III KZ 45/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał zażalenie oskarżonego M. Ż. na postanowienie o zastosowaniu wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Oskarżony został pierwotnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w G. za szereg przestępstw, w tym groźby karalne, zniszczenie mienia, spowodowanie zagrożenia w ruchu drogowym i znieważenie. Sąd Okręgowy w S. utrzymał ten wyrok w mocy, jednak Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2022 roku uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ogłoszeniu tego wyroku, Sąd Najwyższy zastosował wobec M. Ż. tymczasowe aresztowanie na okres 3 miesięcy, wskazując jako podstawę art. 258 § 3 k.p.k. ze względu na zarzucane i nieprawomocnie przypisane umyślne występki, w ramach których groził popełnieniem przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu. Oskarżony złożył zażalenie na to postanowienie, domagając się uchylenia aresztu. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne. Analizując sprawę, sąd odwoławczy stwierdził, że choć istnieje wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przestępstw, a także przesłanka z art. 258 § 3 k.p.k. (obawa popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu), to tymczasowe aresztowanie nie jest konieczne. Podkreślono, że środek ten ma charakter wyjątkowy i musi być proporcjonalny (art. 258 § 4 k.p.k.). Sąd zauważył, że oskarżony w przeszłości stosował się do wolnościowych środków zapobiegawczych (dozór policji, zakaz kontaktów i zbliżania się do pokrzywdzonej, poręczenie majątkowe), które okazały się skuteczne przez półtoraroczny okres. Brak było dowodów na naruszenie przez niego nałożonych obowiązków. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił tymczasowe aresztowanie i zastosował wobec M. Ż. dozór policji (2 razy w tygodniu), zakaz kontaktu i zbliżania się do pokrzywdzonej na odległość mniejszą niż 30 metrów, oraz poręczenie majątkowe w wysokości 8.000 złotych, uznając te środki za wystarczające do zapewnienia prawidłowego toku postępowania i bezpieczeństwa pokrzywdzonej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 3 k.p.k. w kontekście wcześniejszej skuteczności wolnościowych środków zapobiegawczych oraz wymogów uzasadnienia postanowienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wolnościowe środki zapobiegawcze były stosowane i okazały się skuteczne przez dłuższy okres.
Zagadnienia prawne (2)
Czy tymczasowe aresztowanie jest konieczne jako środek zapobiegawczy, gdy istnieją przesłanki z art. 258 § 3 k.p.k., ale wolnościowe środki zapobiegawcze okazały się skuteczne w przeszłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, tymczasowe aresztowanie nie jest konieczne, gdy wolnościowe środki zapobiegawcze okazały się skuteczne i wystarczające do zapewnienia prawidłowego toku postępowania i bezpieczeństwa pokrzywdzonej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć istniała obawa popełnienia przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu (art. 258 § 3 k.p.k.), to tymczasowe aresztowanie nie jest jedynym środkiem zapobiegawczym, który może tę obawę zniwelować. Analiza wykazała, że wolnościowe środki zapobiegawcze stosowane przez dłuższy okres były skuteczne i oskarżony się do nich stosował. Dlatego też, zgodnie z dyrektywą adekwatności (art. 258 § 4 k.p.k.), zastosowano wolnościowe środki zapobiegawcze.
Czy sąd orzekający w przedmiocie tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 3 k.p.k. musi szczegółowo uzasadnić, dlaczego inne środki zapobiegawcze nie są wystarczające?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd musi wskazać podstawę prawną z art. 258 § 1-3 k.p.k. wraz z argumentacją oraz wyjaśnić, dlaczego nie uznano za wystarczające zastosowanie innego środka zapobiegawczego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że postanowienie o tymczasowym aresztowaniu musi zawierać uzasadnienie wskazujące nie tylko podstawę prawną, ale także argumentację i wyjaśnienie, dlaczego inne środki zapobiegawcze nie są wystarczające, zgodnie z art. 257 § 1 k.p.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Ż. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| P. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Jerzy Engelking | inne | prokurator Prokuratury Krajowej |
| A. Z. | osoba_fizyczna | poręczyciel |
| P., W., J., H. i J. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzeni |
Przepisy (20)
Główne
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego postanowienia.
k.p.k. art. 249 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Ogólna przesłanka stosowania środków zapobiegawczych.
k.p.k. art. 258 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Szczególna podstawa stosowania środków zapobiegawczych (obawa popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu).
k.k. art. 190 § § 1
Kodeks karny
Groźba karalna.
Pomocnicze
k.p.k. art. 250 § § 4
Kodeks postępowania karnego
W zw. z art. 275 § 1 i 2 k.p.k. i art. 266 § 1 i 2 k.p.k.
k.p.k. art. 258 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Dyrektywa adekwatności związana z wyborem proporcjonalnego środka zapobiegawczego.
k.p.k. art. 257 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymóg wskazania podstawy prawnej i argumentacji, dlaczego inne środki zapobiegawcze nie są wystarczające.
k.k. art. 193
Kodeks karny
Naruszenie miru domowego.
k.k. art. 288 § § 1
Kodeks karny
Zniszczenie mienia.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Zbieg przepisów.
k.k. art. 11 § § 3
Kodeks karny
Kara za zbieg przepisów.
k.k. art. 216 § § 1
Kodeks karny
Znieważenie.
k.k. art. 160 § § 1
Kodeks karny
Narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
k.k. art. 178a § § 1
Kodeks karny
Jazda w stanie nietrzeźwości.
k.k. art. 85 § § 1
Kodeks karny
Łączenie kar.
k.k. art. 86 § § 1
Kodeks karny
Kara łączna.
k.k. art. 41a § § 1
Kodeks karny
Zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym.
k.k. art. 42 § § 2
Kodeks karny
Zakaz prowadzenia pojazdów.
k.k. art. 43a § § 2
Kodeks karny
Świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym.
k.k. art. 46 § § 1
Kodeks karny
Naprawienie szkody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczność wolnościowych środków zapobiegawczych stosowanych w przeszłości. • Brak dowodów na naruszenie przez oskarżonego nałożonych obowiązków. • Niewystarczające uzasadnienie postanowienia o tymczasowym aresztowaniu przez sąd pierwszej instancji. • Proporcjonalność środka zapobiegawczego (dyrektywa adekwatności).
Godne uwagi sformułowania
obawa popełnienia przestępstwa nie musi wynikać jedynie z groźby jego popełnienia, lecz chociażby z okoliczności sprawy • środek zapobiegawczy będzie miał charakter prewencyjny, co stanowi odstępstwo od procesowego charakteru środków zapobiegawczych • okoliczność kierowania przez oskarżonego gróźb karalnych – choć istotna w kontekście art. 258 § 3 k.p.k. zd. ostatnie – nie może automatycznie przesądzać o konieczności zastosowania najsurowszego środka zapobiegawczego • aby można było wydać postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, niezbędne jest wskazanie podstawy prawnej z art. 258 § 1-3 k.p.k. wraz z argumentacją oraz wyjaśnienie, dlaczego nie uznano za wystarczające zastosowanie innego środka zapobiegawczego
Skład orzekający
Adam Roch
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Kołodziejski
członek
Zbigniew Kapiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 3 k.p.k. w kontekście wcześniejszej skuteczności wolnościowych środków zapobiegawczych oraz wymogów uzasadnienia postanowienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wolnościowe środki zapobiegawcze były stosowane i okazały się skuteczne przez dłuższy okres.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd najwyższej instancji może uchylić tymczasowe aresztowanie, nawet gdy istnieją przesłanki do jego zastosowania, opierając się na analizie skuteczności innych środków i wymogach formalnych uzasadnienia. Jest to ważne dla zrozumienia elastyczności prawa karnego procesowego.
“Tymczasowe aresztowanie uchylone: Sąd Najwyższy stawia na wolnościowe środki zapobiegawcze!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.