III CSK 129/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda Ł. K. o zapłatę kwoty 238 145 zł na podstawie umowy cesji wierzytelności z dnia 10 kwietnia 2012 r., zawartej z W. F., wykonawcą zamówienia publicznego na budowę Ośrodka Zdrowia w J. W. F. przelała na rzecz powoda (będącego jednym z podwykonawców) wierzytelność z faktury końcowej, aby rozliczyć wcześniejsze zobowiązania. Gmina J. została zawiadomiona o cesji, jednak dokonała płatności z faktury końcowej zgodnie z postanowieniami umowy o roboty budowlane z dnia 2 czerwca 2011 r., w tym na rzecz podwykonawców i kwoty zajętej przez komornika. Sąd pierwszej instancji zasądził dochodzoną kwotę, jednak Sąd Apelacyjny pierwotnie ją oddalił. Po uchyleniu przez Sąd Najwyższy, Sąd Apelacyjny ponownie oddalił apelację Gminy, uznając roszczenie powoda za zasadne. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną Gminy, uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 513 § 1 k.c. Stwierdził, że Gmina, jako dłużnik, mogła skutecznie podnieść wobec cesjonariusza (powoda) zarzuty wynikające z umowy o roboty budowlane, w tym dotyczące sposobu dystrybucji wynagrodzenia na rzecz podwykonawców i uwzględnienia zajęcia komorniczego. Ponieważ Gmina działała zgodnie z umową i prawem, a powód wszedł w sytuację prawną W. F., roszczenie powoda nie było w pełni zasadne w takim kształcie, w jakim zostało dochodzone. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 513 § 1 k.c. w kontekście przelewu wierzytelności przyszłych, zarzutów dłużnika wobec cesjonariusza oraz relacji między umową o roboty budowlane a umową cesji.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie dłużnik (inwestor) działał zgodnie z umową i prawem, a wierzytelność była przedmiotem zajęcia komorniczego i wcześniejszych ustaleń z podwykonawcami.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dłużnik przelanej wierzytelności (inwestor) może skutecznie podnieść wobec cesjonariusza (podwykonawcy) zarzuty wynikające z umowy o roboty budowlane, w tym dotyczące sposobu dystrybucji wynagrodzenia na rzecz podwykonawców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dłużnik może skutecznie podnieść wobec cesjonariusza wszelkie zarzuty, które przysługiwały mu wobec cedenta w chwili powzięcia wiadomości o przelewie, zgodnie z art. 513 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przelew nie może pogorszyć sytuacji prawnej dłużnika. Dłużnikowi przysługują wobec cesjonariusza wszelkie zarzuty, jakie miał wobec cedenta. W tej sprawie Gmina mogła powołać się na postanowienia umowy o roboty budowlane dotyczące dystrybucji wynagrodzenia i uwzględnienia zajęcia komorniczego.
Czy umowa cesji wierzytelności przyszłej, której podstawą jest częściowo zrealizowany stan faktyczny, może być skuteczna w sytuacji, gdy dłużnik dokonał płatności zgodnie z umową o roboty budowlane i uwzględnił zajęcie komornicze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale cesjonariusz nabywa wierzytelność w takim rozmiarze i stanie, w jakim przysługiwałaby cedentowi, uwzględniając zarzuty dłużnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wierzytelność przyszła może być przedmiotem przelewu. Jednakże cesjonariusz nabywa ją w stanie, w jakim przysługiwałaby cedentowi, a dłużnik może podnosić zarzuty wynikające z pierwotnego stosunku zobowiązaniowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina J. | instytucja | pozwana |
| W. F. | osoba_fizyczna | wykonawca / cedent |
| A. S. | osoba_fizyczna | wierzyciel (zajęcie komornicze) |
| (...) Bank S.A. | spółka | wierzyciel (zabezpieczenie kredytu) |
Przepisy (26)
Główne
k.c. art. 509 § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Przedmiotem przelewu mogą być zarówno wierzytelności istniejące, jak i przyszłe.
k.c. art. 513 § 1
Kodeks cywilny
Dłużnikowi przysługują przeciwko cesjonariuszowi wszelkie zarzuty, które w chwili powzięcia wiadomości o przelewie miał on przeciwko cedentowi.
k.c. art. 510 § 1
Kodeks cywilny
Umowa, przez którą jedna ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę wierzytelność, a druga strona zobowiązuje się wierzytelność przyjąć w celu jej zaspokojenia w określonym zakresie, jest umową w celu zarachowania na zapłatę długu.
k.c. art. 513 § 1
Kodeks cywilny
Dłużnikowi przysługują przeciwko cesjonariuszowi wszelkie zarzuty, które w chwili powzięcia wiadomości o przelewie miał on przeciwko cedentowi.
k.c. art. 513 § 1
Kodeks cywilny
Dłużnikowi przysługują przeciwko cesjonariuszowi wszelkie zarzuty, które w chwili powzięcia wiadomości o przelewie miał on przeciwko cedentowi.
Pomocnicze
k.c. art. 647 § 1
Kodeks cywilny
Inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu apelacyjnym stosuje się przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji z odpowiednimi zmianami.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.c. art. 366 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli ustawa lub czynność prawna zobowiązuje do złożenia oznaczonego oświadczenia woli w celu zawarcia umowy, każda ze stron może, po bezskutecznym upływie terminu, dochodzić zawarcia umowy.
k.c. art. 369
Kodeks cywilny
Jeżeli świadczenie jednej ze stron jest świadczeniem okresowym, zobowiązanie do zawarcia umowy przyrzeczonej trwa przez czas oznaczony w tym przepisie, a nie dłużej niż rok od dnia zawarcia umowy przyrzeczonej.
k.c. art. 371
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać od niego naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia.
k.c. art. 376 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać od niego naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje, zasady słuszności i cel umowy.
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
W umowach o charakterze ciągłym (o świadczenie ciągłe) obowiązuje przy tłumaczeniu umowy również uwzględnienie praktyki między stronami.
k.c. art. 921 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że jedna ze stron poniesie określony uszczerbek majątkowy, świadczenie tej strony jest świadczeniem głównym.
k.c. art. 921 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że jedna ze stron poniesie określony uszczerbek majątkowy, świadczenie tej strony jest świadczeniem głównym.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Czynność prawna wywołuje skutki w niej zawarte oraz skutki, które wynikają z ustawy, zasad współżycia społecznego i ustalonego zwyczaju.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu apelacyjnym stosuje się przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji z odpowiednimi zmianami.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy.
p.z.p. art. 143b
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych
Przepisy dotyczące ochrony podwykonawców w zamówieniach publicznych.
p.z.p. art. 143c
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych
Przepisy dotyczące ochrony podwykonawców w zamówieniach publicznych.
p.z.p. art. 143d
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych
Przepisy dotyczące ochrony podwykonawców w zamówieniach publicznych.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina J. mogła skutecznie podnieść wobec cesjonariusza zarzuty wynikające z umowy o roboty budowlane, w tym dotyczące sposobu dystrybucji wynagrodzenia i uwzględnienia zajęcia komorniczego. • Przelew wierzytelności nie może pogorszyć sytuacji prawnej dłużnika. • Gmina J. działała zgodnie z umową o roboty budowlane i przepisami prawa przy dokonywaniu płatności z faktury końcowej.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda oparte na umowie cesji było w pełni zasadne i nie podlegało zarzutom Gminy. • Płatności dokonywane przez Gminę na rzecz podwykonawców były bez znaczenia dla zasadności roszczenia powoda jako cesjonariusza.
Godne uwagi sformułowania
przelew nie może pogorszyć sytuacji prawnej dłużnika przelanej wierzytelności • dłużnikowi przysługują przeciwko cesjonariuszowi wszelkie zarzuty, jakie w chwili powzięcia wiadomości o przelewie miał on przeciwko cedentowi (art. 513 § 1 k.c.) • wierzytelność wskazana w umowie przelewu wierzytelności przyszłej, zostaje przeniesiona na cesjonariusza dopiero z chwila jej powstania
Skład orzekający
Iwona Koper
przewodniczący
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 513 § 1 k.c. w kontekście przelewu wierzytelności przyszłych, zarzutów dłużnika wobec cesjonariusza oraz relacji między umową o roboty budowlane a umową cesji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie dłużnik (inwestor) działał zgodnie z umową i prawem, a wierzytelność była przedmiotem zajęcia komorniczego i wcześniejszych ustaleń z podwykonawcami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożone relacje między inwestorem, wykonawcą i podwykonawcami w kontekście zamówień publicznych i cesji wierzytelności, a także praktyczne zastosowanie kluczowych przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących przelewu.
“Czy cesja wierzytelności chroni podwykonawcę przed zarzutami inwestora? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 238 145 PLN
zapłata dla podwykonawcy: 57 890,51 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.