III SAB/Gl 507/25Bezczynność wojewody zezwolenie na pobyt czasowy 11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga została złożona przez M. M. przeciwko Wojewodzie Śląskiemu z powodu bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA dotyczących terminów załatwiania spraw. Wojewoda powołał się na art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który zawieszał bieg terminów do załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców do 30 września 2025 r., argumentując, że dotyczy to wszystkich cudzoziemców, a opóźnienia wynikają z dużej liczby wniosków i pandemii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, które stwierdziło, że przedłużanie zawieszenia terminów po 30 czerwca 2024 r. na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jest niezgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu bez zbędnej zwłoki) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (ograniczenie praw). Sąd uznał, że NSA ma prawo do tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw w sytuacjach oczywistej sprzeczności przepisu z Konstytucją. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania art. 100d ustawy w zakresie przedłużającym zawieszenie terminów po 30 czerwca 2024 r. Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce od 20 sierpnia 2025 r. (po złożeniu ponaglenia) i zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku w terminie 60 dni od zwrotu akt. Jednocześnie, sąd stwierdził bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa, oddalając skargę w pozostałym zakresie i zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącego 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie możliwości odmowy zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją przez sąd administracyjny oraz interpretacja prawa do sądu w kontekście przedłużających się zawieszeń terminów proceduralnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o pomocy obywatelom Ukrainy i ich wpływem na inne postępowania dotyczące cudzoziemców. Konieczność oceny, czy sprzeczność z Konstytucją jest oczywista i samoistnie stosowalna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy zawieszające bieg terminów do załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców, wprowadzone w związku z pandemią lub konfliktem zbrojnym, mogą być wielokrotnie przedłużane, ograniczając prawo do sądu bez zbędnej zwłoki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wielokrotne przedłużanie zawieszenia terminów po określonym przez NSA okresie (np. 30 czerwca 2024 r.) jest niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu bez zbędnej zwłoki.
Uzasadnienie
NSA uznał, że nadzwyczajne okoliczności nie mogą stanowić podstawy do nieograniczonego przedłużania przepisów epizodycznych ograniczających prawa jednostki, co narusza zasadę pewności prawa i prawo do sądu. Długotrwałe zawieszenie terminów uniemożliwia skuteczną ochronę sądową przed bezczynnością organu.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy, jeśli nie ma wątpliwości co do jego oczywistej sprzeczności z Konstytucją, a norma konstytucyjna jest samoistnie stosowalna.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że choć TK jest głównym organem kontroli konstytucyjności, sądy administracyjne mogą w wyjątkowych sytuacjach, przy oczywistej sprzeczności przepisu z Konstytucją, odmówić jego zastosowania w konkretnej sprawie, nie naruszając tym kompetencji TK.
Czy bezczynność organu w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, wynikająca z przedłużonego okresu zawieszenia terminów, stanowi rażące naruszenie prawa?
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie. Nawet jeśli stwierdzono bezczynność, sąd może uznać, że nie miała ona charakteru rażącego, jeśli nie wynikała z celowego działania organu lub lekceważenia praw strony, a była związana z interpretacją przepisów (nawet jeśli ostatecznie uznanych za niekonstytucyjne).
Uzasadnienie
Sąd oceniał, czy zwłoka była znaczna i wynikała z działań (zaniechań) organu, które można zinterpretować jako celowe unikanie rozstrzygnięcia lub lekceważenie praw strony. W tym przypadku, mimo stwierdzenia bezczynności, sąd uznał, że nie miała ona charakteru rażącego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (27)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.c. art. 112a § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.p.u. art. 100d § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, wprowadzający zawieszenie terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt, został uznany przez NSA za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przedłużał obowiązywanie zawieszenia po 30 czerwca 2024 r.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.c. art. 112a § 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.p.u. art. 100c
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 35 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.c. art. 106 § 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 106 § 2a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 32
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1
k.p.a. art. 63 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 63 § 3a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłużanie zawieszenia terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z Konstytucją RP (prawo do sądu bez zbędnej zwłoki). • Sąd administracyjny ma prawo odmówić zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o zawieszeniu biegu terminów na podstawie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, która miała zastosowanie do wszystkich cudzoziemców i usprawiedliwiała opóźnienia.
Godne uwagi sformułowania
nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p.u. po dniu 30 czerwca 2024 r. • rozporoszonej kontroli konstytucyjności ustaw • oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej • nie jest możliwe odmówienie zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny w Konstytucją. • rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 u.o.p.u. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z ww. konstytucyjną zasadą prawa do sądu.
Skład orzekający
Adam Gołuch
sprawozdawca
Barbara Brandys-Kmiecik
członek
Magdalena Jankiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości odmowy zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją przez sąd administracyjny oraz interpretacja prawa do sądu w kontekście przedłużających się zawieszeń terminów proceduralnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o pomocy obywatelom Ukrainy i ich wpływem na inne postępowania dotyczące cudzoziemców. Konieczność oceny, czy sprzeczność z Konstytucją jest oczywista i samoistnie stosowalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego - prawa do sądu i możliwości jego ograniczenia przez przepisy ustawowe, a także roli sądów administracyjnych w kontroli konstytucyjności prawa.
“Sąd Administracyjny: Przedłużanie zawieszenia terminów dla cudzoziemców narusza Konstytucję!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.