II SA/BD 135/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Z. S. o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na cele Ministerstwa Obrony Narodowej. Starosta odmówił ustalenia odszkodowania, uznając, że materiał dowodowy wskazuje na prawdopodobieństwo jego wypłaty, mimo braku dokumentów potwierdzających. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA i prawa materialnego, twierdząc, że organy nie wykazały wypłaty odszkodowania i nie podjęły wystarczających działań dowodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn pozwala na ustalenie odszkodowania za pozbawienie prawa do nieruchomości bez jego ustalenia, nawet jeśli miało to miejsce przed wejściem w życie tej ustawy. Kluczowe jest jednak samo 'ustalenie' odszkodowania, a nie jego 'wypłata'. Sąd stwierdził, że organy nie poczyniły wyczerpujących ustaleń faktycznych, w szczególności nie wyjaśniono kwestii współwłasności wywłaszczonego gospodarstwa i następstwa prawnego po wszystkich współwłaścicielach. Zaniechano również przesłuchania kluczowych świadków. Ponadto, organy nie wyjaśniły stanu prawnego sprawy, w szczególności podstawy prawnej ustalenia odszkodowania na podstawie dekretu z 1934 r. i przepisów przejściowych. Sąd uchylił decyzję, nakazując organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn w kontekście ustalania odszkodowania za wywłaszczenia dokonane na podstawie przepisów z przeszłości, a także wymogi dotyczące wyczerpującego postępowania dowodowego i wyjaśnienia stanu prawnego przez organy administracji.
Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia bez ustalenia odszkodowania, gdzie istnieje potrzeba ustalenia odszkodowania na podstawie przepisów przejściowych lub nowszych regulacji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zezwolenie z 1967 r. zwalniające z podatku od spadku stanowi dowód na ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zezwolenie to stanowi dowód jedynie na szacunek wartości gospodarstwa, a nie na wydanie orzeczenia ustalającego odszkodowanie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zezwolenie z 1967 r. dotyczyło zwolnienia z podatku od spadku w postaci ekwiwalentu za gospodarstwo, który miał być uregulowany gotówką według szacunku, a nie stanowiło orzeczenia o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczone gospodarstwo.
Czy organ administracji publicznej wykazał w sposób wyczerpujący, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie wykazał tego w sposób wyczerpujący, naruszając zasady postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie poczyniły wyczerpujących ustaleń faktycznych, zaniechały przesłuchania kluczowych świadków i nie wyjaśniły kwestii współwłasności oraz następstwa prawnego po wszystkich współwłaścicielach.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo wyjaśniły stan prawny sprawy dotyczącej wywłaszczenia i odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wyjaśniły stanu prawnego, w szczególności podstawy prawnej ustalenia odszkodowania na podstawie dekretu z 1934 r. i przepisów przejściowych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że Wojewoda nie wyjaśnił podstawy prawnej, na jakiej miało nastąpić ustalenie odszkodowania na podstawie dekretu z 1934 r., ani nie przeanalizował przepisów przejściowych.
Czy przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być stosowany do spraw z przeszłości, w których nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten stanowi remedium pozwalające na ustalenie odszkodowania w takich sytuacjach, nawet jeśli miało to miejsce przed wejściem w życie tej ustawy.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo NSA, stwierdził, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn 'uaktualnia' regulacje prawne i pozwala na ustalenie odszkodowania, gdy do pozbawienia prawa do nieruchomości doszło bez jego ustalenia, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
Przepisy (13)
Główne
u.g.n. art. 129 § 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Stanowi podstawę do przyznania odszkodowania za już dokonane pozbawienie prawa do nieruchomości (wywłaszczenie), a tym samym może być on stosowany do spraw zaszłych, w których doszło do pozbawienia prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, pomimo że obowiązujące w tym czasie przepisy przewidywały obowiązek jego ustalenia; dodać też trzeba, że taki obowiązek musi również wynikać z przepisów, które obecnie obowiązują. Regulacja ta stanowi remedium stwarzające prawną możliwość ustalenia i wypłaty odszkodowania w tych sytuacjach, w których nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości "bez ustalenia odszkodowania". Relewantna prawnie pozostaje okoliczność "ustalenia" odszkodowania, a nie jego "wypłaty".
Dekret z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym
Podstawa wywłaszczenia nieruchomości w przeszłości.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej - obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 8 § ust. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania - obowiązek wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się organy przy załatwianiu sprawy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów - ustalenia faktyczne powinny być dokonane w całokształcie materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej (faktycznego i prawnego).
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 140
Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania odwoławczego.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 136 § ust. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 21
Wskazanie podstawy ustalania odszkodowań osobom wywłaszczonym pod poligon wojskowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały w sposób wyczerpujący, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone. • Organy nie wyjaśniły stanu prawnego sprawy, w tym podstawy prawnej ustalenia odszkodowania. • Zaniechano przeprowadzenia istotnych dowodów, w tym przesłuchania świadków. • Zezwolenie z 1967 r. nie jest dowodem ustalenia odszkodowania.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów administracji oparte na zezwoleniu z 1967 r. jako dowodzie ustalenia odszkodowania. • Twierdzenie organów, że materiał dowodowy jest wystarczający do odmowy ustalenia odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
Przepis ten niejako "uaktualnia" regulacje prawne, które przewidywały przyznanie odszkodowania za odjętą nieruchomość, a do wydania aktu o odszkodowaniu nie doszło. • Regulacja art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn stanowi remedium stwarzające prawną możliwość ustalenia i wypłaty odszkodowania w tych sytuacjach, w których nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości "bez ustalenia odszkodowania". • Przepis ten nie odwołuje się natomiast do kwestii "wypłaty" odszkodowania, która z natury rzeczy jest czynnością następczą wobec jego ustalenia i ma zazwyczaj charakter jedynie techniczny.
Skład orzekający
Katarzyna Korycka
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Saniewski
sędzia
Mariusz Pawełczak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn w kontekście ustalania odszkodowania za wywłaszczenia dokonane na podstawie przepisów z przeszłości, a także wymogi dotyczące wyczerpującego postępowania dowodowego i wyjaśnienia stanu prawnego przez organy administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia bez ustalenia odszkodowania, gdzie istnieje potrzeba ustalenia odszkodowania na podstawie przepisów przejściowych lub nowszych regulacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia i trudności w uzyskaniu odszkodowania po latach, co pokazuje złożoność prawa administracyjnego i potrzebę dokładnego badania dowodów.
“Po latach walki o odszkodowanie za wywłaszczoną ziemię: Sąd wskazuje na błędy urzędników.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.