Orzeczenie · 2026-07-02

II SA/Ol 445/26Uchylenie decyzji opłaty za pobyt w dps 5

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Miejsce
Olsztyn
Data
2026-07-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejopłata za pobytkodeks postępowania administracyjnegoustawa o pomocy społecznejumowa o odpłatnościdecyzja kasatoryjnasprzeciw od decyzjizwolnienie z opłaty

Przedmiotem sprawy był sprzeciw P.P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Olsztynie, która uchyliła decyzję organu I instancji (Burmistrza) i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie opłaty za pobyt babki strony w Domu Pomocy Społecznej (DPS). SKO uznało, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając należycie kwestii obowiązywania umowy o odpłatności zawartej przez stronę z MOPS. Strona zarzuciła organowi I instancji przewlekłość postępowania i wydanie decyzji na podstawie nieaktualnego stanu faktycznego, a w odwołaniu wniosła o zwolnienie od opłaty lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. SKO, uchylając decyzję organu I instancji, wskazało, że organ ten powinien zaproponować stronie zawarcie aneksu do umowy o odpłatności lub wypowiedzieć umowę, a następnie wydać decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (WSA) uznał sprzeciw za zasadny. Sąd stwierdził, że SKO nieprawidłowo zastosowało art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa), ponieważ kwestia obowiązywania umowy o odpłatności była niesporna i możliwa do ustalenia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Do rozstrzygnięcia pozostawała jedynie kwestia skutków prawnych wynikających z tej umowy, co powinno być rozstrzygnięte na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Sąd podkreślił, że wydanie decyzji ustalającej opłatę jest możliwe tylko w przypadku odmowy zawarcia umowy lub jej wypowiedzenia, a organ ma obowiązek dążyć do porozumienia z osobą zobowiązaną. Sąd wskazał również, że ocena możliwości ponoszenia opłaty, uwzględniająca różne okoliczności życiowe, może być dokonywana na etapie zawierania umowy lub aneksu do niej, co pozwala na uwzględnienie wcześniejszych orzeczeń sądu dotyczących zwolnienia z opłat. Wobec tego WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących stosowania art. 138 § 2 Kpa w sprawach dotyczących opłat za pobyt w DPS oraz relacji między umową o odpłatności a decyzją administracyjną.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umową o odpłatności za pobyt w DPS i zastosowaniem art. 138 § 2 Kpa.

Zagadnienia prawne (3)

Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 Kpa, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy kwestia obowiązywania umowy o odpłatności była niesporna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 Kpa. Kwestia obowiązywania umowy o odpłatności była okolicznością niesporną, możliwą do ustalenia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Do rozstrzygnięcia pozostawała jedynie kwestia skutków prawnych wynikających z tej umowy, co powinno być rozstrzygnięte na innej podstawie prawnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 Kpa, ponieważ nie było potrzeby przekazywania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kwestia obowiązywania umowy o odpłatności była jasna, a organ odwoławczy powinien był rozstrzygnąć sprawę merytorycznie lub uchylić decyzję na innej podstawie, wskazując jedynie okoliczności do rozważenia.

Jaka jest relacja między umową o odpłatności za pobyt w DPS a decyzją ustalającą wysokość tej opłaty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w DPS wymaga skonkretyzowania w formie umowy (art. 103 ust. 2 u.p.s.) lub decyzji (art. 61 ust. 2d u.p.s.). Wydanie decyzji jest możliwe tylko w przypadku odmowy zawarcia umowy lub jej wypowiedzenia. Organ ma obowiązek dążyć do zawarcia umowy.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że umowa o odpłatności jest podstawową formą ustalenia wysokości opłaty. Dopiero w przypadku odmowy zawarcia umowy lub jej wypowiedzenia, organ może wydać decyzję administracyjną. Podkreślono priorytet porozumienia między stronami.

Czy możliwe jest uwzględnienie wniosku o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS na etapie zawierania aneksu do umowy o odpłatności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ocena możliwości ponoszenia opłaty, uwzględniająca różne okoliczności życiowe, może być dokonywana na etapie sporządzania aneksu do umowy o odpłatności.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s., ustalenie opłaty w drodze umowy następuje z uwzględnieniem dochodów i możliwości zobowiązanego. Termin 'możliwości' obejmuje różne okoliczności życiowe, co pozwala na uwzględnienie wniosku o zwolnienie z opłaty również na etapie aneksu do umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylono decyzję
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie.

Przepisy (17)

Główne

u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1, ust. 2d

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 64

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 103 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

Kpa art. 138 § § 2, § 2a

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

Kpa art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64b § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.r.i.o. art. 128

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 Kpa, ponieważ kwestia obowiązywania umowy o odpłatności była niesporna i możliwa do ustalenia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. • Do rozstrzygnięcia pozostawała jedynie kwestia skutków prawnych wynikających z umowy o odpłatności, co powinno być rozstrzygnięte na innej podstawie prawnej niż przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. • Organ odwoławczy nie wskazał w sposób wystarczający, jakie okoliczności organ I instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, co narusza art. 138 § 2 Kpa.

Godne uwagi sformułowania

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. • Kwestia obowiązywania umowy o odpłatności jest bowiem okolicznością niesporną w tej sprawie, możliwą do ustalenia na podstawie dotychczas zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i zweryfikowania co do jej aktualności z zastosowaniem art. 136 Kpa. • Do rozstrzygnięcia pozostawała natomiast jedynie kwestia skutków, jakie wywołuje obowiązywanie tej umowy dla wyniku sprawy, co winno znaleźć swój wyraz w rozstrzygnięciu podjętym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa a nie na podstawie art. 138 § 2 Kpa. • Wobec jednoznacznej treści przywołanych wyżej przepisów nie budzi wątpliwości Sądu, że obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach, wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej, co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. bądź w decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.s. […]

Skład orzekający

Katarzyna Górska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania art. 138 § 2 Kpa w sprawach dotyczących opłat za pobyt w DPS oraz relacji między umową o odpłatności a decyzją administracyjną."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umową o odpłatności za pobyt w DPS i zastosowaniem art. 138 § 2 Kpa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych, zwłaszcza art. 138 § 2 Kpa, i jak błąd w tym zakresie może prowadzić do uchylenia decyzji. Dotyczy również praktycznych aspektów ustalania opłat za pobyt w DPS.

“Błąd proceduralny SKO uchyla decyzję ws. opłat za DPS – co musisz wiedzieć?”

Sektor

opieka zdrowotna i społeczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst