Orzeczenie · 2026-08-13

IX KA 1348/25Uniewinnienie prowadzenie pojazdu bez uprawnień brak świadomości

Sąd
Sąd Okręgowy w Kielcach
Miejsce
Kielce
Data
2026-08-13
Portal OrzeczeńKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiWysokaokręgowy
prawo karnekodeks karnyart. 180a kkprawo o ruchu drogowymcofnięcie uprawnieńświadomośćumyślnośćdoręczenie zastępczebłąd co do okolicznościuniewinnienie

Sąd Okręgowy w Kielcach rozpoznał apelację wniesioną przez oskarżoną V. V. oraz jej obrońcę od wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 4 czerwca 2025 r. (sygn. akt II K 614/24), którym została ona skazana za popełnienie przestępstwa z art. 180a Kodeksu karnego, polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego pomimo cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Apelujący zarzucili m.in. obrazę przepisów prawa materialnego (art. 180a kk) poprzez przyjęcie, że oskarżona miała świadomość cofnięcia jej uprawnień, a także obrazę przepisów postępowania (art. 4 i 7 kpk) i błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na dowolnej ocenie dowodów i przyjęciu sprawstwa a priori. Sąd Okręgowy podzielił argumentację apelujących. Stwierdził, że sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, opierając wyrok na domniemaniu sprawstwa, co jest niedopuszczalne w postępowaniu karnym. Podkreślono, że przestępstwo z art. 180a kk można popełnić wyłącznie umyślnie, co wymaga ustalenia, że sprawca miał świadomość wydania decyzji o cofnięciu uprawnień i jej wykonalności. W realiach sprawy, decyzje administracyjne (o skierowaniu na egzamin, zatrzymaniu prawa jazdy, cofnięciu uprawnień) zostały doręczone oskarżonej w formie zastępczej, a ona sama nie odebrała ich osobiście. W związku z tym, Sąd Okręgowy uznał, że oskarżona pozostawała w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego (art. 28 § 1 kk), co wyklucza przypisanie jej zamiaru popełnienia przestępstwa. Sąd Okręgowy podkreślił, że oskarżyciel publiczny nie udowodnił świadomości oskarżonej co do wydania i wykonalności decyzji o cofnięciu uprawnień. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżoną od popełnienia zarzucanego jej czynu, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 180a kk w kontekście świadomości sprawcy, doręczenia zastępczego decyzji administracyjnych i usprawiedliwionego błędu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia zastępczego decyzji administracyjnych w sprawach o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.

Zagadnienia prawne (2)

Czy prowadzenie pojazdu mechanicznego przez osobę, której decyzja o cofnięciu uprawnień została doręczona w formie zastępczej i która nie miała pewności co do jej wykonalności, stanowi przestępstwo z art. 180a kk?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli osoba ta pozostawała w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego.

Uzasadnienie

Przestępstwo z art. 180a kk wymaga umyślności, co oznacza konieczność ustalenia, że sprawca miał świadomość wydania decyzji o cofnięciu uprawnień i jej wykonalności. Doręczenie zastępcze i brak osobistego odbioru decyzji, a także wątpliwości co do jej wykonalności, mogą prowadzić do usprawiedliwionego błędu co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego.

Czy sąd może oprzeć ustalenie sprawstwa w postępowaniu karnym na domniemaniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jest to niedopuszczalne.

Uzasadnienie

W postępowaniu karnym sąd nie może opierać się na domniemaniu sprawstwa, a ocena materiału dowodowego musi być wolna od założeń a priori.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Zmiana wyroku i uniewinnienie
Strona wygrywająca
V. V.

Strony

NazwaTypRola
V. V.osoba_fizycznaoskarżona
I. K.inneobrońca
Prokuratororgan_państwowyoskarżyciel publiczny

Przepisy (12)

Główne

k.k. art. 180a

Kodeks karny

Przestępstwo popełnione umyślnie, wymaga świadomości cofnięcia uprawnień i ich wykonalności.

k.k. art. 28 § 1

Kodeks karny

Usprawiedliwiony błąd co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego wyłącza winę.

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

Orzekanie przez sąd odwoławczy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

Zasada domniemania niewinności i zakaz opierania się na domniemaniu sprawstwa.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.k. art. 438 § pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu.

k.p.k. art. 438 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Obraza przepisów postępowania.

k.p.k. art. 438 § pkt 3

Kodeks postępowania karnego

Błąd w ustaleniach faktycznych.

k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące doręczeń zastępczych.

k.w. art. 94 § 1

Kodeks wykroczeń

Odpowiedzialność za wykroczenie polegające na prowadzeniu pojazdu bez uprawnień.

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Obciążenie Skarbu Państwa kosztami procesu w przypadku uniewinnienia.

k.p.k. art. 634

Kodeks postępowania karnego

Obciążenie Skarbu Państwa kosztami procesu w przypadku uniewinnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd pierwszej instancji oparł się na domniemaniu sprawstwa. • Brak dowodów na świadomość oskarżonej co do cofnięcia uprawnień i ich wykonalności. • Doręczenie zastępcze decyzji administracyjnych nie gwarantuje świadomości ich treści. • Oskarżona pozostawała w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego.

Godne uwagi sformułowania

Zaskarżony wyrok praktycznie oparty został na domniemaniu sprawstwa, co w postępowaniu karnym jest niedopuszczalne. • Przestępstwo z art. 180a k.k. można popełnić wyłącznie umyślnie. • Dla przypisania sprawstwa tego występku, niezbędnym jest dokonanie ustalenia, że prowadzący pojazd miał świadomość, iż wydana została wobec niego decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, a ponadto, że jest ona wykonalna. • Brak jest dowodów na to, aby konkretny sprawca miał wiedzę o występowaniu w obrocie prawnym wykonalnej wobec niego decyzji o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami. • W tych okolicznościach przyjąć należy, iż jak zasadnie zaakcentował obrońca oskarżonej, sąd rejonowy niezasadnie odniósł domniemanie skutecznego doręczenia oskarżonej decyzji administracyjnej o cofnięciu jej uprawnień do kierowania pojazdami do zamiaru popełnienia przestępstwa z art. 180a kk. • Oskarżona nie była świadoma wydania wobec niej takowej decyzji, a zatem w chwili zdarzenia pozostawała w usprawiedliwionym błędzie, co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego (art. 28 § 1 kk). • Zasady logiki i doświadczenia życiowego nie mogą zastąpić dowodów.

Skład orzekający

Andrzej Ślusarczyk

SSO

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 180a kk w kontekście świadomości sprawcy, doręczenia zastępczego decyzji administracyjnych i usprawiedliwionego błędu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia zastępczego decyzji administracyjnych w sprawach o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie świadomości sprawcy w kontekście przestępstw umyślnych, szczególnie gdy decyzje administracyjne są doręczane w sposób niestandardowy.

“Czy można być skazanym, jeśli nie wiedziało się o cofnięciu prawa jazdy? Sąd Okręgowy odpowiada.”

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst