II UKN 620/00Zadośćuczynienie za rozstrój zdrowia i naruszenie dóbr osobistych
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powódki Anny P., która dochodziła od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) oraz Zakładu Opieki Zdrowotnej (ZOZ) zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia (poronienie) i cierpienia psychiczne, które miały być spowodowane pracą w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące z aparatu RTG znajdującego się w sąsiednim pomieszczeniu. Sąd Rejonowy zasądził od MOPS kwotę 5.500 zł zadośćuczynienia, uznając, że choć poronienie nie miało bezpośredniego związku przyczynowego z pracą, to MOPS zawinił nieodpowiednie warunki pracy przez niezastosowanie się do zaleceń kontroli sanitarno-dozymetrycznej i niepoinformowanie pracownicy o ryzyku zawodowym (art. 226 KP). Powództwo wobec ZOZ zostało oddalone. Sąd Okręgowy oddalił apelacje obu stron. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powódki, oddalił ją. Sąd Najwyższy podkreślił, że czyn niedozwolony pracodawcy, nawet jeśli powoduje rozstrój zdrowia pracownika i narusza jego dobra osobiste (art. 23 KC), nie rodzi jednocześnie roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 § 1 KC (w związku z art. 444 KC) oraz równocześnie na podstawie art. 448 KC. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne sądów niższych instancji, zgodnie z którymi nie doszło do przekroczenia dopuszczalnych dawek promieniowania i nie istniał bezpośredni związek przyczynowy między pracą a poronieniem, są wiążące. Sąd Najwyższy stwierdził również brak podstaw do przypisania ZOZ odpowiedzialności deliktowej wobec powódki, z którą nie łączył jej stosunek zatrudnienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego nastąpiło na podstawie art. 102 KPC.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozstrzyganie o kumulacji roszczeń o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 KC i art. 448 KC; odpowiedzialność pracodawcy za naruszenie przepisów BHP i dóbr osobistych pracownika; odpowiedzialność podmiotów trzecich (np. ZOZ) w sprawach pracowniczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czyn niedozwolony pracodawcy, powodujący rozstrój zdrowia pracownika i naruszający jego dobra osobiste, rodzi jednocześnie roszczenie o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 § 1 KC i art. 448 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, czyn niedozwolony pracodawcy powodujący rozstrój zdrowia pracownika, nawet jeśli narusza jego dobra osobiste, nie rodzi jednocześnie roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 § 1 KC (w związku z art. 444 KC) oraz równocześnie na podstawie art. 448 KC.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 445 KC dotyczy zadośćuczynienia za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, podczas gdy art. 448 KC ma zastosowanie w razie naruszenia dobra osobistego, gdy nie doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Przepisy te nie pozwalają na jednoczesne dochodzenie podwójnego zadośćuczynienia za ten sam czyn.
Czy Zakład Opieki Zdrowotnej, który nie jest pracodawcą, ponosi odpowiedzialność deliktową wobec pracownika za naruszenie przepisów BHP, jeśli nie istniał między nimi stosunek zatrudnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli między ZOZ a pracownicą nie istniał stosunek zatrudnienia, a ZOZ nie naruszył powszechnie obowiązującego nakazu lub zakazu, nie można mu przypisać odpowiedzialności deliktowej na podstawie art. 415 KC.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że odpowiedzialność deliktowa ZOZ mogłaby wchodzić w grę jedynie w przypadku naruszenia powszechnie obowiązującego nakazu lub zakazu. Ponieważ nie istniał stosunek zatrudnienia między ZOZ a powódką, a ZOZ nie dopuścił się naruszenia żadnego powszechnie obowiązującego przepisu, odmówiono mu biernej legitymacji procesowej.
Czy sąd powinien z urzędu przeprowadzić dodatkowe dowody (np. z opinii biegłych) w celu wyjaśnienia przyczyn poronienia, jeśli dowody zebrane przez strony nie dały ostatecznej odpowiedzi?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, a zarzut dotyczący oceny dowodów lub potrzeby przeprowadzenia dodatkowych dowodów, jeśli nie został prawidłowo podniesiony jako podstawa kasacyjna (np. naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących postępowania dowodowego), nie może być uwzględniony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zarzut naruszenia art. 328 KPC (dotyczący uzasadnienia) nie może być podstawą do kwestionowania ustaleń faktycznych ani nakazywania przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Ocena dowodów należy do sądów niższych instancji, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi, chyba że doszło do nieważności postępowania lub naruszenia przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Anna P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. | instytucja | pozwany |
| Zakład Opieki Zdrowotnej w B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
KC art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia.
KC art. 448
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych.
KC art. 415
Kodeks cywilny
Podstawowa zasada odpowiedzialności deliktowej.
KP art. 226
Kodeks pracy
Obowiązek informowania pracownika o ryzyku zawodowym i zasadach ochrony.
KPC art. 393
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące kasacji (w brzmieniu obowiązującym do 30.06.2000 r.).
Pomocnicze
KC art. 23
Kodeks cywilny
Ochrona dóbr osobistych, w tym zdrowia.
KC art. 444
Kodeks cywilny
Zakres świadczeń odszkodowawczych w razie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.
KC art. 441 § § 1
Kodeks cywilny
Solidarna odpowiedzialność kilku osób za szkodę.
KP art. 111
Kodeks pracy
Obowiązek poszanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika.
KPC art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia.
KPC art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny kosztów postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czyn niedozwolony pracodawcy powodujący rozstrój zdrowia pracownika nie rodzi jednocześnie roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 KC i art. 448 KC. • Brak odpowiedzialności deliktowej ZOZ wobec pracownicy, z którą nie łączył go stosunek zatrudnienia. • Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji, jeśli nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 415 KC w związku z art. 441 § 1 KC w odniesieniu do twierdzenia o braku legitymacji procesowej pozwanego ZOZ w B. • Zarzut naruszenia art. 4771 § 1 KPC w związku z art. 23 i art. 488 KC wobec niezastosowania przepisów o zadośćuczynieniu za naruszenie dóbr osobistych. • Zarzut naruszenia art. 445 KC w związku z art. 444 KC w stosunku do wysokości zadośćuczynienia. • Zarzut naruszenia art. 328 KPC wobec braku uzasadnienia w przedmiocie podstaw stanu faktycznego służących rozstrzygnięciu.
Godne uwagi sformułowania
Czyn niedozwolony pracodawcy, powodujący rozstrój zdrowia pracownika, narusza także jego dobra osobiste (art. 23 KC), ale nie rodzi roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 445 § 1 w związku z art. 444 KC oraz równocześnie na podstawie art. 448 KC. • Nie można dochodzić równoczesnego (dwukrotnego, podwójnego) zadośćuczynienia zarówno z mocy art. 445 § 1, jak też na podstawie art. 448 KC. • Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem sprawę w granicach kasacji, wyznaczonych głównie przez przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania.
Skład orzekający
Teresa Romer
przewodniczący
Andrzej Kijowski
sprawozdawca
Zbigniew Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozstrzyganie o kumulacji roszczeń o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 KC i art. 448 KC; odpowiedzialność pracodawcy za naruszenie przepisów BHP i dóbr osobistych pracownika; odpowiedzialność podmiotów trzecich (np. ZOZ) w sprawach pracowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny temat ochrony zdrowia i dóbr osobistych pracownika w kontekście narażenia na czynniki szkodliwe w miejscu pracy, a także kwestię kumulacji roszczeń odszkodowawczych, co jest istotne dla prawników i pracowników.
“Czy można dochodzić podwójnego zadośćuczynienia za wypadek przy pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 5500 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.