II SA/Ke 96/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz organu pierwszej instancji, które odmawiały przyznania świadczenia pielęgnacyjnego B. S. z tytułu opieki nad matką. Głównym powodem uchylenia były błędy proceduralne popełnione przez organy administracji. Początkowo odmowa opierała się na interpretacji przepisów dotyczących wieku powstania niepełnosprawności, która została uznana za niezgodną z Konstytucją. Następnie organy odmówiły świadczenia, argumentując, że skarżąca nadal figuruje w rejestrze producentów rolnych, mimo że faktycznie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od 2021 roku. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym obowiązek informowania stron o przesłankach zależnych od nich (art. 9, 10 § 1, 79a § 1 K.p.a.) oraz obowiązek należytego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.). Sąd podkreślił, że skarżąca nie została poinformowana o konieczności wykreślenia z rejestru producentów rolnych, co było kluczową przeszkodą w przyznaniu świadczenia. Ponadto, sąd zakwestionował sposób oceny dowodów przez organy, wskazując, że samo figurowanie w rejestrze nie jest wystarczające do odmowy świadczenia, zwłaszcza gdy inne dowody (np. brak podatku rolnego, brak ubezpieczenia KRUS, przekazanie gospodarstwa synowi) wskazują na zaprzestanie działalności. Sąd zwrócił uwagę, że wpis do ewidencji producentów rolnych ma charakter deklaratywny, a nie konstytutywny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na istotne znaczenie przestrzegania procedur administracyjnych, obowiązku informowania stron oraz prawidłowej oceny dowodów, szczególnie w sprawach świadczeń socjalnych i rolniczych. Podkreśla, że samo figurowanie w rejestrach nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności.
Dotyczy specyficznej sytuacji rolników ubiegających się o świadczenia rodzinne i interpretacji przepisów dotyczących zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na przepis uznany za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na części przepisu uznanej za niezgodną z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności.
Czy samo figurowanie w rejestrze producentów rolnych, mimo faktycznego zaprzestania prowadzenia gospodarstwa, jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo figurowanie w rejestrze producentów rolnych nie jest wystarczające do odmowy świadczenia, jeśli istnieją inne dowody wskazujące na zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpis do ewidencji producentów rolnych ma charakter deklaratywny, a nie konstytutywny. Organ powinien ocenić całokształt materiału dowodowego, a nie opierać się wyłącznie na jednym fakcie, zwłaszcza gdy inne dowody (np. brak podatku rolnego, brak ubezpieczenia KRUS, przekazanie gospodarstwa) wskazują na zaprzestanie działalności.
Czy organ administracji ma obowiązek poinformowania strony o konieczności wykreślenia z rejestru producentów rolnych jako przesłance do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek poinformowania strony o przesłankach zależnych od niej, które nie zostały spełnione lub wykazane, w tym o konieczności wykreślenia z rejestru, jeśli jest to kluczowa przeszkoda w przyznaniu świadczenia.
Uzasadnienie
Naruszenie przepisów art. 9, 10 § 1 i 79a § 1 K.p.a. polegało na braku pouczenia skarżącej o konieczności wykreślenia z ewidencji producentów rolnych, co było kluczową przeszkodą w przyznaniu świadczenia. Organ powinien był wskazać tę przesłankę, zwłaszcza że nie była ona wcześniej artykułowana.
Czy organ administracji prawidłowo uzasadnił swoją decyzję, opierając się na argumentach przedstawionych dopiero w odpowiedzi na skargę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie decyzji musi być zawarte w samej decyzji, a nie w piśmie procesowym stanowiącym odpowiedź na skargę.
Uzasadnienie
Odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji, które powinno zawierać wskazanie faktów, dowodów oraz podstaw prawnych. Przedstawienie nowych argumentów i ocen dopiero w odpowiedzi na skargę narusza prawa strony do ustosunkowania się do nich w toku postępowania.
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane.
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis dotyczący świadczenia pielęgnacyjnego, którego część została uznana za niezgodną z Konstytucją.
u.ś.r. art. 17b § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis dotyczący świadczeń dla rolników, małżonków rolników i domowników w przypadku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi ani podstawą prawną.
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.
u.ś.r. art. 17b § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Potwierdzenie zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego poprzez oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Dz.U. 2023 poz. 885 art. 3 § pkt 3 lit. b
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Definicja rolnika/producenta rolnego.
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy przepisów proceduralnych K.p.a., w szczególności obowiązku informowania i czynnego udziału strony. • Brak należytego uzasadnienia decyzji organów. • Niewłaściwa ocena dowodów dotyczących zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. • Niepouczenie strony o konieczności wykreślenia z rejestru producentów rolnych.
Godne uwagi sformułowania
nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP • argumentacja dalece niewystarczająca • decyzja została wydana przedwcześnie • wpis do ewidencji nie ma charakteru konstytutywnego w takim znaczeniu, że nie kreuje statusu rolnika i producenta rolnego, potwierdza jedynie w sposób deklaratywny, że dana osoba - jeżeli posiada gospodarstwo rolne i prowadzi działalność rolniczą - jest producentem rolnym • organ powinien był pouczyć o tym skarżącą, zwłaszcza że na żadnym wcześniejszym etapie postępowania taki wymóg nie został wobec niej wyartykułowany • nie można od organu wymagać, aby pełnił rolę adwokata strony
Skład orzekający
Renata Detka
przewodniczący
Beata Ziomek
członek
Krzysztof Armański
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na istotne znaczenie przestrzegania procedur administracyjnych, obowiązku informowania stron oraz prawidłowej oceny dowodów, szczególnie w sprawach świadczeń socjalnych i rolniczych. Podkreśla, że samo figurowanie w rejestrach nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolników ubiegających się o świadczenia rodzinne i interpretacji przepisów dotyczących zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli początkowe wątpliwości co do stanu faktycznego były uzasadnione. Podkreśla znaczenie prawidłowego informowania obywateli i rygorystycznego przestrzegania zasad K.p.a.
“Błędy urzędników kosztują: Sąd uchyla decyzję o odmowie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu procedury.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.