III SAB/GD 188/23

III SAB/Gd 188/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /Sędzia Zastępca/
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6, art. 149 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 73, art. 74 par.  2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska, Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 maj 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia akt administracyjnych 1. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem do załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie akt administracyjnych sprawy nr D/P.0143.5.2023.AB - w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
III SAB/Gd 188/23
UZASADNIENIE
G. K. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem wnioskiem datowanym na dzień 27 czerwca 2023 r. o udostępnienie mu "akt postępowań administracyjnych, których był uczestnikiem". Wskazał we wniosku sygnatury pism, które stanowiły odpowiedzi na jego wnioski o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem poinformował go, że "sygnatury akt prowadzone były w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie zaś w trybie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego". Dyrektor wskazał, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Jest to uproszczone postępowanie, którego prawidłowość weryfikuje właściwy organ odwoławczy lub sąd administracyjny. Skarżący otrzymał stosowną odpowiedź w każdej ze wskazanych spraw, która mógł zaskarżyć.
G. K. złożył w administracji Zakładu Karnego w Czarnem w dniu 4 sierpnia 2023 r. pismo adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zatytułowane skarga, w którym domagał się udostępnienia mu akt postępowań wskazanych we wniosku z dnia 27 czerwca 2023 r. Wskazywał, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 74 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej powoływanej jako "k.p.a.", i akta spraw powinny zostać mu udostępnione.
Pismem datowanym na dzień 18 sierpnia 2023 r. skierowanym wprost do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku G. K. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia mu akt postępowań zainicjowanych jego wnioskami o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wskazał w uzasadnieniu swej skargi, że w odniesieniu do jego żądania z dnia 27 czerwca 2023 r. powinny znaleźć zastosowanie przepisy art. 73 i art. 74 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem, wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że pismem z dnia 27 czerwca 2023 r. została udzielona wnioskodawcy stosowna odpowiedź, którą w pełni podtrzymuje.
Na pytanie Sądu organ wskazał, że spośród wszystkich wniosków skarżącego, oznaczanych przez organ sygnaturami wskazanymi we wniosku jedynie w sprawie o nr [...] została wydana decyzja administracyjna o odmowie udzielenia informacji publicznej. W niektórych sprawach skarżący cofnął wniosek i postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej zostało umorzone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art.149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Stosownie zaś do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Celem złożenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej.
Następujące przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulują podstawowe zasady dostępu stron do akt postępowania administracyjnego:
Art. 73 § 1 Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
Art. 74 § 2 Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej w jako "u.d.i.p.") stanowi, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 2 do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej stanowi zatem, że przepisy k.p.a. stosuje się wyłącznie do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Ograniczenie zastosowania przepisów k.p.a. oznacza, że postępowanie z wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest, co do zasady, postępowaniem odformalizowanym. Kodeks postępowania administracyjnego ma zastosowanie jedynie w przypadku, w którym organ zmierza do wydania decyzji opartej na art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie sądowym trafnie przyjęto, że treść art. 16 ust. 2 u.d.i.p., z którego wynika, że do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania wydawanej na podstawie art. 14 ust. 2 u.d.i.p. stosuje się przepisy k.p.a., należy odczytywać, przyjmując, że k.p.a. ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji. Zatem jedynie w określonych wyżej przypadkach organ jest związany wszystkimi przepisami k.p.a., co wynika z art. 16 ust. 1 i art. 13 u.d.i.p. Tylko w tym przypadku zatem organ zobowiązany jest do prowadzenia i udostępniania akt administracyjnych zgodnie z przepisami k.p.a. (zob. wyroki NSA: z dnia 4 lutego 2016 r., I OSK 873/15; z dnia 26 maja 2017 r., I OSK 2534/16; z dnia 27 września 2017 r., I OSK 7/17; z dnia 12 października 2017 r., I OSK 430/17; z dnia 18 stycznia 2018 r., I OSK 758/16, z dnia 22 czerwca 2018 r., I OSK 2957/17).
Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy u.d.i.p. nie przewidują wydania decyzji administracyjnej o umorzeniu postępowania w przypadku cofnięcia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jedynie sytuacja określona w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. stanowi podstawę faktyczną dla zastosowania przepisów k.p.a. i wydania takiej decyzji.
Skoro cofnięcie wniosku zgodnie z przepisami u.d.i.p. nie może stanowić podstawy do zastosowania przepisów k.p.a. i umorzenia postępowania to nawet w przypadku wydania aktu zatytułowanego "decyzją o umorzeniu postępowania" nie ma podstaw do przyjęcia, że postępowanie opiera się na przepisach k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której jedynie w odniesieniu do jednego spośród wymienionych w skardze wniosków została wydana decyzja administracyjna o odmowie udostepnienia informacji publicznej. W tej zatem sprawie rzeczą organu było zastosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przepisów nakazujących prowadzenie akt postępowania oraz ich udostępniania.
Zatem spośród powołanych przez skarżącego wniosków jedynie w sprawie o nr [...] organ zobowiązany był do prowadzenia akt administracyjnych i rozpoznania wniosku skarżącego o ich udostępnienie na podstawie art. 73 i art. 74 k.p.a.
Odmiennie niż w sprawach dotyczących bezczynności organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej wniesienie skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia akt administracyjnych wymaga uprzedniego wniesienia ponaglenia na podstawie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Skarżący swe żądanie zawarł w dwóch kolejnych pismach nazwanych przez niego "skargami". Sąd uznał pierwsze z nich, złożone w administracji Zakładu Karnego w Czarnem w dniu 4 sierpnia 2023 r. za ponaglenie w rozumieniu powyższych przepisów. Dopiero drugie z pism – z 18 sierpnia 2023 r. należało traktować jako właściwą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniesioną po uprzednim ponagleniu organu.
Skoro akta sprawy nr [...] pozostawały w dyspozycji organu po zakończeniu postępowania odwoławczego w dacie złożenia wniosku przez skarżącego (zostały zwrócone w dniu 27 lipca 2023 r.) to organ powinien niezwłocznie udostępnić je skarżącemu na zasadach wynikających z art. 73 k.p.a. lub odmówić ich udostępnienia w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 74 § 2 k.p.a.
W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jak w pkt 1 wyroku.
Uznając zaś, że w odniesieniu do pozostałych wskazanych przez skarżącego w jego skardze wniosków o udostępnienie informacji publicznej organ nie miał obowiązku prowadzenia i udostępniania akt administracyjnych Sąd w pkt 2 wyroku odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).