Orzeczenie · 2017-10-03

III CA 882/17Abuzywność klauzuli wykupu ubezpieczen kapitałowych

Sąd
Sąd Okręgowy w Gliwicach
Miejsce
Gliwice
Data
2017-10-03
SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaokręgowy
ubezpieczeniakonsumentklauzule abuzywneświadczenie wykupufundusz kapitałowyochrona konsumentówSąd Okręgowyapelacja

Sprawa dotyczyła roszczenia powoda o zwrot kwoty 51.601,60 zł, zatrzymanej przez pozwanego ubezpieczyciela po rozwiązaniu dwóch umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powód argumentował, że klauzula dotycząca świadczenia wykupu, która pozwalała pozwanemu na zatrzymanie znacznej części zgromadzonych środków (ok. 41% w piątym roku trwania umowy), była abuzywna, sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco naruszała jego interesy jako konsumenta. Sąd Rejonowy uznał te argumenty za zasadne, stwierdzając, że świadczenie wykupu nie było świadczeniem głównym umowy, a jego pomniejszenie w razie wcześniejszego rozwiązania umowy było niedozwoloną klauzulą umowną. Sąd podkreślił brak indywidualnego uzgodnienia warunków, sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rażące naruszenie interesów konsumenta, wskazując na brak przejrzystości i rzetelności ze strony ubezpieczyciela. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację pozwanego, oddalił ją w całości. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i prawne Sądu Rejonowego, prostując jedynie oznaczenie pozwanego. Podkreślono, że świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym, a jego pomniejszenie w razie wcześniejszego rozwiązania umowy jest niedozwolone, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd Okręgowy uznał, że pozwany nie wykazał rzeczywistych kosztów uzasadniających zatrzymanie tak znaczącej części środków, a porozumienie z Prezesem UOKiK jedynie potwierdziło abuzywność pierwotnych postanowień. W konsekwencji, pozwany nie był uprawniony do zatrzymania żadnej części świadczenia wykupu, a zasądzona kwota była należna.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym, ochrona praw konsumenta.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów zawartych na wzorcach umownych, gdzie konsument nie miał wpływu na ich treść. Interpretacja może być zależna od specyfiki konkretnych klauzul i okoliczności zawarcia umowy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy klauzula dotycząca świadczenia wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, która pozwala ubezpieczycielowi na zatrzymanie znacznej części zgromadzonych środków w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy, jest klauzulą abuzywną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzula ta jest abuzywna, sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym umowy, a jego pomniejszenie w razie wcześniejszego rozwiązania umowy jest niedozwolone. Brak indywidualnego uzgodnienia, sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta, brak przejrzystości i rzetelności ze strony ubezpieczyciela.

Czy świadczenie wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym może być traktowane jako świadczenie główne strony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym umowy, a jego pomniejszenie w razie wcześniejszego rozwiązania umowy nie jest uzasadnione.

Uzasadnienie

Świadczenie wykupu nie jest każdorazowym, zwykłym następstwem zawarcia umowy, lecz następuje w razie jej rozwiązania przed upływem okresu obowiązywania. Głównymi świadczeniami są składka ubezpieczeniowa i wypłata sumy ubezpieczenia.

Czy porozumienie zawarte przez ubezpieczyciela z Prezesem UOKiK dotyczące zmiany wysokości świadczenia wykupu może wpływać na ocenę abuzywności klauzuli w indywidualnej sprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Porozumienie to nie wyłącza możliwości indywidualnego dochodzenia roszczeń z tytułu abuzywności klauzuli, a wręcz potwierdza jej niedozwolony charakter.

Uzasadnienie

Porozumienie z UOKiK nie odnosi bezpośredniego skutku między stronami sporu, a jego zawarcie potwierdza, że pierwotne zasady wypłaty świadczenia wykupu naruszały interesy konsumentów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
powód

Strony

NazwaTypRola
F. G.osoba_fizycznapowód
V. L. Towarzystwo (...) w W.spółkapozwany

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 385 § §1

Kodeks cywilny

Postanowienia wzorca umowy nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy, nie wiążą go, o ile nie dotyczą głównych świadczeń stron.

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

Ocena postanowień wzorca umowy pod kątem ich abuzywności.

Pomocnicze

k.c. art. 385 § §3

Kodeks cywilny

Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

k.c. art. 385 § 3

Kodeks cywilny

Przykładowy katalog klauzul niedozwolonych, w tym pkt 12, 16, 17.

k.c. art. 409

Kodeks cywilny

Utrata obowiązku zwrotu korzyści.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia.

k.c. art. 410

Kodeks cywilny

Nienależne świadczenie.

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Odsetki ustawowe za opóźnienie.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie o kosztach procesu.

k.p.c. art. 233 § §1

Kodeks postępowania cywilnego

Ocena dowodów.

k.p.c. art. 350 § §3

Kodeks postępowania cywilnego

Sprostowanie oznaczenia strony w wyroku.

k.p.c. art. 229

Kodeks postępowania cywilnego

Ustalenie faktów.

u.o.k.i.k. art. 28

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Decyzje Prezesa UOKiK zobowiązujące do podjęcia lub zaniechania określonych działań.

u.o.k.i.k. art. 24

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów.

u.dz.ubez. art. 18 § ust 2

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Zasady ustalania wysokości składek ubezpieczeniowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzula świadczenia wykupu jest abuzywna, sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. • Świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym umowy. • Brak indywidualnego uzgodnienia warunków umowy. • Niejasność i brak przejrzystości postanowień dotyczących świadczenia wykupu. • Porozumienie z UOKiK potwierdza abuzywność pierwotnych klauzul.

Odrzucone argumenty

Świadczenie wykupu jest świadczeniem głównym umowy. • Koszty związane ze sprzedażą i obsługą produktu uzasadniają pomniejszenie świadczenia wykupu. • Porozumienie z UOKiK ogranicza możliwość dochodzenia roszczeń. • Pozwany nie jest wzbogacony, gdyż wypłacił prowizję agentowi.

Godne uwagi sformułowania

klauzula abuzywna • sprzeczna z dobrymi obyczajami • rażąco narusza interesy konsumenta • świadczenie wykupu nie było świadczeniem głównym • brak indywidualnego uzgodnienia • brak przejrzystości i rzetelności • nieuczciwy warunek umowny

Skład orzekający

Barbara Braziewicz

przewodniczący

Marcin Rak

sprawozdawca

Ewa Buczek - Fidyka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym, ochrona praw konsumenta."

Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych na wzorcach umownych, gdzie konsument nie miał wpływu na ich treść. Interpretacja może być zależna od specyfiki konkretnych klauzul i okoliczności zawarcia umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

“Ubezpieczyciel zatrzymał 40% Twoich oszczędności? Sąd mówi: to niedozwolone!”

Dane finansowe

WPS: 51 601,6 PLN

zwrot zatrzymanych środków: 51 601,6 PLN

zwrot kosztów postępowania odwoławczego: 1800 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst