II USK 320/23Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej ZUS
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną N. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2022 r., który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie i oddalił odwołania spółki od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddziału w Warszawie dotyczących podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym przez osoby fizyczne. Skarżąca spółka zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących umowy o dzieło (art. 627 k.c., 642 k.c., 65 § 2 k.c. w zw. z art. 353^1 k.c. i 750 k.c.), a także naruszenie prawa procesowego, polegające na wydaniu wyroku przez Sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie, co miało skutkować nieważnością postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, uznał, że orzeczenia wydane przez sądy drugiej instancji w składach jednoosobowych przed tą datą, nawet jeśli byłyby wadliwe z perspektywy prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, nie prowadzą automatycznie do nieważności postępowania w kontekście ochrony interesów obywateli i powagi sądów. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie wykazała oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, ograniczając się jedynie do wskazania naruszonych przepisów bez przedstawienia wywodu prawnego uzasadniającego tę oczywistość. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od skarżącej na rzecz organu rentowego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności dotyczących oczywistej zasadności skargi oraz nieważności postępowania w kontekście orzeczeń wydanych w jednoosobowych składach w okresie obowiązywania przepisów COVID-owych.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z odmową przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Orzeczenie nie rozstrzyga merytorycznie kwestii spornych między stronami.
Zagadnienia prawne (4)
Czy jednoosobowy skład sądu drugiej instancji orzekający przed 26 kwietnia 2023 r. w sprawie cywilnej, na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenia wydane w takich składach przed 26 kwietnia 2023 r. nie prowadzą automatycznie do nieważności postępowania, ze względu na potrzebę ochrony interesów obywateli i powagi sądów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę III PZP 6/22, stwierdził, że choć skład jednoosobowy mógł naruszać prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, to zaniechanie wstecznych skutków tej uchwały jest uzasadnione społecznie i konstytucyjnie.
Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy skarżący jedynie wskazuje na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego bez przedstawienia wywodu prawnego uzasadniającego oczywistość naruszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wskazanie naruszonych przepisów nie jest wystarczające do stwierdzenia oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie oczywistej zasadności, skarżący musi przedstawić argumenty wykazujące kwalifikowaną postać naruszenia, widoczną prima facie, a nie tylko stwierdzić naruszenie przepisów.
Czy cykliczność, ciągłość i powtarzalność wykonywania umowy przesądza o jej zakwalifikowaniu jako umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ponieważ odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Kwestia ta była podnoszona przez skarżącego jako zarzut naruszenia prawa materialnego, jednak Sąd Najwyższy nie badał jej merytorycznie z powodu braku podstaw do przyjęcia skargi do rozpoznania.
Czy wynagrodzenie za wykonane dzieło może być wypłacane miesięcznie?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ponieważ odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Kwestia ta była podnoszona przez skarżącego jako zarzut naruszenia prawa materialnego, jednak Sąd Najwyższy nie badał jej merytorycznie z powodu braku podstaw do przyjęcia skargi do rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. Spółka Akcyjna | spółka | skarżąca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
| K. D. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| N. P. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| R. W. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (16)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Błędna wykładnia i uznanie, że już na etapie zawierania umowy o dzieło, dzieło musi być jednorazowym efektem, zindywidualizowanym, posiadającym określone parametry i kryteria oraz możliwym do jednoznacznego zweryfikowania po jego wykonaniu ze względu na istnienie wad fizycznych, podczas gdy z treści art. 627 k.c. wynika, że umowa o dzieło powinna zawierać charakterystyczny dla umowy o dzieło rezultat, który w momencie jej zawierania jeszcze nie istnieje, a więc na etapie zawierania umowy możliwe jest jedynie ogólne określenie cech przyszłego dzieła, zwłaszcza gdy dotyczy to zakresu działalności skarżącej spółki, tj. branży informatycznej, która rozwija się dynamicznie, w związku z tym określenie standardów i kryteriów oceny wykonania takiego dzieła może stanowić ogólny opis przyszłego dzieła.
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Błędne uznanie, że wykonywanie umowy o dzieło w sposób cykliczny, ciągły i powtarzający się przesądza o zakwalifikowaniu takiej umowy jako umowy o świadczenie usług, podczas gdy z orzecznictwa wynika, że sama cykliczność (powtarzalność) podejmowanych czynności nie przesądza per se, że relacje prawne między stronami nie mogą być zakwalifikowane jako umowa (umowy) o dzieło.
k.c. art. 642 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Błędne uznanie, że wynagrodzenie za wykonywane dzieło nie może być wypłacane miesięcznie, podczas gdy z treści tego przepisu oraz poglądów doktryny i orzecznictwa wynika, że wynagrodzenie za przedmiot umowy może być przez strony określone w umowie dowolnie także godzinowo, co oznacza, że określenie przez strony miesięcznego wynagrodzenia za wykonywanie dzieła mieści się w dyspozycji tej normy.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Błędna wykładnia i uznanie, że umowy o dzieło zawarte między stronami stanowią umowy o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami i należy do nich stosować odpowiednio przepisy o zleceniu, podczas gdy przy badaniu treści umowy należy brać pod uwagę zgodny zamiar stron i cel umowy, który polegał na przygotowaniu dzieła przez jedną ze stron umowy oraz zapłacie konkretnego wynagrodzenia przez drugą stronę, zaś organ nie wykazał, że zawarte między skarżącą a uczestnikami postępowania umowy o dzieło sprzeciwiały się (właściwości) naturze tego stosunku, ustawie czy też zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Błędna wykładnia i uznanie, że umowy o dzieło zawarte między stronami stanowią umowy o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami i należy do nich stosować odpowiednio przepisy o zleceniu, podczas gdy przy badaniu treści umowy należy brać pod uwagę zgodny zamiar stron i cel umowy, który polegał na przygotowaniu dzieła przez jedną ze stron umowy oraz zapłacie konkretnego wynagrodzenia przez drugą stronę, zaś organ nie wykazał, że zawarte między skarżącą a uczestnikami postępowania umowy o dzieło sprzeciwiały się (właściwości) naturze tego stosunku, ustawie czy też zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Błędne uznanie, że wykonywanie umowy o dzieło w sposób cykliczny, ciągły i powtarzający się przesądza o zakwalifikowaniu takiej umowy jako umowy o świadczenie usług, podczas gdy z orzecznictwa wynika, że sama cykliczność (powtarzalność) podejmowanych czynności nie przesądza per se, że relacje prawne między stronami nie mogą być zakwalifikowane jako umowa (umowy) o dzieło. Błędna wykładnia i uznanie, że umowy o dzieło zawarte między stronami stanowią umowy o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami i należy do nich stosować odpowiednio przepisy o zleceniu, podczas gdy przy badaniu treści umowy należy brać pod uwagę zgodny zamiar stron i cel umowy, który polegał na przygotowaniu dzieła przez jedną ze stron umowy oraz zapłacie konkretnego wynagrodzenia przez drugą stronę, zaś organ nie wykazał, że zawarte między skarżącą a uczestnikami postępowania umowy o dzieło sprzeciwiały się (właściwości) naturze tego stosunku, ustawie czy też zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 367 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie prawa procesowego polegające na wydaniu wyroku Sądu drugiej instancji przez Sąd Apelacyjny na rozprawie, w składzie jednego sędziego, mimo że przepis ten, regulujący postępowanie odwoławcze w postępowaniu cywilnym przewiduje trzyosobowy skład orzekający, co tym samym doprowadziło do nieważności postępowania zawisłego przed wspomnianym sądem w związku z wydaniem wyroku Sądu drugiej instancji w składzie sprzecznym z przepisami prawa.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z uwagi na nieprawidłową obsadę sądu, polegającą na wydaniu wyroku Sądu drugiej instancji w składzie jednoosobowym.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie od skarżącej na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
ustawa COVID-19 art. 15zzs^1 § 1 pkt 4
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwienie rozpoznania sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw.
Konstytucja RP art. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Najwyższa wartość konstytucyjna - ochrona dobra i interesów obywateli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez skarżącego przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398^9 § 1 k.p.c.). • Brak wykazania oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. • Brak nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym w kontekście uchwały III PZP 6/22.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów k.c. dotyczących umowy o dzieło. • Naruszenie prawa procesowego przez wydanie wyroku w jednoosobowym składzie, co miało skutkować nieważnością postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że odwołanie się do przesłanki z art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. • Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Uznanie wszystkich orzeczeń wydanych do dnia 26 kwietnia 2023 r. w składzie, o którym mowa w art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, za dotknięte nieważnością z uwagi na naruszenie prawa strony do sądu wskutek wydania orzeczenia przez sąd orzekający w składzie jednoosobowym, zostało ocenione przez Sąd Najwyższy za niepożądane ze społecznego punktu widzenia. • Nie można więc podzielić poglądu skarżącego, że zachodzi nieważność postępowania uzasadniająca przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ w sprawie Sąd Apelacyjny wydał zaskarżony wyrok w składzie jednoosobowym przed dniem 26 kwietnia 2023 r. • Nie jest wystarczające (...) zastąpienie wywodu prawnego w uzasadnieniu wniosku samym tylko stwierdzeniem, że zdaniem skarżącego Sąd drugiej instancji naruszył przepisy prawa materialnego, zwłaszcza art. 627 k.c. oraz 642 k.c.
Skład orzekający
Agnieszka Żywicka
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności dotyczących oczywistej zasadności skargi oraz nieważności postępowania w kontekście orzeczeń wydanych w jednoosobowych składach w okresie obowiązywania przepisów COVID-owych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z odmową przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Orzeczenie nie rozstrzyga merytorycznie kwestii spornych między stronami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z jednoosobowym składem sądu w okresie pandemii i jego wpływu na ważność postępowań, a także precyzuje wymogi formalne skargi kasacyjnej. Jest to istotne dla praktyków prawa procesowego.
“Jednoosobowy skład sądu w czasach COVID: czy wyroki sprzed 2023 roku są nieważne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.