V ACA 116/21Bezskuteczność umowy darowizny ochrona wierzyciela
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do siebie umowy darowizny lokalu mieszkalnego, zawartej przez K. N. z dłużnikami powoda - A. N. i B. N. - z pokrzywdzeniem powoda, któremu przysługuje wobec dłużników wierzytelność wynikająca z prawomocnego nakazu zapłaty. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy uznał umowę za bezskuteczną w całości i zasądził koszty procesu. Pozwana K. N. wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania. Sąd Apelacyjny w Gdańsku, częściowo uwzględniając apelację, zmienił zaskarżony wyrok. Uznano, że umowa darowizny jest bezskuteczna wobec powoda w zakresie udziału wynoszącego (...) we własności lokalu, darowanego przez A. N., z uwagi na jego świadomość pokrzywdzenia wierzyciela i niewypłacalność. Jednakże, ze względu na istniejącą między A. N. a B. N. rozdzielność majątkową od 1999 roku, powództwo w zakresie udziału darowanego przez B. N. zostało oddalone. Sąd Apelacyjny podkreślił, że B. N. nie odpowiada za dług A. N., a darowany przez nią udział nie był objęty majątkiem wspólnym. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało odpowiednio skorygowane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o skardze pauliańskiej w kontekście darowizny nieruchomości przez małżonków pozostających w rozdzielności majątkowej, gdzie tylko jeden z małżonków jest dłużnikiem. Rozróżnienie odpowiedzialności dłużnika i jego małżonka w przypadku skargi pauliańskiej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rozdzielnością majątkową i darowizną udziału w nieruchomości. Konieczność analizy indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa darowizny nieruchomości dokonana przez dłużnika i jego małżonka (pozostających w rozdzielności majątkowej) na rzecz osoby trzeciej może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela tego dłużnika w całości, czy tylko w części dotyczącej udziału darowanego przez dłużnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa darowizny może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela jedynie w części dotyczącej udziału darowanego przez dłużnika, jeśli małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej i tylko jeden z nich jest dłużnikiem.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny rozróżnił sytuację prawną dłużnika (A. N.) od jego małżonki (B. N.), która nie była dłużnikiem powoda. Ze względu na rozdzielność majątkową, darowizna udziału przez B. N. nie mogła być uznana za bezskuteczną w ramach skargi pauliańskiej, ponieważ nie dotyczyła majątku wspólnego ani nie była czynnością dłużnika.
Czy umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności wyklucza możliwość zastosowania skargi pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności nie wyklucza możliwości zastosowania skargi pauliańskiej, jeśli wierzytelność nadal istnieje.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umorzenie egzekucji z powodu bezskuteczności nie oznacza wygaśnięcia wierzytelności, a jedynie brak możliwości zaspokojenia w danym momencie. Wierzyciel nadal może dochodzić swoich praw, w tym za pomocą skargi pauliańskiej.
Czy wiedza osoby trzeciej (córki dłużników) o istnieniu wierzytelności i zamiarze pokrzywdzenia wierzyciela jest konieczna do uznania umowy darowizny za bezskuteczną, gdy czynność jest nieodpłatna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku czynności nieodpłatnych (darowizny), wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, nawet jeśli osoba trzecia nie wiedziała i nie mogła wiedzieć o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 528 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na art. 528 k.c., zgodnie z którym dla czynności nieodpłatnych nie jest wymagane udowodnienie złej wiary osoby trzeciej. Sąd Apelacyjny potwierdził, że nawet jeśli pozwana nie miała wiedzy, to darowizna jej udziału przez dłużnika A. N. mogła być uznana za bezskuteczną.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| K. N. | osoba_fizyczna | pozwana |
| A. N. | osoba_fizyczna | dłużnik / współdarczyńca |
| B. N. | osoba_fizyczna | dłużnik / współdarczyńca |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 527 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec wierzyciela, jeśli czynność ta została dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Ułatwienie procesowe dla wierzyciela w przypadku czynności nieodpłatnych, gdzie wiedza osoby trzeciej o pokrzywdzeniu nie jest wymagana.
Pomocnicze
k.c. art. 527 § 2
Kodeks cywilny
Określa stan niewypłacalności dłużnika lub pogorszenia jego sytuacji majątkowej jako przesłankę skargi pauliańskiej.
k.c. art. 527 § 3
Kodeks cywilny
Ustanawia domniemanie wiedzy osoby trzeciej o pokrzywdzeniu wierzyciela, jeśli pozostaje ona w bliskim stosunku z dłużnikiem.
k.c. art. 529
Kodeks cywilny
Domniemanie działania z pokrzywdzeniem wierzyciela w przypadku obciążenia lub zbycia majątku.
k.c. art. 532
Kodeks cywilny
Skutek uznania czynności za bezskuteczną - wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z przedmiotu czynności.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.r.io. art. 41
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Odpowiedzialność małżonka za zobowiązania drugiego małżonka i zaspokojenie z majątku wspólnego.
k.r.io. art. 47
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustanowienie rozdzielności majątkowej.
k.r.io. art. 52 § 1a
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Uprawnienie wierzyciela do żądania podziału majątku wspólnego.
k.p.c. art. 787
Kodeks postępowania cywilnego
Nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany orzeczenia sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów w przypadku częściowego uwzględnienia lub oddalenia powództwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie wierzytelności powoda wynikającej z prawomocnego nakazu zapłaty. • Dokonanie przez dłużników czynności prawnej (darowizny) z pokrzywdzeniem wierzyciela. • Zastosowanie art. 528 k.c. do czynności nieodpłatnych, gdzie wiedza osoby trzeciej nie jest wymagana. • Działanie dłużnika A. N. ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, potwierdzone m.in. treścią aktu notarialnego darowizny. • Niewypłacalność dłużników lub znaczne pogorszenie ich sytuacji majątkowej wskutek darowizny. • Rozdzielność majątkowa małżonków N. od 1999 r. jako podstawa do ograniczenia odpowiedzialności B. N.
Odrzucone argumenty
Brak doręczenia nakazu zapłaty dłużnikom. • Niezgodność nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika z prawem. • Brak wiedzy pozwanej o cesji wierzytelności i zamiarze pokrzywdzenia wierzyciela. • Argumentacja pozwanej o braku świadomości A. N. o roszczeniu powoda. • Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez odmowę przyznania wiarygodności zeznaniom A. N. • Zarzut sprzeczności ustaleń sądu z materiałem dowodowym w zakresie rozdzielności majątkowej i darowizny udziału B. N.
Godne uwagi sformułowania
celem instytucji skargi pauliańskiej jest ochrona interesów wierzyciela na wypadek nielojalnego postępowania dłużnika • konstrukcja ochrony pauliańskiej opiera się na instytucji względnej bezskuteczności czynności prawnej • w przypadku czynności nieodpłatnych, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba trzecia nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli • nie można zgodzić się z oceną Sądu I instancji, który uznał za dopuszczalne zastosowanie instytucji skargi pauliańskiej także w odniesieniu do darowizny udziału dokonanej przez współmałżonka dłużnika, który nie odpowiada za dług.
Skład orzekający
Anna Daniszewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o skardze pauliańskiej w kontekście darowizny nieruchomości przez małżonków pozostających w rozdzielności majątkowej, gdzie tylko jeden z małżonków jest dłużnikiem. Rozróżnienie odpowiedzialności dłużnika i jego małżonka w przypadku skargi pauliańskiej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rozdzielnością majątkową i darowizną udziału w nieruchomości. Konieczność analizy indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego zagadnienia skargi pauliańskiej, ale z ciekawym zwrotem akcji dotyczącym rozdzielności majątkowej małżonków i ograniczenia odpowiedzialności. Pokazuje, jak złożone mogą być relacje między wierzycielem, dłużnikiem i jego rodziną.
“Darowizna mieszkania od rodziców? Uważaj, jeśli rodzice mają długi! Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy darowizna może być bezskuteczna.”
Dane finansowe
WPS: 338 929,18 PLN
zwrot kosztów procesu: 8458,5 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.