III FSK 551/26Wznowienie postępowania orzeczenie TK niepublikowane
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę o wznowienie postępowania złożoną przez sędziego NSA, postanowił przedstawić do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Dotyczy ono możliwości wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, w sytuacji gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania, w tym orzeczenia w przedmiocie badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego. Zagadnienie wyłoniło się w kontekście wyroku TK z 25 lutego 2026 r., sygn. akt SK 68/25, który stwierdził niezgodność art. 5a p.u.s.a. z Konstytucją, a który nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw. Sąd analizuje, czy brak publikacji wyroku TK stanowi przeszkodę w uruchomieniu trybu wznowienia postępowania, a także kwestię stosowania przepisów p.p.s.a. do postępowań uregulowanych w art. 5a p.u.s.a. NSA nie podziela poglądu, że brak publikacji wyroku TK uniemożliwia wznowienie postępowania, wskazując na konstytucyjne prawo jednostki do powołania się na nieopublikowany wyrok TK oraz na zasadę podziału władzy. Analizuje również kwestię prawidłowości składu TK oraz dopuszczalność kwestionowania orzeczeń TK przez sądy administracyjne, dochodząc do wniosku, że sądy te są zobowiązane do ich respektowania. Rozważana jest także dopuszczalność wznowienia postępowania w odniesieniu do postanowienia wydanego w postępowaniu incydentalnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w przypadku braku ich publikacji oraz w sprawach dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziów.
Orzeczenie jest postanowieniem o przedstawieniu zagadnienia prawnego, a nie rozstrzygnięciem merytorycznym. Wartość praktyczna wynika z analizy problemów prawnych, które będą przedmiotem dalszego postępowania.
Zagadnienia prawne (5)
Czy artykuł 272 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, w tym orzeczenia w przedmiocie badania spełniania przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
NSA przedstawia zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów, nie udzielając ostatecznej odpowiedzi, ale wskazując na argumenty przemawiające za dopuszczalnością wznowienia.
Uzasadnienie
NSA analizuje, czy brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw uniemożliwia wznowienie postępowania, czy przepisy p.p.s.a. stosuje się do postępowań w przedmiocie niezawisłości sędziów, oraz czy opóźnienie publikacji wyroku TK jest przeszkodą. Sąd skłania się ku interpretacji prokonstytucyjnej, która dopuszcza wznowienie postępowania nawet w przypadku nieopublikowanego wyroku TK, powołując się na konstytucyjne prawo jednostki i zasadę podziału władzy.
Czy brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw stanowi przeszkodę w uruchomieniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie stanowi przeszkody w uruchomieniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
NSA argumentuje, że konstytucyjne prawo jednostki do powołania się na wyrok TK w sprawie indywidualnej (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP) oraz zasada podziału władzy (art. 10 ust. 1 Konstytucji RP) nakazują dopuszczenie wznowienia postępowania nawet w przypadku braku publikacji wyroku TK. Opóźnienie publikacji przez organ władzy wykonawczej nie może blokować wykonania prawa jednostki.
Czy do postępowań uregulowanych w art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, do postępowań tych stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA wskazuje na odesłania w art. 5a p.u.s.a. i art. 197 § 2 p.p.s.a., które nakazują odpowiednie stosowanie przepisów o skardze kasacyjnej, a przez dalsze odesłanie – przepisów postępowania przed WSA. Nie ma przepisów wyłączających stosowanie instytucji wznowienia postępowania.
Czy postanowienie wydane w postępowaniu incydentalnym (w trybie art. 5a p.u.s.a.) może być przedmiotem wznowienia postępowania?
Odpowiedź sądu
NSA rozważa tę kwestię, wskazując na argumenty przemawiające za dopuszczalnością, ale także na doniosłość skutków prawnych, które mogą wpływać na stabilność zakończonego postępowania.
Uzasadnienie
NSA analizuje uchwałę NSA z 26 maja 2025 r., II FPS 1/25, która dopuszcza wznowienie postępowania w odniesieniu do postanowień wydanych w sprawach wpadkowych. Jednocześnie sąd dostrzega, że uwzględnienie wznowienia może prowadzić do stwierdzenia nieważności postępowania głównego z powodu wadliwego składu sądu, co rodzi wątpliwości co do stabilności orzeczeń.
Czy sąd administracyjny jest upoważniony do weryfikowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest upoważniony do weryfikowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, lecz jest obowiązany je respektować.
Uzasadnienie
NSA powołuje się na zasadę niewzruszalności orzeczeń TK oraz brak upoważnienia dla innych sądów do ich weryfikacji, co wynika z przepisów konstytucyjnych i orzecznictwa TK.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (27)
Główne
p.p.s.a. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 269 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 272 § § 1-2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.u.s.a. art. 5a
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 10 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 60
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 180 § ust. 1-2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.u.s.a. art. 103 § ust. 1 pkt 1-4
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 112 § ust. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 114 § ust. 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.o.i.t.p.TK art. 365 § § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Stosowany odpowiednio do wyroków Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.c. art. 9 § ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 21 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
u.o.a.n.
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
Czy artykuł 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...) w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (...) może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, w tym orzeczenia w przedmiocie badania spełniania przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności? • Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powielanego niekiedy poglądu, że brak publikacji orzeczenia TK w Dzienniku Ustaw stanowi przeszkodę w uruchomieniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. • Naczelny Sąd Administracyjny nie jest upoważniony do weryfikowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego; przeciwnie, jest obowiązany je respektować. • Niewypełnienie przez Prezesa Rady Ministrów powinności konstytucyjnej nie może blokować wykonania przez jednostkę prawa do wzruszenia orzeczenia wydanego na podstawie niezgodnego z Konstytucją przepisu.
Skład orzekający
Tomasz Kolanowski
przewodniczący
Paweł Borszowski
sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w przypadku braku ich publikacji oraz w sprawach dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziów."
Ograniczenia: Orzeczenie jest postanowieniem o przedstawieniu zagadnienia prawnego, a nie rozstrzygnięciem merytorycznym. Wartość praktyczna wynika z analizy problemów prawnych, które będą przedmiotem dalszego postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii konstytucyjnych związanych z niezawisłością sędziowską, niezależnością TK i prawem do wznowienia postępowania po orzeczeniu TK. Jest to temat o dużym znaczeniu dla prawników i obywateli.
“Czy brak publikacji wyroku TK blokuje prawo do sprawiedliwości? NSA stawia kluczowe pytanie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.