Orzeczenie · 2026-06-25

II OSK 511/25Oddalenie skargi kasacyjnej nadzor budowlany 40

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-06-25
NSABudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkistan zgodny z prawempozwolenie na budowęprojekt budowlanyodstępstwa od projektuotwory okienneotwory drzwiowegranica działki

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą doprowadzenie budynku inwentarsko-składowego do stanu zgodnego z prawem. Nakaz dotyczył zamurowania dwóch otworów okiennych i jednego otworu drzwiowego w ścianie szczytowej, które zostały wykonane niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i przepisami dotyczącymi warunków technicznych, w tym odległości od granicy działki sąsiedniej. Sąd I instancji podzielił ustalenia organów nadzoru budowlanego, wskazując na istotność odstępstw od projektu. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie przepisów postępowania, wadliwość uzasadnienia wyroku, naruszenie prawa materialnego (art. 103 Prawa budowlanego) oraz naruszenie Konstytucji RP w zakresie ochrony prawa własności. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił skargę. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 134 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a.) nie są zasadne, podobnie jak zarzut naruszenia art. 103 Prawa budowlanego, który został nieprawidłowo sformułowany i nie miał zastosowania w tej sprawie. Sąd podkreślił, że kluczowe dla rozstrzygnięcia było wykonanie obiektu niezgodnie z pozwoleniem na budowę, a nie kwestia przesunięcia granicy w przeszłości. Zarzuty naruszenia Konstytucji RP również uznano za nieuzasadnione, wskazując, że decyzja nie ogranicza prawa własności w sposób nieproporcjonalny. Sąd podkreślił również, że sądy administracyjne orzekają na podstawie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, istotnych odstępstw od projektu, a także stosowania przepisów proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście historycznego pozwolenia na budowę oraz późniejszych zmian w przepisach.

Zagadnienia prawne (4)

Czy wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i przepisami stanowi istotne odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę, uzasadniające nakaz doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i przepisami stanowi istotne odstępstwo, uzasadniające nakaz doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie południowej budynku inwentarskiego, niezgodnie z zatwierdzonym projektem typowym WB-5919 oraz przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, w tym odległości od granicy działki sąsiedniej, stanowi istotne odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę, uzasadniające zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Czy naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji, w tym brak merytorycznego rozpoznania zarzutów skarżącego i wadliwa konstrukcja uzasadnienia, uzasadnia uchylenie wyroku WSA?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji nie zostały uznane za zasadne.

Uzasadnienie

NSA szczegółowo analizował zarzuty dotyczące naruszenia art. 134 § 1, art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. i uznał, że Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie, rozpoznał sprawę w granicach skargi, a uzasadnienie wyroku spełniało wymogi formalne i pozwalało na kontrolę instancyjną. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że Sąd I instancji pominął istotne argumenty skarżącej.

Czy zastosowanie art. 103 Prawa budowlanego w sprawie budowy obiektu sprzed wejścia w życie ustawy z 1994 r. było prawidłowe?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 103 Prawa budowlanego został uznany za nieuzasadniony, ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w tej konkretnej sprawie.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że zarzut naruszenia art. 103 Prawa budowlanego był nieprawidłowo sformułowany, ponieważ nie wskazano konkretnego ustępu przepisu. Ponadto, analiza treści art. 103 ust. 1, 2 i 3 wykazała, że nie miał on zastosowania w tej sprawie, gdyż postępowanie nie zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 1995 r., a decyzja nie była wydana w trybie art. 48 Prawa budowlanego.

Czy nakaz zamurowania otworów okiennych i drzwiowych narusza prawo własności skarżącej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nakaz ten nie narusza prawa własności w sposób nieproporcjonalny.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zaskarżona decyzja nie ogranicza możliwości korzystania z nieruchomości w sposób nieproporcjonalny, ponieważ jest ona wynikiem wykonania obiektu niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i przepisami prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (12)

Główne

p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie określonych robót budowlanych w wyznaczonym terminie.

Pomocnicze

p.b. art. 103

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy dotyczące stosowania ustawy do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.

r.w.t. art. 12 § ust. 1 pkt 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepisy dotyczące usytuowania budynków i odległości od granicy działki sąsiedniej, w kontekście otworów okiennych i drzwiowych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona prawa własności.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji (art. 134 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a.). • Naruszenie prawa materialnego (art. 103 p.b.). • Naruszenie zasad Konstytucji RP (art. 64 ust. 1 i 2). • Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 8, 10, 77, 107 § 3) przez Sąd I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd I instancji nie naruszył zatem art. 133 § 1 p.p.s.a., gdyż nie jest jego naruszeniem odmienna ocena przez Sąd stanu sprawy i wyciągnięty wniosek inny, niż spodziewał się skarżący. • Nie jest też naruszeniem tego unormowania – również w powiązaniu z art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. – wyrażenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny innej od oczekiwanej przez stronę. • Mając zaś na względzie, że skarżąca kasacyjnie w omawianym zarzucie wywodziła, że do naruszenia art. 103 p.b. doszło przez przyjęcie, że budynek został wybudowany poniżej 4 m od granicy, pomimo iż skarżąca przedłożyła dowód w postaci mapki z okresu budowy z 1970 r., z której wynika, iż granica w tamtym okresie przebiegała w innym miejscu, tj. w odległości przekraczającej 4 m od spornego budynku, stwierdzić należy, że podstawą kwestionowanego przez skarżącą kasacyjnie rozstrzygnięcia było nie tylko usytuowanie obiektu w odległości mniejszej od 4 m od granicy z działką sąsiednią, ale również fakt, że obiekt ten został zrealizowany niezgodnie z warunkami pozwolenia na budowę, bowiem zatwierdzony projekt budowlany nie przewidywał otworów okiennych i otworu drzwiowego w ścianie południowej budynku. • W tym stanie rzeczy, skoro wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Skład orzekający

Małgorzata Miron

przewodniczący

Jerzy Stankowski

członek

Andrzej Wawrzyniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, istotnych odstępstw od projektu, a także stosowania przepisów proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście historycznego pozwolenia na budowę oraz późniejszych zmian w przepisach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów Prawa budowlanego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

“Niezgodność z pozwoleniem na budowę: NSA rozstrzyga spór o samowolnie wykonane otwory w budynku.”

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst