III AUa 2142/24Przeliczenie emerytury po wyroku TK 8
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku ubezpieczonej R.V. o ponowne przeliczenie emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2023 r. (sygn. akt P 7/22), który orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 17 ustawy nowelizującej z 2021 r. w zakresie, w jakim pomijał emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 r. Organ rentowy odmówił wznowienia postępowania, błędnie interpretując wniosek ubezpieczonej. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał odwołanie za zasadne i zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do ponownego obliczenia emerytury na podstawie zmienionych przepisów. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uznając ją za bezzasadną. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego otwiera możliwość przeliczenia emerytury również dla osób, które uzyskały prawo do świadczenia przed 1 czerwca 2021 r., a decyzja organu rentowego była nieprawidłowa, ponieważ nie rozpoznała wniosku merytorycznie, lecz potraktowała go jako skargę o wznowienie postępowania. Sąd Apelacyjny wskazał, że wniosek ubezpieczonej podlegał rozpoznaniu również na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, a przesłanka nowej okoliczności lub błędu organu została spełniona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do przeliczenia emerytury po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli wniosek został złożony przed datą wskazaną w ustawie nowelizującej, oraz stosowanie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej jako podstawy do wzruszenia decyzji organu rentowego w przypadku błędnej interpretacji lub nierozpoznania istoty sprawy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z 'emeryturami czerwcowymi' i wyrokiem TK P 7/22. Interpretacja art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej może być stosowana w podobnych przypadkach błędów organu lub ujawnienia nowych okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niezgodności z Konstytucją art. 17 ustawy nowelizującej z 2021 r. w zakresie pominięcia emerytur przyznanych przed 1 czerwca 2021 r. otwiera możliwość ponownego przeliczenia emerytury dla osoby, która uzyskała prawo do świadczenia przed tą datą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego otwiera możliwość ponownego przeliczenia emerytury dla osób, które uzyskały prawo do świadczenia przed 1 czerwca 2021 r., nawet jeśli wniosek o świadczenie został złożony przed tą datą.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wyrok TK w sprawie P 7/22, stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu ograniczającego prawo do przeliczenia emerytur przyznanych przed 1 czerwca 2021 r., ma zastosowanie również do osób, które uzyskały prawo do świadczenia przed tą datą. Organ rentowy błędnie odmówił przeliczenia, traktując wniosek jako skargę o wznowienie postępowania, zamiast rozpoznać go merytorycznie na gruncie przepisów ustawy emerytalnej, w tym art. 114 ust. 1.
Czy decyzja organu rentowego odmawiająca ponownego przeliczenia emerytury, wydana w oparciu o błędną interpretację wniosku ubezpieczonej i przepisów prawa, może być wzruszona na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja organu rentowego, która nie rozpoznała istoty sprawy lub została wydana w oparciu o błędną interpretację przepisów, może być zakwestionowana na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, który stanowi lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. o wznowieniu postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że organ rentowy ma obowiązek szczególnej staranności przy ocenie przedmiotu sporu. W przypadku nierozpoznania istoty sprawy lub wydania decyzji w oparciu o błędną interpretację przepisów, wniosek o przeliczenie świadczenia powinien być rozpatrzony na gruncie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, który pozwala na ponowne ustalenie prawa do świadczeń lub ich wysokości w przypadku ujawnienia nowych okoliczności lub błędu organu. Wyrok TK stanowi nową okoliczność uzasadniającą takie działanie.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. V. | osoba_fizyczna | ubezpieczona/odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w G. | instytucja | organ rentowy/apelujący |
Przepisy (22)
Główne
ustawa nowelizująca z 2021 r. art. 3 § pkt 1
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Zmiana brzmienia art. 25a ust. 2 pkt 2 oraz dodanie ust. 2a i 2b.
ustawa nowelizująca z 2021 r. art. 17
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Przepisy art. 25a ust. 2 pkt 2 oraz ust. 2a i 2b mają zastosowanie do emerytur przyznanych na wniosek zgłoszony po dniu 31 maja 2021 r. lub przyznanych osobom, które wiek emerytalny ukończyły po dniu 31 maja 2021 r. W przypadku przyznania emerytury przed wejściem w życie ustawy, podlega ona ponownemu przeliczeniu w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy.
u.e.r. FUS art. 25a § ust. 2 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W drugim kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za czwarty kwartał poprzedniego roku, z uwzględnieniem ust. 2a.
u.e.r. FUS art. 25a § ust. 2a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu danego roku waloryzacji składek dokonuje się w taki sam sposób jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego.
u.e.r. FUS art. 25a § ust. 2b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ust. 2a stosuje się również do ubezpieczonego, który wiek uprawniający do emerytury osiągnął po dniu 31 maja danego roku.
u.e.r. FUS art. 114 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Uchylenie lub zmiana decyzji i ponowne ustalenie prawa do świadczeń lub ich wysokości, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.
u.e.r. FUS art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r. FUS art. 114 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.s.u.s. art. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
Pomocnicze
k.p.a. art. 149 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.u.s. art. 83b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.e.r. FUS art. 24
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 467 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.a. art. 145
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 146
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2023 r. (sygn. akt P 7/22) otwiera możliwość ponownego przeliczenia emerytury dla osób, które uzyskały prawo do świadczenia przed 1 czerwca 2021 r. • Decyzja organu rentowego odmawiająca wznowienia postępowania była nieprawidłowa, ponieważ nie rozpoznała wniosku merytorycznie. • Wniosek ubezpieczonej podlegał rozpoznaniu na gruncie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, który stanowi lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. o wznowieniu postępowania. • Niewłaściwa interpretacja przepisów przez organ rentowy stanowi błąd organu uzasadniający ponowne przeliczenie świadczenia.
Odrzucone argumenty
Apelacja organu rentowego zarzucająca Sądowi Okręgowemu błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 17 ustawy zmieniającej w związku z art. 25a ust. 2 pkt 2 i ust. 2a ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
organ rentowy wniósł o jego oddalenie • przyznał odwołującej prawo do ponownego obliczenia wysokości emerytury • organ rentowy nie rozpoznał tego wniosku i zamiast tego wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania • Decyzja ta nie miała jakiejkolwiek podstawy faktycznej i prawnej • działanie organu rentowego było celowe (...) i zmierzało do odsunięcia terminu merytorycznego rozpoznania sprawy • Sąd pierwszej instancji po rozpoznaniu sprawy doszedł do przekonania, że zaistniała sytuacja celowego niewydania decyzji odnoszącej się do meritum wniosku odwołującej w przewidzianym do tego terminie. • Apelacja organu rentowego jest bezzasadna i podlega oddaleniu. • Sąd Apelacyjny nie dostrzega przy tym naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego • ustawa zmieniająca uregulowała kwestie tzw. "emerytur czerwcowych" rozwiązując związany z nimi problem wyłącznie na przyszłość, tym samym pominięto osoby, których prawo do świadczenia emerytalnego przysługiwało w latach 2009-2019. • Trybunał Konstytucyjny orzekł, że artykuł 17 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. (...) w zakresie, w jakim pomija emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 r., jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. • podmiotami podobnymi są zatem ubezpieczeni urodzeni po 31 grudnia 1948 r. (...) którzy wystąpili o emeryturę w czerwcu, ich emerytura została ustalona z zastosowaniem art. 25a ust. […]
Skład orzekający
Marcin Graczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do przeliczenia emerytury po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli wniosek został złożony przed datą wskazaną w ustawie nowelizującej, oraz stosowanie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej jako podstawy do wzruszenia decyzji organu rentowego w przypadku błędnej interpretacji lub nierozpoznania istoty sprawy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z 'emeryturami czerwcowymi' i wyrokiem TK P 7/22. Interpretacja art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej może być stosowana w podobnych przypadkach błędów organu lub ujawnienia nowych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami emerytalnymi i interpretacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“ZUS przegrywa w sądzie: emerytura przeliczona mimo formalnych przeszkód po wyroku Trybunału Konstytucyjnego!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.