IV Ca 14/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej przechodu i przejazdu lub ewentualnie o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Sąd Rejonowy w Płocku oddalił wniosek o zasiedzenie, argumentując, że wnioskodawca nie wykazał spełnienia kluczowych przesłanek, takich jak wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza służebności, a korzystanie z drogi odbywało się na zasadzie grzeczności i za zgodą właściciela. Sąd Okręgowy w Płocku, rozpoznając apelację, sprostował oczywiste niedokładności w zaskarżonym postanowieniu częściowym Sądu Rejonowego, dotyczące oznaczenia przedmiotu sprawy i treści rozstrzygnięcia. Następnie uchylił punkty postanowienia dotyczące kosztów postępowania i nieuiszczonych kosztów sądowych, wskazując, że rozstrzygnięcie o kosztach powinno nastąpić w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji. Apelację w pozostałej części Sąd Okręgowy oddalił, w pełni podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że dla zasiedzenia służebności gruntowej konieczne jest, aby trwałe i widoczne urządzenie zostało wykonane przez posiadacza służebności, a nie przez właściciela nieruchomości obciążonej lub osoby trzecie. W niniejszej sprawie utwardzenie drogi i wjazdu zostało wykonane przez poprzedników prawnych uczestnika postępowania, a nie przez wnioskodawcę. Ponadto, korzystanie z drogi odbywało się przy akceptacji właściciela, co nie spełnia wymogu posiadania służebności prowadzącego do zasiedzenia. Sąd Okręgowy oddalił również wniosek o zwrócenie się do Sądu Najwyższego w trybie art. 390 § 1 kpc o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, uznając, że uchwała Sądu Najwyższego III CZP 10/11 już wyjaśniała wątpliwości w tym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek zasiedzenia służebności gruntowej, w szczególności wymogu wykonania trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale zasady prawne są uniwersalne dla spraw o zasiedzenie służebności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dla zasiedzenia służebności gruntowej drogi koniecznej niezbędne jest wybudowanie przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości władnącej trwałego i widocznego urządzenia, czy też wystarczające jest samo korzystanie z takiego urządzenia, wybudowanego przez właściciela nieruchomości obciążonej lub przez inny podmiot?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dla zasiedzenia służebności gruntowej drogi dojazdowej niezbędne jest, aby trwałe i widoczne urządzenie zostało wykonane przez posiadacza służebności, a nie przez właściciela nieruchomości obciążonej lub osoby trzecie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 10/11 oraz późniejszym orzecznictwie, zgodnie z którym urządzenie wykonane przez posiadacza stanowi widomy znak ostrzegawczy dla właściciela, co jest kluczowe dla instytucji zasiedzenia. Urządzenie wykonane przez właściciela nieruchomości obciążonej lub osoby trzecie nie spełnia tej funkcji ostrzegawczej.
Czy korzystanie z utwardzonego wjazdu na nieruchomość, wykonanego przez właściciela sąsiedniej działki, może stanowić podstawę do stwierdzenia zasiedzenia służebności gruntowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, korzystanie z utwardzonego wjazdu, który nie został wykonany przez posiadacza służebności i stanowi jedynie element drogi wykonanej przez właściciela nieruchomości obciążonej, nie jest wystarczające do stwierdzenia zasiedzenia służebności gruntowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że utwardzenie wjazdu przez wnioskodawcę (lub jego poprzednika prawnego) nie było wystarczające do uznania go za trwałe i widoczne urządzenie w rozumieniu art. 292 k.c., ponieważ nie stanowiło ono wyrazu korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie służebności, a jedynie wjazd na własną posesję. Ponadto, urządzenie to nie było wykonane przez posiadacza służebności, a przez właściciela nieruchomości obciążonej.
Czy korzystanie z drogi przez wnioskodawcę odbywało się na zasadzie posiadania służebności, czy też na zasadzie grzeczności i akceptacji właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Korzystanie z drogi przez wnioskodawcę odbywało się na zasadzie grzeczności i akceptacji właściciela, a nie na zasadzie posiadania służebności prowadzącego do zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy ustalił, że korzystanie przez wnioskodawcę z drogi i wjazdu odbywało się przy akceptacji uczestnika (...) S.A., uwarunkowanej historycznymi relacjami i współpracą, co nie spełnia wymogu posiadania służebności w rozumieniu art. 292 k.c. Brak było również wykazania istotnych nakładów wnioskodawcy na urządzenie lub utrzymanie drogi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wytwórnia (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | wnioskodawca |
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | uczestnik |
| Gmina M. P. | instytucja | uczestnik |
| Skarb Państwa – Prezydent Miasta P. | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio. Kluczowe jest, aby trwałe i widoczne urządzenie zostało wykonane przez posiadacza służebności, a nie przez właściciela nieruchomości obciążonej.
Pomocnicze
k.c. art. 352 § § 1
Kodeks cywilny
Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności.
k.c. art. 352 § § 2
Kodeks cywilny
Do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy.
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
Nieruchomość może być obciążona na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść stanowi służebność gruntową.
k.c. art. 145 § § 1-3
Kodeks cywilny
Podstawa prawna ustanowienia służebności drogi koniecznej (nie stosowana w części dotyczącej zasiedzenia).
k.p.c. art. 350 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sprostowanie oczywistych niedokładności w orzeczeniu.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
k.p.c. art. 520 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady rozstrzygania o kosztach w sprawach nieprocesowych.
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu żądaniem stron.
k.p.c. art. 317 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres orzekania w postanowieniu częściowym.
k.p.c. art. 327 § 1 § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Elementy uzasadnienia orzeczenia.
uksc art. 83 § ust. 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot kosztów sądowych.
uksc art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obowiązek ponoszenia kosztów sądowych.
u.d.p. art. 8 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Definicja drogi wewnętrznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe rozstrzygnięcie o kosztach w postanowieniu częściowym, które nie kończy postępowania w instancji. • Konieczność sprostowania oczywistych niedokładności w postanowieniu Sądu Rejonowego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 292 k.c. poprzez przyjęcie, że dla zasiedzenia służebności drogowej niezbędne jest wybudowanie przez wnioskodawcę trwałego i widocznego urządzenia. • Zarzut naruszenia przepisów procesowych dotyczących orzekania o żądaniu ewentualnym i uzasadnienia.
Godne uwagi sformułowania
wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza nieruchomości w zakresie służebności gruntowej drogi dojazdowej jest przesłanką zasiedzenia tej służebności • Urządzenie nie może polegać na utrzymaniu kolein przejazdu albo na zaniechaniu uprawy rolnej lub sadowniczej. • Tylko urządzenie wzniesione przez posiadacza nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, stanowi widomy znak przestrzegający, iż istniejący na gruncie stan powstały na skutek działania osoby nieuprawnionej, może doprowadzić do ograniczenia prawa własności. • Korzystanie z cudzej nieruchomości, związane z trwałym i widocznym urządzeniem, jest na ogół oparte na nieformalnej umowie lub grzecznościowym zezwoleniu.
Skład orzekający
Renata Wanecka
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek zasiedzenia służebności gruntowej, w szczególności wymogu wykonania trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale zasady prawne są uniwersalne dla spraw o zasiedzenie służebności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do nieruchomości i możliwości jego uregulowania poprzez zasiedzenie, co jest istotne dla wielu właścicieli. Kluczowe jest rozróżnienie między posiadaniem służebności a korzystaniem z grzeczności.
“Czy możesz zasiedzieć drogę, której nie zbudowałeś? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczową przesłankę zasiedzenia służebności.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.