III C 1198/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał sprawę z powództwa Gminy S. przeciwko X. U., Z. U. (1), U. R. (1), V. U. i L. N. o wydanie nieruchomości i zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Sąd nakazał pozwanym X. U. i Z. U. (1) wydanie nieruchomości położonej w L., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...). Jednocześnie przyznał im prawo do otrzymania lokalu socjalnego i nakazał wstrzymanie wykonania wydania nieruchomości do czasu złożenia im przez Gminę S. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Zasądzono od X. U. i Z. U. (1) na rzecz Gminy S. kwotę 398 160 zł z ustawowymi odsetkami z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego zwalnia drugiego do wysokości zapłaty. Powództwo wobec U. R. (1) zostało oddalone na podstawie art. 5 kc, z uwagi na jej bardzo podeszły wiek, silny związek z nieruchomością i trudną sytuację życiową, co uzasadniało uznanie żądania za nadużycie prawa podmiotowego. Postępowanie wobec V. U. i L. N. zostało umorzone na skutek cofnięcia pozwu przez powoda, gdyż ustalono, że nie zamieszkiwali oni na stałe w spornej nieruchomości. Sąd nie obciążył pozwanych X. U. i Z. U. (1) kosztami procesu, stosując art. 102 kpc ze względu na ich trudną sytuację życiową, zdrowotną i rodzinną. Jednocześnie zasądzono od powoda na rzecz pozwanego V. U. kwotę 10 817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, z uwagi na cofnięcie pozwu wobec niego i konieczność podjęcia przez niego obrony. Nieuiszczone koszty sądowe przejęto na rachunek Skarbu Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie art. 5 kc w sprawach eksmisyjnych dotyczących osób starszych i schorowanych; przyznawanie lokali socjalnych w trudnych sytuacjach życiowych; odpowiedzialność in solidum za bezumowne korzystanie z nieruchomości; zastosowanie art. 102 kpc w wyjątkowych okolicznościach.
Każda sprawa o eksmisję wymaga indywidualnej oceny sytuacji życiowej pozwanych i ich związku z nieruchomością.
Zagadnienia prawne (5)
Czy sąd powinien nakazać wydanie nieruchomości właścicielowi, gdy posiadacze są w podeszłym wieku, silnie związani z nieruchomością i w trudnej sytuacji życiowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale z uwzględnieniem art. 5 kc i prawa do lokalu socjalnego, a w przypadku osoby w bardzo podeszłym wieku, oddalenie powództwa.
Uzasadnienie
Prawo własności jest chronione, ale nie jest absolutne. W przypadku U. R. (1), jej wiek, długoletnie zamieszkiwanie i silny związek emocjonalny z nieruchomością sprawiają, że eksmisja byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i humanitaryzmem, co uzasadnia zastosowanie art. 5 kc.
Czy sąd powinien przyznać prawo do lokalu socjalnego osobom eksmitowanym z nieruchomości, które nie posiadają tytułu prawnego, ale znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli ich sytuacja materialna, rodzinna i zdrowotna uzasadnia przyznanie takiej ochrony.
Uzasadnienie
Sąd uwzględnił trudną sytuację materialną i zdrowotną pozwanych X. U. i Z. U. (1), ich obowiązki opiekuńcze wobec starszej osoby oraz wieloletni związek z nieruchomością, co uzasadnia przyznanie im prawa do lokalu socjalnego i wstrzymanie eksmisji.
Jaka jest podstawa prawna i zakres odpowiedzialności za wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez kilka osób?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność pozwanych X. U. i Z. U. (1) za wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest odpowiedzialnością in solidum.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale SN z 8 maja 2026 r. (sygn. III CZP 43/24), wskazując, że zobowiązanie posiadaczy zależnych w złej wierze do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy jest zobowiązaniem in solidum, co oznacza, że każdy z pozwanych odpowiada za całość świadczenia, a spełnienie go przez jednego zwalnia pozostałych w zakresie zaspokojenia wierzyciela.
Czy sąd powinien obciążyć pozwanych kosztami procesu, biorąc pod uwagę ich trudną sytuację życiową i zdrowotną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w wyjątkowych przypadkach, stosując art. 102 kpc, można odstąpić od obciążania kosztami.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 102 kpc wobec X. U. i Z. U. (1) ze względu na ich wyjątkowo trudną sytuację życiową, zdrowotną i osobistą, a także fakt, że powód – gmina – nie wykorzystał w dostatecznym stopniu możliwości polubownego rozwiązania sporu.
Czy powód powinien zostać obciążony kosztami procesu w sytuacji, gdy pozew został cofnięty wobec jednego z pozwanych z powodu braku podstaw faktycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli powód nie zweryfikował podstaw faktycznych roszczeń i musiał on podjąć obronę.
Uzasadnienie
Sąd zasądził koszty od powoda na rzecz V. U., ponieważ powód cofnął pozew wobec niego z powodu braku podstaw faktycznych, a pozwany musiał podjąć obronę, co wiązało się z kosztami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina S. | instytucja | powód |
| X. U. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Z. U. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| U. R. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
| V. U. | osoba_fizyczna | pozwany |
| L. N. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 222 § 1
Kodeks cywilny
Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
k.c. art. 224 § 2
Kodeks cywilny
Posiadacz rzeczy w złej wierze jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Obowiązek wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy rozciąga się na okres od dnia, w którym właściciel wezwał posiadacza do wydania rzeczy.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem prawa.
kpc art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
u.o.p.l. art. 14 § 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd orzekający w sprawach o opróżnienie lokalu, na podstawie art. 14 ust. 1-3, orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego.
u.o.p.l. art. 14 § 3
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd badając z urzędu przesłanki przyznania prawa do lokalu socjalnego, bierze pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu oraz szczególną sytuację materialną i rodzinną osób, których dotyczy nakaz opróżnienia lokalu.
u.o.p.l. art. 14 § 6
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
W wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego wobec osób, którym przyznano takie uprawnienie, i wstrzymuje wykonanie opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Prawo własności jako podstawowe prawo rzeczowe o charakterze bezwzględnym, skuteczne wobec wszystkich innych osób.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Przepisów o obowiązku wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy stosuje się odpowiednio do obowiązku świadczeń z tytułu bezumownego korzystania z cudzej nieruchomości.
kpc art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
kpc art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać ustalenie podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia.
kpc art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.
kpc art. 203 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy.
kpc art. 203 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uznaje cofnięcie pozwu za niedopuszczalne, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że czynność ta jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.
kpc art. 355 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd umarza postępowanie w razie cofnięcia pozwu.
u.k.s.c. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
W orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując odpowiednio zasady obowiązujące przy zwrocie kosztów procesu.
u.k.s.c. art. 83 § 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd może zwolnić stronę od ponoszenia kosztów sądowych w całości lub w części.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo własności Gminy S. do nieruchomości. • Faktyczne władanie nieruchomością przez pozwanych X. U. i Z. U. (1) bez tytułu prawnego. • Uzasadnienie żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie na podstawie art. 224 § 2 kc w zw. z art. 225 kc. • Uzasadnienie przyznania prawa do lokalu socjalnego dla X. U. i Z. U. (1) na podstawie art. 14 u.o.p.l. • Uzasadnienie oddalenia powództwa wobec U. R. (1) na podstawie art. 5 kc. • Uzasadnienie umorzenia postępowania wobec V. U. i L. N. z powodu cofnięcia pozwu. • Uzasadnienie zastosowania art. 102 kpc wobec X. U. i Z. U. (1) w zakresie kosztów procesu. • Uzasadnienie zasądzenia kosztów procesu od powoda na rzecz V. U.
Odrzucone argumenty
Brak tytułu prawnego do nieruchomości przez pozwanych X. U. i Z. U. (1). • Żądanie eksmisji U. R. (1) bez uwzględnienia jej sytuacji życiowej i art. 5 kc. • Żądanie obciążenia X. U. i Z. U. (1) kosztami procesu bez uwzględnienia art. 102 kpc. • Brak podstaw faktycznych do skierowania pozwu wobec V. U. i L. N.
Godne uwagi sformułowania
ochrona prawa własności nie powinna podlegać ograniczeniu w okolicznościach niniejszej sprawy • żądanie eksmisji w tych okolicznościach prowadziłoby do ich faktycznej bezdomności lub skrajnej destabilizacji życiowej, co czyni je sprzecznym z zasadami współżycia społecznego • wykonanie eksmisji wobec niemal stuletniej osoby pozostawałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego oraz naruszałoby elementarne zasady humanitaryzmu i poszanowania godności człowieka • żądanie eksmisji osób starszych i znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej może stanowić nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 kc • nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem prawa
Skład orzekający
Tomasz Niewiadomski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 5 kc w sprawach eksmisyjnych dotyczących osób starszych i schorowanych; przyznawanie lokali socjalnych w trudnych sytuacjach życiowych; odpowiedzialność in solidum za bezumowne korzystanie z nieruchomości; zastosowanie art. 102 kpc w wyjątkowych okolicznościach."
Ograniczenia: Każda sprawa o eksmisję wymaga indywidualnej oceny sytuacji życiowej pozwanych i ich związku z nieruchomością.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza ważny społecznie problem ochrony praw osób starszych i schorowanych w kontekście prawa własności, pokazując, jak zasady współżycia społecznego mogą wpływać na rozstrzygnięcia sądowe. Pokazuje również złożoność sytuacji rodzinnych i ich wpływ na procesy sądowe.
“Sąd chroni niemal stuletnią lokatorkę przed eksmisją, mimo że gmina jest właścicielem nieruchomości.”
Dane finansowe
WPS: 398 160 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 398 160 PLN
zwrot kosztów procesu: 10 817 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.