II OSK 533/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną A. S., obywatelki Ukrainy, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. WSA we Wrocławiu uznał, że bezczynność organu nie wystąpiła, ponieważ zgodnie z art. 42 ust. 5a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (u.o.p.), zezwolenie na pobyt czasowy obywateli Ukrainy, których termin ważności upływał po 24 lutego 2022 r., było przedłużone z mocy prawa do 24 sierpnia 2023 r. (obecnie do 30 września 2025 r.). NSA uznał jednak, że WSA błędnie zinterpretował przepisy. Sąd kasacyjny podkreślił, że należy odróżnić materialnoprawne uprawnienie do legalnego pobytu z mocy ustawy od procesowego prawa do wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na pobyt. Nawet jeśli pobyt jest legalny na mocy art. 42 ust. 5a u.o.p., organ administracji publicznej jest zobowiązany do procesowego rozpatrzenia wniosku i wydania aktu o charakterze deklaratoryjnym, potwierdzającego ten stan prawny. WSA uchybił przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), w szczególności art. 151 w zw. z art. 6, 7, 8, 12, 35 k.p.a., oddalając skargę na bezczynność organu. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu, zasądzając jednocześnie od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów w sprawach zezwoleń na pobyt dla obywateli Ukrainy, zwłaszcza w kontekście przedłużenia pobytu z mocy prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obywateli Ukrainy w Polsce w okresie obowiązywania przepisów o pomocy w związku z konfliktem zbrojnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ pozostaje w bezczynności w sytuacji, gdy przepisy szczególne (ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy) przedłużają z mocy prawa legalność pobytu cudzoziemca, mimo złożenia przez niego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ nie może pozostawać w bezczynności, jeśli nie rozpatruje wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, nawet jeśli pobyt jest legalny z mocy prawa. Należy odróżnić materialnoprawne uprawnienie do legalnego pobytu od procesowego prawa do wniosku i wydania deklaratoryjnej decyzji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepisy, utożsamiając materialnoprawne przedłużenie pobytu z brakiem potrzeby procesowego rozpatrzenia wniosku. Nawet jeśli pobyt jest legalny z mocy prawa, organ powinien wydać deklaratoryjną decyzję potwierdzającą ten stan, a skarga na bezczynność powinna być rozpatrzona.
Czy sąd administracyjny może dokonać samodzielnej oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją w sytuacji paraliżu prac Trybunału Konstytucyjnego?
Odpowiedź sądu
Zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów Konstytucji RP, zostały uznane za bezprzedmiotowe, ponieważ WSA nie stosował tych przepisów przy ocenie bezczynności organu.
Uzasadnienie
NSA uznał zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji za bezprzedmiotowe, ponieważ WSA nie opierał swojego rozstrzygnięcia na tych przepisach, a skupił się na interpretacji przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście bezczynności organu.
Przepisy (25)
Główne
u.o.p. art. 42 § ust. 5a
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przedłużenie z mocy prawa okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy, którego termin ważności przypadał po 24 lutego 2022 r., do 24 sierpnia 2023 r. (obecnie do 30 września 2025 r.).
Pomocnicze
u.o.c. art. 109 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.o.c. art. 112a § ust. 1 i 2
Ustawa o cudzoziemcach
Określa terminy rozpatrzenia wniosku o zezwolenie na pobyt i szczególne reguły rozpoczęcia biegu tego terminu.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi na bezczynność organu.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi na bezczynność.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Podejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ważność postępowania.
k.p.a. art. 12 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości i prostoty postępowania.
k.p.a. art. 35 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 36 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 61 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Data wszczęcia postępowania na żądanie strony.
k.p.a. art. 104 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Forma zakończenia postępowania - decyzja administracyjna.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo do wniesienia ponaglenia.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 3
Przedłużenie terminu ważności zezwolenia na pobyt czasowy do 30 września 2025 r.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie uznał, że brak jest bezczynności organu, ponieważ przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy przedłużają legalność pobytu z mocy prawa. • Należy odróżnić materialnoprawne uprawnienie do legalnego pobytu od procesowego prawa do wniosku i wydania deklaratoryjnej decyzji przez organ.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów Konstytucji RP, uznano za bezprzedmiotowe, ponieważ WSA nie stosował tych przepisów przy ocenie bezczynności organu.
Godne uwagi sformułowania
NSA zważył, co następuje: • Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są usprawiedliwione. • Jako bezprzedmiotowe należało uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego... • Kluczowe jest w tej sprawie, czy u.o.p. uchyla w tym zakresie przepisy u.o.c. i tym samym k.p.a. • Zdaniem NSA należy odróżnić uprawnienie procesowe strony jakim jest prawo do wystąpienia z wnioskiem o pobyt czasowy od materialnego, jakim jest zalegalizowanie z mocy ustawy pobytu podmiotów spełniających warunki określone w art. 42 ust. 5a u.o.p. • W konsekwencji WSA we Wrocławiu uchybił art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 , art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c. i art. 104 § 1 k.p.a. oddając skargę na bezczynność organu z argumentacją prawną zaprezentowaną w zaskarżonym wyroku.
Skład orzekający
Anna Szymańska
sprawozdawca
Jerzy Stankowski
sędzia
Zdzisław Kostka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów w sprawach zezwoleń na pobyt dla obywateli Ukrainy, zwłaszcza w kontekście przedłużenia pobytu z mocy prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obywateli Ukrainy w Polsce w okresie obowiązywania przepisów o pomocy w związku z konfliktem zbrojnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z pobytem cudzoziemców w Polsce, szczególnie obywateli Ukrainy, oraz interpretacji przepisów o bezczynności organów administracji.
“Czy legalny pobyt z mocy prawa zwalnia urzędnika z obowiązku rozpatrzenia wniosku? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.