III CA 893/23Abuzywne koszty pożyczki zwrot kapitału
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Pabianicach wyrokiem z 27 lutego 2023 roku oddalił powództwo (...) Inc. przeciwko A. S. o zapłatę, przyznając kuratorowi pozwanego wynagrodzenie. Powództwo opierało się na umowie poręczenia z 7 marca 2019 roku, zabezpieczającej ryzyko wypłacalności klientów wierzyciela (pożyczkodawcy). Sąd I instancji ustalił, że pozwany zawarł umowę pożyczki gotówkowej na 2.000 zł z całkowitą kwotą do spłaty 4.210,69 zł, która miała być spłacona w ratach. Wierzyciel wypowiedział umowę z powodu braku spłat i wezwał do zapłaty. Powód, jako poręczyciel, spłacił wierzytelność i wstąpił w prawa wierzyciela. Sąd Rejonowy uznał jednak, że powód nie wykazał skuteczności wypowiedzenia umowy, co czyniło powództwo przedwczesnym. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, uznał ją za częściowo zasadną. Zmienił ustalenia faktyczne, przyjmując, że powód wykazał zawarcie umowy pożyczki, spłatę długu przez siebie oraz wymagalność roszczenia na dzień zamknięcia rozprawy (15 lutego 2023 r.), zgodnie z art. 316 k.p.c. Sąd Okręgowy podkreślił, że nawet jeśli wypowiedzenie umowy było nieskuteczne, wymagalność roszczenia nastąpiła z upływem terminu spłaty ostatniej raty. Jednocześnie, analizując umowę pod kątem klauzul abuzywnych, zgodnie z orzecznictwem TSUE, uznał opłatę przygotowawczą (550 zł) i prowizję (1.445,89 zł) za niedozwolone postanowienia umowne, rażąco naruszające interes konsumenta. W konsekwencji, powództwo zostało uwzględnione jedynie w zakresie zwrotu kapitału pożyczki (2.000 zł). Odsetki maksymalne za opóźnienie należą się od 8 stycznia 2022 roku. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania, stosując zasadę ich wzajemnego zniesienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 316 k.p.c. w kontekście wymagalności roszczenia na dzień zamknięcia rozprawy; ocena abuzywności kosztów pozaodsetkowych w umowach pożyczek konsumenckich.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i umowy pożyczki zawartej z wykorzystaniem formularza.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd drugiej instancji powinien badać wymagalność roszczenia na dzień zamknięcia rozprawy, a nie na dzień wniesienia pozwu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji jest zobowiązany badać i uwzględniać stan sprawy na dzień zamknięcia rozprawy, zgodnie z art. 316 k.p.c.
Uzasadnienie
Art. 316 k.p.c. wprost stwierdza, że zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy, co oznacza konieczność uwzględnienia stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
Czy opłata przygotowawcza i prowizja w umowie pożyczki zawartej z konsumentem mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opłata przygotowawcza i prowizja mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne, jeśli są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interes konsumenta, a ich charakter nie jest jasno określony lub nakładają się na siebie.
Uzasadnienie
Analiza orzecznictwa TSUE wskazuje, że koszty pozaodsetkowe muszą być jasno określone i racjonalnie zrozumiałe dla konsumenta. W tym przypadku, brak jasności co do czynności objętych opłatą przygotowawczą oraz potencjalne nakładanie się kosztów odsetek i prowizji, uzasadnia uznanie tych postanowień za abuzywne.
Czy powód, jako następca prawny wierzyciela, wykazał skuteczne wypowiedzenie umowy pożyczki pozwanemu?
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie wykazał skutecznego doręczenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy pozwanemu.
Uzasadnienie
Powód nie przedstawił dowodu na nadanie pisma wypowiadającego umowę na adres pozwanego, co uniemożliwia uznanie wypowiedzenia za skuteczne.
Czy pełnomocnictwo procesowe obejmuje z mocy prawa uprawnienie do składania oświadczeń o wypowiedzeniu umowy pożyczki?
Odpowiedź sądu
Nie, twierdzenie to jest zbyt stanowcze i nie znajduje powszechnego poparcia w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Orzecznictwo Sądu Najwyższego i nauka prawa procesowego skłaniają się ku poglądowi, że pełnomocnictwo procesowe nie obejmuje z mocy prawa uprawnienia do składania oświadczeń o wypowiedzeniu umowy pożyczki.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Inc. | spółka | powód |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (27)
Główne
k.c. art. 518 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Powód wstąpił w prawa pierwotnego wierzyciela po spłacie długu pozwanego.
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa pożyczki; powód jako następca prawny wierzyciela jest uprawniony do żądania zwrotu pożyczki.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uwzględnia stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy; zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne; postanowienia nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą konsumenta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Nie dotyczy postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.p.c. art. 100 § zd. I
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.
Pomocnicze
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
Potwierdzenie subrogacji nie było umową przelewu wierzytelności.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia tożsamości osoby składającej oświadczenie woli spoczywa na pożyczkodawcy.
k.p.c. art. 232 § zd. I
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu spoczywa na stronach.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.c. art. 43¹ § w związku z art. 33¹ § 1
Kodeks cywilny
Definicja przedsiębiorcy.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 360
Kodeks cywilny
Skutki niewłaściwego spełnienia świadczenia.
k.c. art. 359 § § 2²
Kodeks cywilny
Odsetki maksymalne.
k.c. art. 359 § § 2
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe.
k.p.c. art. 505¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie uproszczone.
k.p.c. art. 505¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku w postępowaniu uproszczonym.
k.p.c. art. 387 § § 2¹ pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przyjęcie przez sąd II instancji ocen sądu I instancji.
k.p.c. art. 91
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres pełnomocnictwa procesowego.
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Obciążenie strony przeciwnej kosztami procesu.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów przez stronę przeciwną.
k.p.c. art. 98 § § 1¹ zd. II
Kodeks postępowania cywilnego
Odsetki za opóźnienie w zapłacie kosztów procesu.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 391 § § 1 zd. I
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wymagalność roszczenia na dzień zamknięcia rozprawy (art. 316 k.p.c.) • Abuzywność opłaty przygotowawczej i prowizji w umowie pożyczki
Odrzucone argumenty
Skuteczność wypowiedzenia umowy pożyczki • Pełnomocnictwo procesowe obejmujące wypowiedzenie umowy
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w obecnym składzie nie jest gotów podzielić poglądu Sądu I instancji, jakoby dla rozstrzygnięcia znaczenie miał stan wymagalności na chwilę wniesienia pozwu. • Takie stanowisko nie wydaje się do obrony w świetle jednoznacznego, jak się wydaje, brzmienia art. 316 k.p.c. • Żadne uproszczenia, modyfikacje, czy też innego rodzaju instytucje krajowego prawa procesowego, nie mogą pozbawiać sądów krajowych możliwości badania kwestii abuzywności postanowień umownych. • Sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes pozwanego jako konsumenta było narzucenie wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 316 k.p.c. w kontekście wymagalności roszczenia na dzień zamknięcia rozprawy; ocena abuzywności kosztów pozaodsetkowych w umowach pożyczek konsumenckich."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i umowy pożyczki zawartej z wykorzystaniem formularza.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy stosują prawo UE do ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami firm pożyczkowych, nawet w postępowaniu uproszczonym. Pokazuje też znaczenie wymagalności roszczenia na dzień zamknięcia rozprawy.
“Czy wysokie koszty pożyczki to oszustwo? Sąd Okręgowy chroni konsumentów przed abuzywnymi klauzulami!”
Dane finansowe
WPS: 4210,69 PLN
zwrot kapitału pożyczki: 2000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.