III CA 882/17Abuzywność klauzuli wykupu ubezpieczen kapitałowych
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda o zwrot kwoty 51.601,60 zł, zatrzymanej przez pozwanego ubezpieczyciela po rozwiązaniu dwóch umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powód argumentował, że klauzula dotycząca świadczenia wykupu, która pozwalała pozwanemu na zatrzymanie znacznej części zgromadzonych środków (ok. 41% w piątym roku trwania umowy), była abuzywna, sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco naruszała jego interesy jako konsumenta. Sąd Rejonowy uznał te argumenty za zasadne, stwierdzając, że świadczenie wykupu nie było świadczeniem głównym umowy, a jego pomniejszenie w razie wcześniejszego rozwiązania umowy było niedozwoloną klauzulą umowną. Sąd podkreślił brak indywidualnego uzgodnienia warunków, sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rażące naruszenie interesów konsumenta, wskazując na brak przejrzystości i rzetelności ze strony ubezpieczyciela. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację pozwanego, oddalił ją w całości. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i prawne Sądu Rejonowego, prostując jedynie oznaczenie pozwanego. Podkreślono, że świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym, a jego pomniejszenie w razie wcześniejszego rozwiązania umowy jest niedozwolone, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd Okręgowy uznał, że pozwany nie wykazał rzeczywistych kosztów uzasadniających zatrzymanie tak znaczącej części środków, a porozumienie z Prezesem UOKiK jedynie potwierdziło abuzywność pierwotnych postanowień. W konsekwencji, pozwany nie był uprawniony do zatrzymania żadnej części świadczenia wykupu, a zasądzona kwota była należna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym, ochrona praw konsumenta.
Dotyczy umów zawartych na wzorcach umownych, gdzie konsument nie miał wpływu na ich treść. Interpretacja może być zależna od specyfiki konkretnych klauzul i okoliczności zawarcia umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzula dotycząca świadczenia wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, która pozwala ubezpieczycielowi na zatrzymanie znacznej części zgromadzonych środków w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy, jest klauzulą abuzywną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula ta jest abuzywna, sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym umowy, a jego pomniejszenie w razie wcześniejszego rozwiązania umowy jest niedozwolone. Brak indywidualnego uzgodnienia, sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta, brak przejrzystości i rzetelności ze strony ubezpieczyciela.
Czy świadczenie wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym może być traktowane jako świadczenie główne strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym umowy, a jego pomniejszenie w razie wcześniejszego rozwiązania umowy nie jest uzasadnione.
Uzasadnienie
Świadczenie wykupu nie jest każdorazowym, zwykłym następstwem zawarcia umowy, lecz następuje w razie jej rozwiązania przed upływem okresu obowiązywania. Głównymi świadczeniami są składka ubezpieczeniowa i wypłata sumy ubezpieczenia.
Czy porozumienie zawarte przez ubezpieczyciela z Prezesem UOKiK dotyczące zmiany wysokości świadczenia wykupu może wpływać na ocenę abuzywności klauzuli w indywidualnej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Porozumienie to nie wyłącza możliwości indywidualnego dochodzenia roszczeń z tytułu abuzywności klauzuli, a wręcz potwierdza jej niedozwolony charakter.
Uzasadnienie
Porozumienie z UOKiK nie odnosi bezpośredniego skutku między stronami sporu, a jego zawarcie potwierdza, że pierwotne zasady wypłaty świadczenia wykupu naruszały interesy konsumentów.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. G. | osoba_fizyczna | powód |
| V. L. Towarzystwo (...) w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 385 § §1
Kodeks cywilny
Postanowienia wzorca umowy nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy, nie wiążą go, o ile nie dotyczą głównych świadczeń stron.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Ocena postanowień wzorca umowy pod kątem ich abuzywności.
Pomocnicze
k.c. art. 385 § §3
Kodeks cywilny
Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 385 § 3
Kodeks cywilny
Przykładowy katalog klauzul niedozwolonych, w tym pkt 12, 16, 17.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Utrata obowiązku zwrotu korzyści.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 233 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów.
k.p.c. art. 350 § §3
Kodeks postępowania cywilnego
Sprostowanie oznaczenia strony w wyroku.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenie faktów.
u.o.k.i.k. art. 28
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Decyzje Prezesa UOKiK zobowiązujące do podjęcia lub zaniechania określonych działań.
u.o.k.i.k. art. 24
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów.
u.dz.ubez. art. 18 § ust 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Zasady ustalania wysokości składek ubezpieczeniowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula świadczenia wykupu jest abuzywna, sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. • Świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym umowy. • Brak indywidualnego uzgodnienia warunków umowy. • Niejasność i brak przejrzystości postanowień dotyczących świadczenia wykupu. • Porozumienie z UOKiK potwierdza abuzywność pierwotnych klauzul.
Odrzucone argumenty
Świadczenie wykupu jest świadczeniem głównym umowy. • Koszty związane ze sprzedażą i obsługą produktu uzasadniają pomniejszenie świadczenia wykupu. • Porozumienie z UOKiK ogranicza możliwość dochodzenia roszczeń. • Pozwany nie jest wzbogacony, gdyż wypłacił prowizję agentowi.
Godne uwagi sformułowania
klauzula abuzywna • sprzeczna z dobrymi obyczajami • rażąco narusza interesy konsumenta • świadczenie wykupu nie było świadczeniem głównym • brak indywidualnego uzgodnienia • brak przejrzystości i rzetelności • nieuczciwy warunek umowny
Skład orzekający
Barbara Braziewicz
przewodniczący
Marcin Rak
sprawozdawca
Ewa Buczek - Fidyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym, ochrona praw konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych na wzorcach umownych, gdzie konsument nie miał wpływu na ich treść. Interpretacja może być zależna od specyfiki konkretnych klauzul i okoliczności zawarcia umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Ubezpieczyciel zatrzymał 40% Twoich oszczędności? Sąd mówi: to niedozwolone!”
Dane finansowe
WPS: 51 601,6 PLN
zwrot zatrzymanych środków: 51 601,6 PLN
zwrot kosztów postępowania odwoławczego: 1800 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.