V KK 515/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skazanego M. K., który został oskarżony o stosowanie gróźb bezprawnych pozbawienia życia w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności. Po wyrokach sądów niższych instancji, obrońca skazanego wniósł kasację do Sądu Najwyższego, zarzucając m.in. błędne niezastosowanie art. 59a § 1 k.k. (umorzenie restytucyjne) oraz naruszenie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. poprzez błędne uznanie powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu incydentalnym dotyczącym wniosku o umorzenie. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, stwierdził, że choć sądy niższych instancji dopuściły się uchybień proceduralnych w zakresie stosowania art. 59a k.k., nie miały one wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia. Sąd wskazał, że nawet gdyby rozpoznanie wniosku o umorzenie było możliwe, skorzystanie z tej instytucji byłoby niedopuszczalne z uwagi na negatywną przesłankę z art. 59a § 3 k.k., która uwzględniała wysoki poziom demoralizacji oskarżonego, jego uprzednią karalność oraz szczególne okoliczności czynu. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako bezzasadną, obciążając skazanego kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja stosowania art. 59a k.k. (umorzenie restytucyjne), w szczególności kwestia powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu incydentalnym oraz ocena negatywnej przesłanki z art. 59a § 3 k.k.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów obowiązujących w określonym czasie. Ocena negatywnej przesłanki z art. 59a § 3 k.k. jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd odwoławczy prawidłowo uznał wystąpienie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w odniesieniu do wniosku o umorzenie postępowania na podstawie art. 59a § 1 k.k., mimo zmiany kwalifikacji prawnej czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy błędnie uznał wystąpienie powagi rzeczy osądzonej w tym zakresie, ponieważ kwalifikacja prawna czynu uległa zmianie, co dezaktualizowało poprzednie rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy popełnił błąd proceduralny, uznając powagę rzeczy osądzonej, gdyż wniosek o umorzenie restytucyjne dotyczył czynu z art. 191 § 1 k.k. (zagrożonego karą do 3 lat pozbawienia wolności), a nie jak poprzednio czynu z art. 191 § 2 k.k. (zagrożonego karą do 5 lat pozbawienia wolności). Ta zmiana kwalifikacji prawnej czynu sprawiła, że poprzednie rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji w przedmiocie wniosku o umorzenie restytucyjne nie stanowiło przeszkody do ponownego rozpoznania wniosku.
Czy mimo uchybień proceduralnych w zakresie wniosku o umorzenie restytucyjne, miały one wpływ na treść zaskarżonego wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchybienia proceduralne nie miały wpływu na treść zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nawet gdyby rozpoznanie wniosku o umorzenie restytucyjne było możliwe, skorzystanie z tej instytucji byłoby niedopuszczalne z uwagi na negatywną przesłankę z art. 59a § 3 k.k. Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił, że w sprawie zachodziły szczególne okoliczności (wysoki poziom demoralizacji oskarżonego, uprzednia karalność, specyfika czynu), które czyniły umorzenie sprzecznym z celami kary.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 440 k.p.k. (zmiana orzeczenia na korzyść oskarżonego z urzędu z powodu rażącej niesprawiedliwości)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 440 k.p.k. nie zasługuje na uwzględnienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut naruszenia art. 440 k.p.k. nie został przez skarżącego w kasacji w żaden sposób uzasadniony. Ponadto, kwestia stosowania art. 59a k.k. była przedmiotem zarzutu apelacyjnego, który został przez sąd odwoławczy rozpoznany, co wyklucza zastosowanie art. 440 k.p.k. w kontekście tych uchybień.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| R. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (16)
Główne
k.k. art. 191 § 1
Kodeks karny
Dotyczy stosowania gróźb bezprawnych w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności.
k.k. art. 59a § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący umorzenia restytucyjnego (pojednawczego) postępowania karnego, stosowany w dacie czynu i orzekania. Wymagał pojednania się sprawcy z pokrzywdzonym i naprawienia szkody, a czyn był zagrożony karą nieprzekraczającą 3 lat pozbawienia wolności (lub inne wskazane w przepisie).
k.k. art. 59a § 3
Kodeks karny
Negatywna przesłanka umorzenia restytucyjnego, gdy umorzenie byłoby sprzeczne z potrzebą realizacji celów kary.
k.p.k. art. 23b
Kodeks postępowania karnego
Proceduralna podstawa orzekania w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania złożonego w trybie art. 59a k.k.
k.p.k. art. 4 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada intertemporalna, stosowana przy zmianie przepisów prawa.
Pomocnicze
k.k. art. 191 § 2
Kodeks karny
Pierwotnie zarzucany czyn, zagrożony karą do 5 lat pozbawienia wolności.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanka negatywna postępowania, w tym pkt 7 dotyczący powagi rzeczy osądzonej.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek zmiany orzeczenia na korzyść oskarżonego, gdy utrzymanie go w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe.
k.p.k. art. 456
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania apelacji przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 387
Kodeks postępowania karnego
Dobrowolne poddanie się karze.
k.p.k. art. 399 § 1
Kodeks postępowania karnego
Uprzedzenie stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu.
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny odwoławcze.
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.k. art. 53 § 1
Kodeks karny
Cele kary (zapobiegawcze i wychowawcze).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchybienia proceduralne sądów niższych instancji w zakresie stosowania art. 59a k.k. nie miały wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia, ponieważ istniała negatywna przesłanka z art. 59a § 3 k.k. (sprzeczność z celami kary).
Odrzucone argumenty
Zarzuty kasacji dotyczące błędnego niezastosowania art. 59a k.k. i naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (powaga rzeczy osądzonej) nie doprowadziły do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. • Zarzut naruszenia art. 440 k.p.k. nie został uzasadniony i nie miał zastosowania w kontekście rozpoznanych zarzutów apelacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
Sposób procedowania Sądów obu instancji, szczególnie w kontekście art. 59a k.k. [...] budzi uzasadnione zastrzeżenia, jednak nie miał on wpływu na treść wyroku Sądu odwoławczego. • Przesłanka res iudicata zachodzi wówczas, gdy co do tego samego czynu tej samej osoby orzeczeniem merytorycznym rozstrzygnięta została kwestia odpowiedzialności karnej. • Umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 59a § 1 k.k. rozstrzyga o odpowiedzialności karnej oskarżonego, chociaż nie oznacza, że sprawca nie popełnił czynu.
Skład orzekający
Jarosław Matras
przewodniczący
Rafał Malarski
członek
Andrzej Ryński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 59a k.k. (umorzenie restytucyjne), w szczególności kwestia powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu incydentalnym oraz ocena negatywnej przesłanki z art. 59a § 3 k.k."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów obowiązujących w określonym czasie. Ocena negatywnej przesłanki z art. 59a § 3 k.k. jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje zawiłości proceduralne w polskim prawie karnym, zwłaszcza w kontekście instytucji umorzenia restytucyjnego i jego stosowania w różnych fazach postępowania. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy analizuje błędy sądów niższych instancji.
“Umorzenie restytucyjne: czy błąd proceduralny sądu może zniweczyć szansę na zakończenie sprawy?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.