwie powód domagał się zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W zażaleniu powód sprecyzował poniesione koszty, a wskazana w nim kwota była wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej. Sąd Rejonowy zasądził kwotę zgodną z wnioskiem złożonym w pozwie, nie orzekając ponad żądanie.
Kiedy należy stosować zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania (art. 98 kpc), a kiedy zasadę słuszności (art. 102 kpc) przy rozliczaniu kosztów procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania stosuje się jako regułę, natomiast zasadę słuszności jako wyjątek, który wymaga wystąpienia wyjątkowych okoliczności. W sytuacji, gdy przegrana strony wynika z jej własnego stanowiska procesowego, nie ma podstaw do zastosowania art. 102 kpc.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że art. 102 kpc ustanawia zasadę słuszności jako odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, będące rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej i wymagającym wystąpienia wyjątkowych okoliczności. W przedmiotowej sprawie sytuacja nie była wyjątkowa, a jedynie konsekwencją działania lub zaniechania strony postępowania, dlatego Sąd I instancji słusznie oparł orzeczenie o kosztach na podstawie art. 98 kpc.
Czy pozwany, który nie zapłacił wymagalnego roszczenia w toku procesu, może być obciążony kosztami procesu jako strona przegrywająca?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli pozwany nie dał powodów do wytoczenia powództwa, ale roszczenie stało się wymagalne w toku procesu, a pozwany go nie spełnił, powinien ponieść koszty procesu jako strona przegrywająca.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy zgodził się z Sądem Rejonowym, że pozwany, skoro nie dał powodów do wytoczenia powództwa (roszczenie stało się wymagalne w toku procesu), mógł uniknąć przegrania procesu uznając roszczenie zgodnie z art. 101 kpc. Konsekwencje zaniechania w tym zakresie musi ponieść pozwany, który do końca postępowania domagał się oddalenia powództwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. D. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach procesu na zasadzie odpowiedzialności za wynik postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.
k.p.c. art. 101
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwany nie powinien ponosić kosztów, jeśli nie dał powodu do wytoczenia powództwa i uznał żądanie pozwu przy pierwszej czynności.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności jako odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, stosowana w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach zażalenia.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o apelacji stosuje się odpowiednio do zażalenia.
k.p.c. art. 130 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.s.c. art. 19 § ust. 3 pkt 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
u.p.t.u. art. 106 § ust. 6 i 7
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz. U. z 2009 r. nr 146, poz. 1188 ze zmianami art. 6 § pkt 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Dz. U. z 2009 r. nr 146, poz. 1188 ze zm. art. 13 § pkt 2 ppkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie stało się wymagalne w toku procesu, a pozwany go nie spełnił. • Pozwany nie dał podstaw do wytoczenia powództwa, ale nie uznał żądania przy pierwszej czynności. • Sąd Rejonowy nie orzekł ponad żądanie, zasądzając koszty zgodnie z wnioskiem z pozwu. • Brak było podstaw do zastosowania art. 102 kpc, gdyż sytuacja nie była wyjątkowa.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 98 § 1 kpc poprzez uznanie, że strona przegrywająca poniosła koszty niezbędne dla celowego dochodzenia praw i celowej obrony. • Naruszenie art. 102 kpc poprzez niezastosowanie przedmiotowego przepisu. • Naruszenie art. 378 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc poprzez orzekanie ponad granice zażalenia. • Naruszenie art. 130² kpc w zw. z art. 368 § 2 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc oraz art. 19 ust. 3 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – poprzez nieodrzucenie zażalenia w związku z wniesieniem opłaty w niewłaściwej wysokości oraz uznanie, że prawidłowo została oznaczona wartość przedmiotu zaskarżenia. • Naruszenie prawa materialnego: art. 65 kc poprzez uznanie, że roszczenie stało się wymagalne z chwilą wykonania umowy bez dokonania rozliczeń na podstawie prawidłowo wystawionej faktury VAT. • Naruszenie art. 106 i ust. 6 i 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług poprzez uznanie wymagalności roszczenia mimo niewystawienia przez powoda faktury rozliczeniowej zgodnie z przepisami prawa.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy zważył, że: W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż skarżący w swoich zarzutach pomija dyspozycję przepisów: art. 365 § 1 kpc, który stanowi, że: orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej... • Z tych powodów te zarzuty zażalenia jako bezzasadne nie mogą być uwzględnione. • W ocenie Sądu Okręgowego prawidłowo Sąd I instancji oparł rozstrzygniecie o kosztach procesu na ogólnej zasadzie odpowiedzialności za wynik postępowania – art. 98 kpc i swoje stanowisko należycie uzasadnił, a z argumentację tą Sąd Okręgowy w całości się zgadza. • Słusznie Sąd I instancji wskazał, że pozwany skoro nie dał podstaw do wytoczenia powództwa, bowiem roszczenie stało się wymagalne w toku procesu, to mógł uniknąć przegrania procesu uznając po dokonanym odbiorze dzieła roszczenie zgodnie z dyspozycją art. 101 kpc. Konsekwencje zaniechania w tym zakresie musi obecnie ponieść pozwany. • W konsekwencji wbrew twierdzeniom zażalenia brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 102 kpc, który ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu; jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. […]
Skład orzekający
Wiesław Łukaszewski
przewodniczący
Marek Tauer
sędzia
Elżbieta Kala
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów procesu, w szczególności zastosowanie art. 98 kpc, art. 101 kpc i art. 102 kpc, a także kwestie związane z wymagalnością roszczenia w toku procesu."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki rozliczeń między stronami. Interpretacja przepisów o kosztach jest standardowa, ale stanowi dobre przypomnienie zasad.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy kwestii kosztów procesu, co jest istotne dla praktyków prawa. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o kosztach i argumentację sądów w tym zakresie.
“Kto płaci za proces? Sąd Okręgowy wyjaśnia zasady rozliczania kosztów.”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 4232 PLN
zwrot kosztów postępowania zażaleniowego: 150 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.