II SA/GD 769/24

II SA/Gd 769/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Jolanta Górska /sprawozdawca/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 73 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 czerwca 2024 r., nr SKO Gd/2670/24 w przedmiocie wydania kopii z akt sprawy dotyczącej pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Skarga M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 4 czerwca 2024 r., nr SKO Gd/2670/24, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Pismem z dnia 4 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku poinformowało skarżącą o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie z jej odwołania od decyzji z dnia 27 września 2021 r., nr [...], a także o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Kolegium jak i w siedzibie organu I instancji.
W piśmie z dnia 2 maja 2024 r. skarżąca zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o przesłanie jej kopii akt tej sprawy. Skarżąca wskazała przy tym, że mieszka sama z niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, nad którą samodzielnie sprawuje opiekę i której nie może zostawić, w związku z czym nie pracuje i nie osiąga żadnego dochodu, i nie ma ani możliwości czasowych, ani finansowych by przybyć do organu by tam przeglądać akta.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, wydanym na podstawie art. 73 § 1 i art. 73 § 2 w zw. z art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., Kolegium odmówiło wydania kopii akt sprawy przesłanych do Kolegium 24 stycznia 2024 r. przez Kierownika Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [..] w G., dotyczących decyzji organu I instancji nr [...] z dnia 27 września 2021 r.
Uzasadniając wydane postanowienie, Kolegium wskazało, że ustawodawca nie wprowadził do k.p.a. prawa do domagania się przez stronę sporządzenia przez organ kopii całości akt sprawy lub wybranych dokumentów z akt sprawy i nie nałożył na organ administracji publicznej tego rodzaju obowiązku. Sporządzenie kopii akt na żądanie strony jest możliwe jedynie w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu, zgodnie z treścią art. 73 § 2 k.p.a. Jednakże, w ocenie Kolegium, przedstawiona przez skarżącą we wniosku z dnia 2 maja 2024 r. argumentacja nie uzasadnia wydania żądanych kopii akt, z którymi skarżąca może zapoznać się zarówno w siedzibie Kolegium, jak i w siedzibie organu I instancji, a więc w miejscu zamieszkania skarżącej.
We wniesionej do Sadu skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i dodatkowo podkreślając, że odmowa wydania kserokopii z akt sprawy wynikała z braku uzasadnienia przyjętej przez skarżącą praktyki unikania jakiegokolwiek kontaktu z organem zarówno I jak i II instancji. Zdaniem Kolegium, skarżąca w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 czerwca 2024 r. nie jest zgodne z prawem.
Wskazać należy, że w piśmie z dnia 2 maja 2024 r. skarżąca zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o przesłanie jej kopii akt sprawy, której jest stroną.
Kolegium, po rozpoznaniu wniosku skarżącej, odmówiło wydania żądanych przez nią kopii akt sprawy, powołując się na art. 73 § 2 k.p.a., zgodnie z którym strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów – o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Kolegium uznało bowiem, że skarżąca nie wykazała aby posiadała ważny interes, o którym mowa w tym przepisie.
Jednakże, jak wynika z akt sprawy, we wniosku z dnia 2 maja 2024 r. skarżąca wniosła o przesłanie jej "kopii" akt sprawy a nie o uwierzytelnienie jej kopii lub wydanie z akt uwierzytelnionych kopii, o których mowa w powołanym art. 73 § 2 k.p.a.
Tym samym, skoro skarżąca nie wyraziła żądania, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a., to organ nie miał prawa odmówić skarżącej udostępnienia żądanych kopii z powodu niewykazania przez nią ważnego interesu, o którym mowa w tym przepisie.
Wbrew stanowisku Kolegium wniosek skarżącej powinien zaś być rozpoznany w trybie art. 73 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
Wskazać bowiem należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 8 października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18, wskazał, że w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. NSA wyjaśnił przy tym, że za takim rozwiązaniem przemawia konieczność zharmonizowania art. 73 k.p.a. z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, uregulowaniami innych procedur, dotyczącymi udostępniania akt, a także konieczność dokonywania interpretacji z uwzględnieniem gwarancji konstytucyjnych. Z tego względu, dokonując wykładni art. 73 § 1 k.p.a. trzeba mieć również na uwadze, że możliwość rzetelnego zapoznania się z materiałem zebranym w aktach sprawy jest istotnym uprawnieniem procesowym gwarantującym stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a w efekcie podejmowanie inicjatywy dowodowej, co ma istotne znaczenie w dochodzeniu do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) Interpretacja powinna uwzględniać także wymogi standardów określonych zasadą pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.).
Tym samym twierdzenie Kolegium o braku możliwości udostępnienia kserokopii akt sprawy na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. było błędne.
Jak wyjaśnił NSA w powołanej uchwale, odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Tylko więc w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Oczywiście odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona w sytuacji, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. Takie rozumienie art. 73 § 1 k.p.a. nie oznacza zatem bezwzględnego związania organu żądaniem strony o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy, lecz wprowadza ograniczenia mające wykluczyć nieuzasadnioną odmowę załatwienia wniosku w tym przedmiocie.
W przywołanej uchwale wskazano również, że przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę do obciążenia strony kosztami sporządzenia kopii dokumentacji, gdyż mieszczą się one w kosztach postępowania administracyjnego poniesionych na jej żądanie. Koszty te nie pozostają bowiem w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem sprawy, a tylko przez ten pryzmat odczytywać należy ustawowe obowiązki organu, o których mowa w tym przepisie, co w konsekwencji wyklucza obciążenie nimi organu.
A zatem przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że nie ma aksjologicznych przesłanek, aby czynność wysyłki wykonanych kopii odrywać od prawa udostępnienia akt. A odmowa wykonania kopii akt oraz ich wysyłki mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania oraz gdyby strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a.
W zaskarżonym postanowieniu Kolegium takimi argumentami się nie posłużono. Dopiero w odpowiedzi na skargę, Kolegium wskazało, że skarżąca nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a., bliżej nie uzasadniając tego stanowiska. Jednakże odpowiedź na skargę nie może zastępować ani uzupełniać niezbędnego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 73 § 1 i 2 k.p.a. Kolegium naruszyło także zasady prawidłowo prowadzonego postępowania, w szczególności zasadę uwzględnienia słusznego interesu obywateli (art. 7a k.p.a.) oraz zasadę budowania zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Ponadto, Kolegium nie wyjaśniło wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czym naruszyło również art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia swojego stanowiska.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 czerwca 2024 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., Kolegium będzie zobowiązane do uwzględnienia wyrażonej powyżej oceny prawnej, a następnie w zależności od dokonanych ustaleń, w przypadku ewentualnej odmowy wykonania i przesłania kopii akt, zobowiązane będzie do wyczerpującego uzasadnienia wydawanego postanowienia. W przypadku przychylenia się do wniosku skarżącej konieczne będzie zaś jej poinformowanie, że koszty wykonania przez organ kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz ich wysyłki obciążają wnioskodawcę.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.