II ZOW 37/23Utrzymanie w mocy uniewinnienia sędziego w sprawie ryczałtu świadka
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych od wyroku Sądu Najwyższego (I ZSK 44/22), który uniewinnił sędzię X. Y. od zarzutów dyscyplinarnych. Zarzuty obejmowały oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa (art. 618b § 3 k.p.k. w zw. z art. 121 § 1 k.p.w.) poprzez przyznanie świadkom P. M. i A. T. zwrotu utraconego zarobku w kwotach znacznie przekraczających ustawowy ryczałt (300 zł i 500 zł zamiast 82,31 zł). Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w drugiej instancji (II ZOW 37/23) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok uniewinniający. Sąd podkreślił, że postępowanie dyscyplinarne nie jest miejscem do kwestionowania prawa sędziego do prokonstytucyjnej wykładni prawa. Stwierdzono, że nawet jeśli pierwotne postanowienia nie powoływały się na Konstytucję, to przepisy te mogą stanowić podstawę oceny zarzutu dyscyplinarnego. Sąd wskazał, że błąd sędziego nie zawsze stanowi podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej, a wymagana jest oczywista i rażąca obraza prawa, której w tej sprawie nie stwierdzono. Podkreślono również znaczenie niezawisłości sędziowskiej i prawa do ochrony majątku, co uzasadniało pełną kompensatę utraconego zarobku świadków, nawet jeśli przekraczała ona ustawowy ryczałt. Sąd uznał, że nie doszło do oczywistego i rażącego naruszenia przepisu art. 618b § 3 k.p.k., ponieważ sąd w indywidualnej sprawie mógł dokonać oceny roszczeń świadków z tytułu utraconego zarobku, stosując przepisy Konstytucji RP, które uzasadniały odstąpienie od ograniczenia wysokości ryczałtu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa sędziego do prokonstytucyjnej wykładni prawa i stosowania przepisów Konstytucji RP bezpośrednio w celu zapewnienia sprawiedliwości, nawet jeśli prowadzi to do odstąpienia od literalnego brzmienia przepisów ustawowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego i interpretacji przepisów dotyczących zwrotu utraconego zarobku świadka. Może być stosowane analogicznie w innych przypadkach, gdzie istnieje konflikt między ustawą a Konstytucją.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia popełnia delikt dyscyplinarny, przyznając świadkowi zwrot utraconego zarobku w kwocie przekraczającej ustawowy ryczałt, powołując się na prokonstytucyjną wykładnię prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia nie popełnia deliktu dyscyplinarnego w takiej sytuacji, ponieważ ma prawo do prokonstytucyjnej wykładni prawa, a brak jest dowodów na oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że prawo sędziego do prokonstytucyjnej wykładni prawa jest nadrzędne. Brak jest podstaw do odpowiedzialności dyscyplinarnej, jeśli nie doszło do oczywistej i rażącej obrazy prawa. Sędzia może odstąpić od ograniczenia ustawowego ryczałtu, jeśli przepisy Konstytucji RP tego wymagają dla zapewnienia sprawiedliwości społecznej i ochrony majątku.
Czy art. 618b § 3 k.p.k. jest zgodny z Konstytucją RP w zakresie ograniczenia wysokości zwrotu utraconego zarobku świadka?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio o konstytucyjności przepisu, wskazując, że jest to domena Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślono jednak, że w indywidualnych przypadkach, gdy utracony zarobek znacząco przekracza ryczałt, sąd może stosować przepisy Konstytucji RP bezpośrednio, aby zapewnić pełną kompensatę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zaznaczył, że choć domena oceny konstytucyjności należy do Trybunału Konstytucyjnego, to sądy powszechne mają prawo do stosowania przepisów Konstytucji RP bezpośrednio (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP), gdy ustawa budzi wątpliwości co do zgodności z Konstytucją lub gdy jej stosowanie w konkretnym przypadku prowadziłoby do niesprawiedliwości. W tej sprawie, prawo do pełnej kompensaty utraconego zarobku świadka, wynikające z zasad konstytucyjnych, uzasadniało odstąpienie od sztywnego stosowania ryczałtu z art. 618b § 3 k.p.k.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. Y. | osoba_fizyczna | obwiniona sędzia Sądu Rejonowego w stanie spoczynku |
| Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (18)
Główne
k.p.k. art. 618b § § 3
Kodeks postępowania karnego
Przepis określający wysokość ryczałtu za utracony zarobek świadka. Sąd Najwyższy dopuścił możliwość odstąpienia od tego ograniczenia w indywidualnych przypadkach na podstawie przepisów Konstytucji RP.
u.s.p. art. 107 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego za oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska.
Pomocnicze
k.p.w. art. 121 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
u.s.p. art. 104 § § 3
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na materiale dowodowym.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony własności i prawa majątkowego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności w zakresie uzasadnionym konstytucyjnymi wartościami.
u.s.n. art. 1 § pkt 1 lit. a
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dbałość o jednolitość orzecznictwa.
k.p.k. art. 456
Kodeks postępowania karnego
usp art. 128
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
usp art. 121 § § 3
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezzasadne wzbogacenie.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Zwrot nienależnego świadczenia.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo sędziego do prokonstytucyjnej wykładni prawa. • Brak oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa. • Niezawisłość sędziowska jako podstawa ochrony. • Możliwość stosowania przepisów Konstytucji RP bezpośrednio w celu zapewnienia sprawiedliwości. • Pełna kompensata utraconego zarobku świadka jako wyraz sprawiedliwości społecznej i ochrony majątku.
Odrzucone argumenty
Zarzut obrazy przepisów prawa procesowego (art. 7 i 410 k.p.k.) poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i bezkrytyczne danie wiary wyjaśnieniom obwinionej. • Zarzut obrazy przepisów prawa materialnego (art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p. i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) wynikający z pominięcia norm regulujących sposób i zakres stosowania ustaw oraz tryb rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na gruncie zgodności ustaw z Konstytucją RP. • Wniosek o zmianę wyroku i wymierzenie kary zawieszenia uposażenia.
Godne uwagi sformułowania
prawo sędziego do błędu • prokonstytucyjna wykładnia prawa • nie może być uznane za nieprawne w trybie dyscyplinarnym, to co nie zostało naruszone w trybie procesowym przez sędziego • prawo do sędziego do suwerennego stosowania prawa
Skład orzekający
Barbara Skoczkowska
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Grzegorz Gołębiowski
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa sędziego do prokonstytucyjnej wykładni prawa i stosowania przepisów Konstytucji RP bezpośrednio w celu zapewnienia sprawiedliwości, nawet jeśli prowadzi to do odstąpienia od literalnego brzmienia przepisów ustawowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego i interpretacji przepisów dotyczących zwrotu utraconego zarobku świadka. Może być stosowane analogicznie w innych przypadkach, gdzie istnieje konflikt między ustawą a Konstytucją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia niezawisłości sędziowskiej i prawa do wykładni prawa zgodnej z Konstytucją, co jest istotne dla prawników i społeczeństwa. Pokazuje, że błąd sędziego nie zawsze jest deliktem dyscyplinarnym.
“Czy sędzia może zignorować ustawę, kierując się Konstytucją? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.