VI U 2064/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy rozpoznał sprawę z odwołania Z. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o uchylenie decyzji przyznającej rentę rodzinną K. Z. po zmarłym ojcu. ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji z 30 maja 2018 r. o przyznaniu renty rodzinnej K. Z., powołując się na przepisy k.p.a. i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z. Z. argumentowała, że jej syn, K. Z., będący osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, nigdy nie składał wniosku o rentę rodzinną, a syn nie mógł go podpisać. Sąd ustalił, że K. Z. od urodzenia cierpi na znaczny stopień niepełnosprawności umysłowej, jest całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji, a jego rozeznanie odpowiada dziecku poniżej 13 roku życia. Postanowieniem z 26 marca 2018 r. został całkowicie ubezwłasnowolniony. Wniosek o rentę rodzinną, datowany na 15 marca 2018 r., został podpisany odciskiem palca K. Z., ale bez wskazania osoby upoważnionej do jego złożenia, co stanowiło wadę formalną uniemożliwiającą nadanie mu biegu. Ponadto, ze względu na stan zdrowia psychicznego K. Z., jego oświadczenie woli o złożeniu wniosku należało uznać za nieważne. Sąd uznał również, że postępowanie przed ZUS było prowadzone z rażącym naruszeniem prawa, m.in. poprzez brak zawieszenia postępowania po ubezwłasnowolnieniu K. Z. i nieprawidłowe doręczenie decyzji opiekunowi prawnemu. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, stwierdzając brak podstaw do przyznania K. Z. prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o przyznanie renty rodzinnej, podpisany odciskiem palca osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, może być uznany za skutecznie złożony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki jest wadliwy formalnie i nie może być podstawą do wydania decyzji, zwłaszcza gdy osoba ubezwłasnowolniona nie była w stanie świadomie wyrazić swojej woli.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na wymogi formalne dotyczące zastępczego podpisywania dokumentów (art. 79 k.c., § 7 rozporządzenia MPiPS) oraz na nieważność oświadczenia woli złożonego przez osobę w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji (art. 82 k.c.). Wniosek nie spełniał tych wymogów, a osoba ubezwłasnowolniona nie była zdolna do świadomego działania.
Czy decyzja ZUS przyznająca świadczenie osobie całkowicie ubezwłasnowolnionej, której opiekun prawny nie został prawidłowo poinformowany i nie miał możliwości skutecznego zaskarżenia, może być uznana za wadliwą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wydanie decyzji w takich okolicznościach stanowi rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organ rentowy powinien był zawiesić postępowanie po ubezwłasnowolnieniu K. Z. i podjąć je dopiero po ustanowieniu opiekuna. Wydanie decyzji bez uwzględnienia tego faktu oraz nieprawidłowe doręczenie jej opiekunowi prawnemu, bez pouczenia o terminach i możliwościach zaskarżenia, stanowiło rażące naruszenie przepisów k.p.a.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych może merytorycznie rozpoznać sprawę, gdy organ rentowy odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może orzec merytorycznie co do istoty sprawy, jeśli uzna odmowę organu za niezasadną.
Uzasadnienie
Sąd powszechny, oceniając zasadność decyzji odmawiającej podjęcia określonych działań przez organ rentowy, może orzec merytorycznie, zwłaszcza gdy odwołujący się domaga się wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. Z. (1) | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
| K. Z. (1) | osoba_fizyczna | beneficjent renty |
| J. Z. | osoba_fizyczna | zmarły ojciec |
| Prokurator | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (26)
Główne
k.p.c. art. 477 14 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 79
Kodeks cywilny
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 124
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 83 § ust. 6, 83a, 83b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 60
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 347
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 556 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 9 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 10 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 14 § § 2 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 464
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 30 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 102
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 12
Kodeks cywilny
rozporządzenie MPiPS art. 7 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe
rozporządzenie MPiPS art. 4 § ust. 4 i 6
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o rentę rodzinna złożony przez K. Z. był wadliwy formalnie, ponieważ nie spełniał wymogów dotyczących zastępczego podpisu. • Oświadczenie woli K. Z. o złożeniu wniosku o rentę rodzinną było nieważne z uwagi na jego stan psychiczny i całkowite ubezwłasnowolnienie. • Postępowanie przed organem rentowym było prowadzone z rażącym naruszeniem prawa, w tym poprzez brak zawieszenia postępowania po ubezwłasnowolnieniu i nieprawidłowe doręczenie decyzji opiekunowi prawnemu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS oparta na odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji.
Godne uwagi sformułowania
wniosek dotknięty był wadą formalną uniemożliwiającą nadanie mu biegu • oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa
Skład orzekający
Monika Miller-Młyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe procedowanie przez ZUS w przypadku osób ubezwłasnowolnionych i jak kluczowe są formalne wymogi przy składaniu wniosków, nawet tych z odciskiem palca.
“Czy odcisk palca wystarczy do przyznania renty? Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy ZUS popełnia błędy.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.