VII KA 1/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał apelacje pełnomocników oskarżycielki prywatnej Z. W. od wyroku Sądu Rejonowego w M., który uniewinnił G. Ś. od zarzutu zniesławienia (art. 212 § 1 kk). Oskarżycielka prywatna pierwotnie kwalifikowała czyn jako znieważenie (art. 216 § 1 kk), jednak sąd pierwszej instancji zmienił kwalifikację prawną na zniesławienie, co ostatecznie doprowadziło do uniewinnienia. Sąd Okręgowy analizował zarzuty apelacji dotyczące m.in. obrazy przepisów prawa materialnego (art. 212 § 1 kk, art. 216 § 1 kk) i procesowego (art. 399 § 1 kpk, art. 4 kpk, art. 7 kpk, art. 410 kpk, art. 424 § 1 kpk) oraz błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd odwoławczy uznał, że zmiana kwalifikacji prawnej przez sąd pierwszej instancji, choć mogła być nieprawidłowa, nie miała wpływu na treść wyroku uniewinniającego, ponieważ przedmiotem oceny jest czyn, a nie jego kwalifikacja. Analiza treści pisma procesowego oskarżonego (sprzeciwu od wyroku nakazowego) wykazała, że nie zawierało ono znamion znieważenia ani zniesławienia, a jedynie wyrażało subiektywne wrażenia oskarżonego w kontekście jego obrony. Sąd odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelacje za bezzasadne. Zasądzono koszty obrony z urzędu dla oskarżonego i zwolniono oskarżycielkę prywatną od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając ją pozostałymi kosztami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: NiskaInterpretacja przepisów dotyczących zniesławienia i zniewagi, a także zasad zmiany kwalifikacji prawnej czynu przez sąd w postępowaniu karnym.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i nie wprowadza nowych, przełomowych interpretacji prawa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może zmienić kwalifikację prawną czynu zarzucanego w akcie oskarżenia, jeśli prowadzi to do uniewinnienia oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zmiana kwalifikacji prawnej czynu przez sąd, nawet jeśli nie odpowiada intencji oskarżyciela, nie ma wpływu na treść wyroku uniewinniającego, ponieważ przedmiotem oceny jest czyn, a nie jego kwalifikacja prawna.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przedmiotem oceny jest czyn, a nie jego kwalifikacja prawna. Nawet jeśli sąd pierwszej instancji błędnie zakwalifikował czyn, to w przypadku uniewinnienia nie miało to wpływu na treść orzeczenia. Ponadto, sąd analizował zarzuty dotyczące braku uprzedzenia stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej, uznając je za niezasadne w kontekście uniewinnienia.
Czy sformułowania zawarte w piśmie procesowym oskarżonego, wyrażające jego subiektywne wrażenia i obawy dotyczące oskarżycielki, mogą być uznane za znieważające lub zniesławiające?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie mają obraźliwego charakteru i mieszczą się w granicach prawa do obrony, formułując podejrzenia w sferze szeroko pojętego zdrowia, a nie stwierdzając faktów.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że wyrażona przez oskarżonego opinia o chorobie psychicznej oskarżycielki, powiązana z jego obawami dotyczącymi ataku ze strony oskarżycielki, mieści się w granicach prawa do obrony i nie nosi znamion znieważenia ani zniesławienia. Celem oskarżonego było wzmocnienie linii obrony, a nie znieważenie pokrzywdzonej.
Czy oskarżycielka prywatna może zostać zwolniona od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, mimo ustanowienia pełnomocnika z wyboru?
Odpowiedź sądu
Tak, oskarżycielka prywatna może zostać zwolniona od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze (wydatki i opłata) na podstawie art. 624 § 1 i 2 kpk, nawet jeśli ustanowiła pełnomocnika z wyboru, jeśli jej sytuacja materialna uzasadnia takie zwolnienie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uzasadnił zwolnienie oskarżycielki prywatnej od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wskazując, że przepis art. 624 § 1 kpk obejmuje jedynie koszty sądowe. Jednocześnie obciążono ją pozostałymi kosztami procesu, zgodnie z art. 636 § 1 i 3 kpk. Zwolnienie od kosztów sądowych za postępowanie pierwszej instancji miało charakter tymczasowy, a ustanowienie pełnomocnika z wyboru nie wykluczało zastosowania przepisów o zwolnieniu od kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym, biorąc pod uwagę całokształt sytuacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. Ś. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Z. W. | osoba_fizyczna | oskarżycielka prywatna |
| J. N. | osoba_fizyczna | obrońca oskarżonego (z urzędu) |
| Ł. L. | osoba_fizyczna | pełnomocnik oskarżycielki prywatnej |
| P. G. | osoba_fizyczna | pełnomocnik oskarżycielki prywatnej (z urzędu) |
Przepisy (13)
Główne
k.k. art. 212 § 1
Kodeks karny
Znamię pomówienia wymaga 'poniżenia w opinii publicznej' lub 'narażenia na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności'. Sąd uznał, że zarzucane zachowanie nie spełniało tego znamienia.
Pomocnicze
k.k. art. 216 § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący znieważenia. Sąd rozważał możliwość przypisania czynu z tego przepisu, ale ostatecznie uznał, że zachowanie oskarżonego nie miało charakteru znieważającego.
k.p.k. art. 399 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu przez sąd. Sąd Okręgowy uznał, że przepis ten nie został naruszony, gdyż sąd wydał wyrok uniewinniający, a przedmiotem oceny jest czyn, nie jego kwalifikacja.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 413 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy treści aktu oskarżenia, w tym kwalifikacji prawnej czynu. Sąd wskazał, że zmiana kwalifikacji prawnej przez sąd nie jest możliwa w akcie oskarżenia, ale nie miało to wpływu na wyrok uniewinniający.
k.p.k. art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd zastosował przepis w postępowaniu odwoławczym, zwalniając oskarżycielkę od kosztów sądowych.
k.p.k. art. 624 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd zastosował przepis w postępowaniu odwoławczym, zwalniając oskarżycielkę od kosztów sądowych.
k.p.k. art. 618 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów procesu, w tym kosztów obrony z urzędu. Sąd zasądził opłatę na rzecz obrońcy z urzędu.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów procesu w postępowaniu odwoławczym. Sąd obciążył oskarżycielkę prywatną pozostałymi kosztami procesu za postępowanie odwoławcze.
k.p.k. art. 636 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów procesu w postępowaniu odwoławczym. Sąd obciążył oskarżycielkę prywatną pozostałymi kosztami procesu za postępowanie odwoławcze.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak znamion znieważenia lub zniesławienia w piśmie procesowym oskarżonego. • Zmiana kwalifikacji prawnej czynu przez sąd pierwszej instancji nie miała wpływu na wyrok uniewinniający. • Zarzuty apelacji dotyczące obrazy przepisów prawa procesowego i materialnego są bezzasadne.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów prawa materialnego (art. 212 § 1 kk, art. 216 § 1 kk). • Obraza przepisów postępowania (art. 399 § 1 kpk, art. 4 kpk, art. 7 kpk, art. 410 kpk, art. 424 § 1 kpk). • Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. • Obciążenie oskarżycielki prywatnej kosztami procesu w sytuacji, gdy jej sytuacja materialna uprawniała do zastosowania art. 624 § 2 kpk.
Godne uwagi sformułowania
„problemem”, który musiał rozstrzygnąć była ocena, „czy doszło do karalnego pomówienia (co wprost wynika z zarzutu), czy też działanie G. Ś. było zniewagą, czy też można mówić o karalności oby tych występków” • „nie został podniesiony w niestosowanej formie, z wykorzystaniem słów znieważających, obelżywych, czy też obraźliwych” • „przedmiotem oceny jest czyn, a nie jego kwalifikacja prawna” • „nie mogło dojść do naruszenia przepisu art. 399 § 1 kpk , skoro sąd wydał wyrok uniewinniający” • „Egzegeza zawartych w tym piśmie procesowym treści wyklucza możliwość uznania ich za znieważające, albowiem mieści się w granicach prawa do obrony formułowanie podejrzeń, również w sferze szeroko pojętego zdrowia (...) o ile nie mają one obraźliwego charakteru.” • „Wyrażona przez oskarżonego opinia: „mam wrażenie, że ona jest chora psychicznie” powiązana z faktami mającymi – jego zdaniem - przekonywać, że stał się obiektem niesprawiedliwego ataku ze strony oskarżycielki (...) dowodzi jedynie, że zamiarem oskarżonego nie było znieważenie pokrzywdzonej, a wzmocnienie linii obrony w sprawie, w której występował jako obwiniony.”
Skład orzekający
Leszek Wojgienica
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zniesławienia i zniewagi, a także zasad zmiany kwalifikacji prawnej czynu przez sąd w postępowaniu karnym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i nie wprowadza nowych, przełomowych interpretacji prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy typowego sporu o zniesławienie i zniewagę, gdzie kluczowe jest ustalenie znamion czynu zabronionego. Choć zawiera ciekawe fragmenty uzasadnienia dotyczące granic prawa do obrony, nie jest to przypadek o wyjątkowym charakterze.
“Czy opinia o chorobie psychicznej to już zniewaga? Sąd Okręgowy wyjaśnia granice obrony.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.