III CA 2369/19Abuzywna prowizja w umowie pożyczki zmiana wyroku
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Kutnie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2019 r. zasądził od pozwanej A. W. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. kwotę 8.061,22 zł z odsetkami umownymi oraz kwotę 362,71 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a także 1.923 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Rozstrzygnięcie oparto na umowie pożyczki zawartej w dniu 2 maja 2017 r. na kwotę 12.800 zł, która obejmowała całkowitą kwotę pożyczki (12.300 zł) oraz opłatę przygotowawczą (500 zł). Całkowity koszt pożyczki wynosił 11.830,80 zł, w tym prowizje (9.954,96 zł) i odsetki (1.375,84 zł). Pozwana nie wywiązywała się z umowy, co skutkowało jej wypowiedzeniem przez powoda. Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne, opierając się na dowodach z dokumentów i przyznaniu przez pozwaną faktu zawarcia umowy oraz problemów ze spłatą. Pozwana wniosła apelację, zarzucając naruszenie art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. w zw. z art. 245 i 253 k.p.c. poprzez uznanie, że powód udowodnił wysokość roszczenia, oraz naruszenie art. 320 k.p.c. poprzez niezastosowanie i nierozłożenie świadczenia na raty. Sąd Okręgowy uznał apelację za zasadną w przeważającej mierze. Stwierdził, że Sąd Rejonowy nie zbadał prawidłowo postanowień umowy pod kątem ich zgodności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszania interesów konsumenta (art. 385¹ § 1 k.c.). W szczególności zakwestionował wysokość prowizji (9.954,96 zł), która stanowiła 81% faktycznie udzielonej pożyczki i była sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz stanowiła obejście przepisów o odsetkach maksymalnych. Sąd Okręgowy odliczył tę prowizję od całkowitej kwoty zobowiązania, obniżając należność do spłaty do 1.204,39 zł. Zmienił wyrok Sądu Rejonowego w punkcie dotyczącym zasądzonej kwoty i kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda 1.204,39 zł z odsetkami oraz 236,22 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 102 k.p.c., odstępując od obciążania pozwanej kosztami z uwagi na jej trudną sytuację życiową (samotna matka dwójki dzieci, z których jedno ma autyzm) i postawę w procesie. Nakazał też pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa 70 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja klauzul prowizyjnych w umowach pożyczek konsumenckich jako niedozwolonych postanowień umownych, stosowanie art. 385¹ k.c. z urzędu przez sąd odwoławczy, stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście trudnej sytuacji życiowej strony.
Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawieranych z przedsiębiorcami, gdzie prowizja stanowi znaczną część kosztów i nie jest indywidualnie negocjowana.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy pożyczki konsumenckiej dotyczące wysokości prowizji, ustalonej na poziomie 81% wartości faktycznie udzielonej pożyczki, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie umowne dotyczące prowizji w wysokości 9.954,96 zł (81% wartości pożyczki) jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, stanowiąc jednocześnie obejście przepisów o odsetkach maksymalnych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że prowizja w tak wysokiej kwocie, nieodzwierciedlająca realnych kosztów pożyczkodawcy i niebędąca głównym świadczeniem stron, narusza zasady współżycia społecznego i interesy konsumenta. Podkreślono, że nie została ona indywidualnie uzgodniona i stanowiła dodatkowe źródło dochodu pożyczkodawcy, ukrywając rzeczywiste oprocentowanie pożyczki.
Czy sąd odwoławczy powinien badać z urzędu postanowienia umowy pod kątem ich abuzywności, nawet jeśli sąd pierwszej instancji tego nie zrobił?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy ma obowiązek badać z urzędu postanowienia umowy pod kątem ich abuzywności, zgodnie z art. 385¹ § 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że badanie klauzul umownych pod kątem ich abuzywności jest obowiązkiem sądu, który bierze pod uwagę z urzędu, a nie tylko na wniosek strony. Jest to istotne dla ochrony praw konsumenta.
Czy w przypadku znaczącego obniżenia zasądzonej kwoty z powodu abuzywności klauzuli, należy rozłożyć pozostałą należność na raty na podstawie art. 320 k.p.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji, gdy zasądzona kwota została znacząco obniżona do relatywnie niewielkiej sumy, rozkładanie jej na raty może okazać się zbędne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że po obniżeniu należności do kwoty 1.204,39 zł, rozkładanie jej na raty nie było konieczne, zwłaszcza że kwota ta była zbliżona do wysokości miesięcznej raty pierwotnie ustalonej w umowie.
Czy w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może odstąpić od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odstąpić od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c. w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy zastosował art. 102 k.p.c. ze względu na trudną sytuację życiową pozwanej (samotna matka, dziecko z autyzmem) oraz jej postawę w procesie, uznając to za przypadek szczególnie uzasadniony.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | powód |
| A. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
k.c. art. 385 § 1 § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
Pomocnicze
k.c. art. 358 § 1 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z dokumentów.
k.p.c. art. 253
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów z dokumentów.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Rozłożenie świadczenia na raty.
k.c. art. 385 § 1 § 2
Kodeks cywilny
Skutki niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Granice swobody umów, zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 359 § 2 1
Kodeks cywilny
Odsetki maksymalne.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zniesienie lub ograniczenie wzajemnego obciążenia kosztami.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Szczególnie uzasadnione wypadki przy kosztach sądowych.
u.k.k.
Ustawa o kredycie konsumenckim
Ogólne przepisy dotyczące kredytu konsumenckiego.
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 5 ust. 5
Przepisy intertemporalne dotyczące przedawnienia roszczeń wobec konsumentów.
u.k.s.c. art. 113
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sadowych w sprawach cywilnych
Koszty sądowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzuli prowizyjnej w umowie pożyczki konsumenckiej. • Naruszenie przez klauzulę prowizyjną dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumenta. • Prowizja jako obejście przepisów o odsetkach maksymalnych. • Trudna sytuacja życiowa pozwanej jako podstawa do zastosowania art. 102 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. przez Sąd I instancji (uznane za chybione w pierwotnej formie). • Wniosek o rozłożenie zasądzonej kwoty na raty (uznany za zbędny po obniżeniu kwoty).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy ponownie ocenił zebrane w toku postępowania dowody. • Wadliwość wydanego orzeczenia przez Sąd I instancji tkwi w dokonanej przezeń nieprawidłowej ocenie prawnej dochodzonego przez powoda roszczenia i nie zastosowania właściwych norm prawa materialnego, których naruszenie Sąd odwoławczy bierze pod uwagę z urzędu. • Na Sądzie I instancji spoczywał przede wszystkim obowiązek, któremu to Sąd Rejonowy całkowicie zaniechał zbadania, czy postanowienia umowy zwartej przez strony kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, w rozumieniu przepisu art. 385 1 § 1 k.c. • Prowizja w postaci przyjętej przez strony w niniejszej sprawie w praktyce nie różniła się przecież od zastrzeżenia odsetek, gdyż zobowiązaniu do zapłaty tejże opłaty nie odpowiadało żadne inne zobowiązanie powoda, jak tylko oddanie kapitału do dyspozycji pozwanej. • Tak rażące zachwianie ekwiwalentnością świadczeń stron umowy jest społecznie nieakceptowalne, pożyczkodawcy przysparza bowiem korzyści nie dających się uzasadnić żadnymi racjami. • Sytuacja życiowa pozwanej może zostać uznana za przypadek szczególnie uzasadniony, uwzględniając również postawę prezentowaną przez pozwaną w toku postępowania.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja klauzul prowizyjnych w umowach pożyczek konsumenckich jako niedozwolonych postanowień umownych, stosowanie art. 385¹ k.c. z urzędu przez sąd odwoławczy, stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście trudnej sytuacji życiowej strony."
Ograniczenia: Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawieranych z przedsiębiorcami, gdzie prowizja stanowi znaczną część kosztów i nie jest indywidualnie negocjowana.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy mogą interweniować w celu ochrony konsumentów przed nadmiernymi kosztami pożyczek, nawet jeśli pierwotne rozstrzygnięcie było inne. Podkreśla znaczenie analizy klauzul umownych i uwzględniania sytuacji życiowej stron.
“Czy wysoka prowizja w pożyczce to oszustwo? Sąd Okręgowy obniżył zasądzoną kwotę o ponad 7 tys. zł!”
Dane finansowe
WPS: 8061,22 PLN
kwota główna pożyczki po korekcie: 1204,39 PLN
odsetki ustawowe za opóźnienie: 362,71 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.