III SAB/Gd 262/26Bezczynność wojewody zezwolenie na pobyt czasowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca A.M., obywatelka B., wniosła skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy poprzez zwłokę w rozpatrzeniu wniosku, brak kontaktu i informowania o przyczynach opóźnienia. Wojewoda Pomorski w odpowiedzi na skargę powołał się na przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które miały zawieszać bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2026 r. (a następnie przedłużone do 4 marca 2027 r.). Argumentował, że w związku z tym nie można mu zarzucić bezczynności ani przewlekłości postępowania, a także nie można mu wymierzyć grzywny ani zasądzić sumy pieniężnej. Sąd uznał jednak, że przepisy te, wielokrotnie przedłużane, stały się sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinny być stosowane od 1 lipca 2024 r. Ponieważ wniosek skarżącej został złożony w styczniu 2025 r., sąd stwierdził, że organ powinien był procedować zgodnie z ustawą o cudzoziemcach, która przewiduje 60-dniowy termin na rozpatrzenie wniosku. Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę ponad 18-miesięczny okres oczekiwania na rozpatrzenie wniosku, brak uzasadnienia dla zwłoki oraz niepoinformowanie skarżącej o przyczynach opóźnienia. W związku z tym, sąd zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do załatwienia wniosku w terminie 30 dni od otrzymania odpisu wyroku, stwierdził rażące naruszenie prawa przez bezczynność, przyznał skarżącej 500 zł tytułem rekompensaty za okres oczekiwania i zasądził 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, oddalając skargę w pozostałym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA dotyczącego niekonstytucyjności przedłużania przepisów zawieszających terminy postępowań administracyjnych w sprawach pobytowych cudzoziemców po upływie rozsądnego czasu od wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej wielokrotnymi nowelizacjami. Może być stosowane analogicznie do innych sytuacji, gdzie przepisy nadzwyczajne są nadmiernie przedłużane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zawieszające biegi terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt, mogą być stosowane po wielokrotnych przedłużeniach, w sytuacji gdy naruszają konstytucyjną zasadę prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te, po wielokrotnych przedłużeniach, stały się sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinny być stosowane od 1 lipca 2024 r.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym długotrwałe przedłużanie okresów zawieszenia terminów postępowania w sprawach pobytowych cudzoziemców, spowodowane sytuacją nadzwyczajną, po pewnym czasie staje się nieproporcjonalne i narusza konstytucyjne prawo do sądu. Sąd uznał, że kolejne przedłużenia art. 100d ustawy o pomocy, w tym do 4 marca 2027 r., są sprzeczne z Konstytucją RP.
Czy organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, mimo obowiązywania przepisów zawieszających terminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ dopuścił się bezczynności, ponieważ przepisy zawieszające terminy nie powinny być stosowane od 1 lipca 2024 r., a wniosek skarżącej został złożony w styczniu 2025 r.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że po 1 lipca 2024 r. organ powinien był procedować zgodnie z ustawą o cudzoziemcach, która przewiduje 60-dniowy termin na rozpatrzenie wniosku. Wniosek skarżącej został złożony w styczniu 2025 r., a organ nadal pozostawał w bezczynności, błędnie powołując się na przepisy zawieszające terminy.
Czy stwierdzona bezczynność organu w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rażące naruszenie prawa miało miejsce ze względu na ponad 18-miesięczny okres trwania postępowania, brak uzasadnienia dla zwłoki, niepodjęcie przez organ czynności w ciągu ponad miesiąca od złożenia wniosku, niepoinformowanie skarżącej o przyczynach opóźnienia oraz ugruntowane orzecznictwo NSA wskazujące na niekonstytucyjność dalszego stosowania przepisów zawieszających terminy.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
u.o.c. art. 112a § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określa 60-dniowy termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności w określonym terminie.
p.p.s.a. art. 149 § § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość orzeczenia o wymierzeniu grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego.
Pomocnicze
u.p.o.u. art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, wprowadzający zawieszenie terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt, po wielokrotnych przedłużeniach stał się sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinien być stosowany od 1 lipca 2024 r.
k.p.a. art. 35 § § 1-3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych.
k.p.a. art. 36 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania strony o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 12 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi w pozostałym zakresie.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
u.o.c. art. 109 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Wymóg uzyskania opinii organów wymienionych w tym przepisie w postępowaniu o zezwolenie na pobyt.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności konstytucyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy zawieszające terminy postępowań w sprawach pobytowych cudzoziemców, wielokrotnie przedłużane, stały się sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinny być stosowane od 1 lipca 2024 r. • Organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, ponieważ wniosek został złożony po 1 lipca 2024 r., a organ nie dochował 60-dniowego terminu. • Bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ze względu na długi okres oczekiwania, brak uzasadnienia dla zwłoki i niepoinformowanie strony o przyczynach opóźnienia.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wojewody Pomorskiego oparta na przepisach art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które miały zawieszać bieg terminów załatwiania spraw. • Argumentacja Wojewody o braku winy i ograniczeniach kadrowych jako usprawiedliwienie bezczynności.
Godne uwagi sformułowania
przepisy te, po wielokrotnych przedłużeniach, stały się sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinny być stosowane • rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzekając w zakresie uregulowanym tym przepisem Sąd uznał, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. • brak wystarczającej aktywności po stronie organu, a jednocześnie upływu znacznego okresu czasu od złożenia przez skarżącą wniosku – należało przyjąć, że opisana bezczynność organu była znaczna a jednocześnie niczym nieuzasadniona
Skład orzekający
Adam Osik
sprawozdawca
Alina Dominiak
przewodniczący
Jolanta Sudoł
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA dotyczącego niekonstytucyjności przedłużania przepisów zawieszających terminy postępowań administracyjnych w sprawach pobytowych cudzoziemców po upływie rozsądnego czasu od wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej wielokrotnymi nowelizacjami. Może być stosowane analogicznie do innych sytuacji, gdzie przepisy nadzwyczajne są nadmiernie przedłużane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego prawa do sądu w kontekście przedłużających się procedur administracyjnych dotyczących pobytu cudzoziemców, co ma znaczenie społeczne i prawne.
“Sąd: Przedłużanie przepisów blokujących prawo do sądu jest niekonstytucyjne!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.