III CA 1162/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa R. M. i A. M. przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej o zapłatę. Sąd Rejonowy umorzył postępowanie w stosunku do małoletnich dzieci powodów oraz w części dotyczącej żądania zapłaty kwoty 5.377,19 zł, a w pozostałej części powództwo oddalił, zasądzając od powodów na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu. Sąd ustalił, że powód A. M. przystąpił do grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, nie informując o tym żony. Po dowiedzeniu się o ubezpieczeniu, żona sprzeciwiła się umowie, a powód zażądał zwrotu wpłaconych składek, powołując się na błąd i brak zgody współmałżonki, twierdząc, że czynność przekraczała zwykły zarząd majątkiem wspólnym. Sąd Rejonowy uznał, że przystąpienie do ubezpieczenia było czynnością zwykłego zarządu i nie wymagało zgody małżonki, a także że sprzeciw zgłoszony po dokonaniu czynności jest prawnie irrelewantny. Sąd Okręgowy oddalił apelację powodów, potwierdzając, że ustalenia faktyczne są prawidłowe, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego są chybione. Sąd odwoławczy podkreślił, że przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy nie wymagały zgody współmałżonka na tego typu ubezpieczenie, a przepis art. 36 § 2 k.r.o. w poprzednim brzmieniu, który wymagał zgody na każdą czynność przekraczającą zwykły zarząd, został uchylony. W związku z tym, czynność prawna nie była nieważna z powodu braku zgody małżonka, a tym samym świadczenie nie było nienależne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących zarządu majątkiem wspólnym w kontekście umów ubezpieczeniowych.
Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, w szczególności uchylenia przepisu art. 36 § 2 k.r.o. w poprzednim brzmieniu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przystąpienie do umowy grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym przez jednego z małżonków pozostających we wspólności majątkowej stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym i wymaga zgody drugiego małżonka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przystąpienie do umowy grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, w okolicznościach sprawy, nie stanowiło czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym i nie wymagało zgody drugiego małżonka.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynność ta mieści się w zakresie zwykłego zarządu, a przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy nie wymagały zgody współmałżonka na tego typu ubezpieczenie. Wskazano, że przepis art. 36 § 2 k.r.o. w poprzednim brzmieniu, który wymagał zgody na każdą czynność przekraczającą zwykły zarząd, został uchylony.
Czy sprzeciw współmałżonka zgłoszony po dokonaniu przez drugiego małżonka czynności prawnej, która nie wymagała jego zgody, ma jakiekolwiek skutki prawne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprzeciw współmałżonka zgłoszony po dokonaniu czynności prawnej, która nie wymagała jego zgody, jest prawnie irrelewantny.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy stwierdził, że zgodnie z wykładnią gramatyczną art. 36 § 1 k.r.o., sprzeciw współmałżonka może zostać zgłoszony jedynie w odniesieniu do zamierzonej czynności, a złożenie go po jej dokonaniu pozostaje bez znaczenia prawnego.
Czy w przypadku nieważności czynności prawnej dokonanej bez wymaganej zgody współmałżonka, spełnione świadczenie powinno zostać zwrócone na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ czynność prawna nie została uznana za nieważną z powodu braku wymaganej zgody współmałżonka, przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 410 § 2 k.c.) nie znalazły zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro czynność prawna (przystąpienie do ubezpieczenia) nie była nieważna z powodu braku zgody małżonka, to nie można było zastosować art. 410 § 2 k.c. do żądania zwrotu świadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. M. | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| N. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| N. M. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna we W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.r.o. art. 36 § § 1 i 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym. § 2 w brzmieniu obowiązującym na 30.03.2011 r. wymagał zgody drugiego małżonka na czynności przekraczające zwykły zarząd, jednak przepis ten został uchylony w 2005 r. i nie miał zastosowania.
k.r.o. art. 37 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wymienia czynności, dla których zgoda drugiego małżonka jest niezbędna. Zawarcie umowy ubezpieczenia nie zostało w nim wymienione.
k.r.o. art. 37 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy potwierdzenia umowy zawartej przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego. Nie miał zastosowania, gdyż zgoda nie była wymagana.
Pomocnicze
k.c. art. 808 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Nie znalazł zastosowania, gdyż czynność prawna nie została uznana za nieważną.
k.p.c. art. 203 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa umorzenia postępowania w części.
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa umorzenia postępowania w części.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia apelacji.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw art. 5 § ust. 5 pkt 1
Przepisy dotychczasowe stosuje się do oceny skutków czynności dokonanych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (20.01.2005 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przystąpienie do ubezpieczenia grupowego jest czynnością zwykłego zarządu majątkiem wspólnym. • Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie wymagały zgody współmałżonka na zawarcie umowy ubezpieczenia. • Sprzeciw zgłoszony po dokonaniu czynności jest bezskuteczny. • Brak podstaw do zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Odrzucone argumenty
Przystąpienie do ubezpieczenia było czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem wspólnym. • Czynność prawna była nieważna z powodu braku zgody współmałżonka. • Świadczenie spełnione na podstawie nieważnej umowy powinno zostać zwrócone. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.
Godne uwagi sformułowania
czynność zwykłego zarządu majątkiem wspólnym • zgoda drugiego małżonka jest niezbędna • sprzeciw współmałżonka może zostać zgłoszony jedynie w odniesieniu do zamierzonej czynności • przepisy dotychczasowe stosuje się do oceny skutków czynności zobowiązujących lub rozporządzających małżonków jedynie dokonanych przed wejściem w życie ustawy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących zarządu majątkiem wspólnym w kontekście umów ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, w szczególności uchylenia przepisu art. 36 § 2 k.r.o. w poprzednim brzmieniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z zarządem majątkiem wspólnym i wymogiem zgody małżonka na czynności prawne, co jest istotne dla wielu osób.
“Czy zgoda małżonka jest zawsze potrzebna przy zawieraniu umów ubezpieczeniowych?”
Dane finansowe
WPS: 5377,19 PLN
zwrot kosztów procesu: 4800 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.