III CA 1553/20Abuzywną klauzula oprocentowania nawaznosc umowy kredytu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Łodzi oddalił powództwo M. M. i T. M. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej o zapłatę, uznając klauzulę zmiennego oprocentowania w umowie kredytu za nieabuzywną. Powodowie wnieśli apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 385¹ § 1 k.c. dotyczącego klauzul abuzywnych. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał ją za uzasadnioną. Stwierdzono, że klauzula zmiennego oprocentowania (§ 11 ust. 2 umowy kredytu) była niejasna, nieprecyzyjna i dawała bankowi nadmierną swobodę w ustalaniu oprocentowania, co naruszało interesy konsumentów i dobre obyczaje. Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, podkreślając obowiązek sądów do badania klauzul umownych pod kątem abuzywności z urzędu. W związku z uznaniem klauzuli za abuzywną i brakiem możliwości jej zastąpienia przepisami prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, stwierdzono nieważność całej umowy kredytu. W konsekwencji, zasądzono od banku na rzecz powodów zwrot spłaconych środków jako świadczenia nienależnego, wraz z odsetkami ustawowymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul zmiennego oprocentowania w umowach kredytowych i skutków prawnych w postaci nieważności umowy.
Dotyczy umów kredytowych z konsumentami, gdzie klauzule dotyczące oprocentowania lub indeksacji są niejasne i dają bankowi nadmierną swobodę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzula zmiennego oprocentowania w umowie kredytu konsumenckiego, która daje bankowi swobodę w ustalaniu oprocentowania na podstawie nieprecyzyjnych parametrów, jest abuzywna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka klauzula jest abuzywna, ponieważ narusza interesy konsumenta w sposób rażący i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzula nie była indywidualnie uzgodniona, nie precyzowała zasad zmiany oprocentowania, nie pozwalała na weryfikację zmian i uzależniała je od arbitralnej decyzji banku, co narusza równowagę kontraktową i interesy konsumenta.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzuli dotyczącej głównego świadczenia w umowie kredytu konsumenckiego, gdy nie można jej zastąpić przepisem prawa krajowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzuli dotyczącej głównego świadczenia, która nie może być zastąpiona przepisem prawa krajowego, prowadzi do nieważności całej umowy kredytu.
Uzasadnienie
Po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień dotyczących mechanizmu indeksacji i oprocentowania, umowa nie może być dalej wykonywana, ponieważ brak jest przepisów dyspozytywnych regulujących te kwestie w polskim prawie. W związku z tym, umowa jest nieważna.
Czy sąd jest związany wpisem klauzuli do rejestru klauzul niedozwolonych w indywidualnej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy krajowe są związane prawomocnymi wyrokami dotyczącymi klauzul niedozwolonych, które korzystają z rozszerzonej prawomocności.
Uzasadnienie
Wyroki wydane w ramach kontroli abstrakcyjnej wzorca umownego mają skutek wobec osób trzecich, co oznacza, że sąd w indywidualnym sporze musi uznać daną klauzulę za niedozwoloną, jeśli została ona wpisana do rejestru.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| T. M. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli dane postanowienie nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny przewiduje inny skutek, w szczególności może orzec o bezskuteczności czynności.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Podstawowa zasada swobody umów, ograniczona przez właściwość (naturę) stosunku prawnego, ustawę i zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do zwrotu świadczeń nienależnych.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.
Pr. bank. art. 69 § ust. 2 pkt. 6
Prawo bankowe
Określenie warunków zmiany stopy procentowej kredytu.
Pr. bank. art. 76
Prawo bankowe
Uprawnienie banku do zmiany oprocentowania kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena, czy postanowienie umowne jest niedozwolone, może być dokonywana na podstawie sposobu jego wykonania lub jego skutków.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 479⁴³
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący rozszerzonej prawomocności wyroków w sprawach o ochronę konkurencji i konsumentów (obecnie uchylony, ale stosowany na podstawie przepisów intertemporalnych).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula zmiennego oprocentowania jest abuzywna, ponieważ nie była indywidualnie uzgodniona, nie precyzowała zasad zmiany oprocentowania, nie pozwalała na weryfikację zmian i uzależniała je od arbitralnej decyzji banku. • Sąd jest związany wpisem klauzuli do rejestru klauzul niedozwolonych. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym dowolna ocena dowodów i nieprzeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego.
Odrzucone argumenty
Podpisanie umowy przez powodów, traktowanie oferty jako korzystnej i wybór spośród innych ofert świadczą o braku abuzywności. • Nie można badać abuzywności na podstawie sposobu wykonania umowy. • Wykluczenie klauzuli prowadziłoby do niewykonalności umowy.
Godne uwagi sformułowania
klauzula ta nie była indywidualnie uzgodniona oraz nie precyzowała zasad zmiany oprocentowania, skali tej zmiany, nie pozwalała na weryfikację dokonywanych zmian oprocentowania, uzależniała zmianę oprocentowania wyłącznie od arbitralnej decyzji pozwanego banku • ryzyko fluktuacji oprocentowania powinno być rozłożone równomiernie na obie strony umowy • nie jest możliwym wyeliminowanie z umowy klauzuli zmiennego oprocentowania, gdyż to prowadziłoby do niedopuszczalnej zmiany umowy • rozróżnienia wymaga potencjalna swoboda w określeniu wysokości oprocentowania od faktycznego wykorzystania tej możliwości przez pozwany bank • samo zastrzeżenie zmienności oprocentowania kredytu nie stanowi samo w sobie niedozwolonej klauzuli umownej. Klauzula taka powinna być jednak skonstruowana w sposób uniemożlwiający pełną dowolność kredytodawcy • nie ma w treści umowy, czy choćby regulaminu – żadnego czynnika limitującego swobodne f. pozwanego • nie budzi też żadnych wątpliwości twierdzenie, że postanowienia te nie były uzgodnione indywidualnie z powodami. • po prostym usunięciu wspomnianych klauzul niemożliwe staje się zastosowanie mechanizmu indeksacji kredytu • zachodzi nieważność umowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul zmiennego oprocentowania w umowach kredytowych i skutków prawnych w postaci nieważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytowych z konsumentami, gdzie klauzule dotyczące oprocentowania lub indeksacji są niejasne i dają bankowi nadmierną swobodę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywnych klauzul w umowach kredytowych, co ma duże znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów. Wyrok potwierdza stanowisko sądów w kwestii ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami bankowymi.
“Bank przegrał sprawę o klauzulę oprocentowania. Umowa kredytu okazała się nieważna!”
Dane finansowe
WPS: 10 443,63 PLN
zwrot spłaconych środków: 10 443,63 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.