III KO 231/25Wyłączenie sędziego kwestie ustrojowe sa niedopuszczalne
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego SN Adama Rocha od udziału w sprawie o wznowienie postępowania (sygn. akt III KO 231/25) został złożony przez sędziego SN Włodzimierza Wróbla. Jako podstawę wyłączenia wskazano zarzut wadliwej procedury powołania sędziego SN Adama Rocha, co miało naruszać prawo do sądu. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym wyłączenie sędziego może nastąpić jedynie z powodu konkretnych okoliczności faktycznych lub zdarzeń procesowych, a nie z powodu kwestii ustrojowych związanych z trybem powołania sędziego. Sąd podkreślił, że przepisy procedury karnej nie służą do kontroli procesu powoływania sędziów, a akty powołania przez Prezydenta RP są definitywne. Ponadto, Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, które potwierdza, że kwestie ustrojowe nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie sędziego. Wskazano również, że uchwała SN I KZP 2/22, na którą powoływano się we wniosku, straciła moc obowiązującą po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wyłączania sędziów z powodu wadliwości procedury ich powołania, w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, opartego na kwestiach ustrojowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego może być oparty na kwestiach ustrojowych dotyczących trybu powołania sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o wyłączenie sędziego nie może być oparty na kwestiach ustrojowych dotyczących trybu powołania sędziego.
Uzasadnienie
Przepisy procedury karnej (art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.) nie dopuszczają wyłączenia sędziego z powodu wadliwości procedury powołania, a jedynie z powodu konkretnych okoliczności faktycznych lub zdarzeń procesowych. Akty powołania sędziego przez Prezydenta RP są definitywne i nie podlegają weryfikacji w postępowaniu karnym. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego potwierdza, że kwestie ustrojowe nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie sędziego.
Czy sędzia może złożyć wniosek o wyłączenie innego sędziego z tego samego składu orzekającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia może złożyć wniosek o wyłączenie tylko co do swojej osoby, a nie co do innego członka składu orzekającego.
Uzasadnienie
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, pod pojęciem 'sędziego' w kontekście wniosku o wyłączenie rozumie się wyłącznie samego zainteresowanego. Sędzia może jedynie zasygnalizować potrzebę wyłączenia innego członka składu przez sąd z urzędu.
Czy sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o wyłączenie podlega rozpoznaniu. Gdy zachodzi podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie ma przeszkód, aby sędzia brał udział w wydaniu takiego orzeczenia, gdyż nie jest to orzekanie w przedmiocie wyłączenia, ale co do wniosku o wyłączenie.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. D. (D.) | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie sędziego następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na podstawie wniosku strony. Pod pojęciem 'sędziego' rozumie się wyłącznie samego zainteresowanego wskazującego na wątpliwości co do jego bezstronności.
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wniosek o wyłączenie sędziego nie może być oparty na kwestiach ustrojowych dotyczących trybu powołania sędziego.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa powoływania sędziów. Ustawodawca nie może ograniczać działań Prezydenta i KRS w zakresie powoływania sędziów.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o wyłączenie podlega rozpoznaniu.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 180
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 6 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu (EKPC).
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa art. 9a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego nie może być oparty na kwestiach ustrojowych dotyczących trybu powołania sędziego. • Sędzia może złożyć wniosek o wyłączenie tylko co do swojej osoby. • Uchwała SN I KZP 2/22 straciła moc obowiązującą po wyroku TK U 2/20.
Odrzucone argumenty
Sędzia SN Adam Roch powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie z uwagi na wadliwość procedury jego powołania.
Godne uwagi sformułowania
orzekanie w składzie z udziałem osoby powołanej do Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze na skutek wniosku tzw. neo-KRS pozbawia stronę prawa do sądu • sędziowie są niezawiśli i nieusuwalni • przedmiotowa sprawa wznowieniowa (...) dotyczy wszakże kwestii ustrojowych • art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego (...) jest niezgodny z (...) Konstytucji RP • instytucja określona w art. 41 § 1 k.p.k. nie stanowi bowiem narzędzia kontroli procesu powołania na stanowisko sędziego • nie ma jurydycznej możliwości kwestionowania prawidłowości (aktu) powołania sędziego przez Prezydenta RP • uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., IKZP 2/22, nie ma charakteru źródła prawa powszechnie obowiązującego • nie można wykorzystywać przepisów rangi ustawowej w sposób sprzeczny z Konstytucją • nie przewidują wyłączenia sędziego in abstracto, ale wiążą wyłączenie konkretnego sędziego 'z (jego) udziałem' w sprawie
Skład orzekający
Stanisław Stankiewicz
sędzia
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Wiliński
sędzia
Ryszard Witkowski
sędzia
Adam Roch
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wyłączania sędziów z powodu wadliwości procedury ich powołania, w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, opartego na kwestiach ustrojowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i sposobem powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Czy wadliwe powołanie sędziego może być podstawą do jego wyłączenia? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.