II OSK 2253/25Uchylenie decyzji o powrocie cudzoziemca po zmianie przepisów
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. C. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej o zobowiązaniu do powrotu. Decyzja ta została wydana z powodu posiadania przez cudzoziemca nieważnego paszportu oraz wykonywania pracy na rzecz podmiotu innego niż wskazany w zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę, a także z powodu braku wpisu oświadczenia o powierzeniu pracy do ewidencji. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając ustalenia organów. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów obu instancji. Sąd uznał częściowo zasadność zarzutów dotyczących naruszenia art. 302 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 288 ustawy o cudzoziemcach (u.o.c.), podkreślając, że sama utrata ważności paszportu nie zawsze musi prowadzić do zobowiązania do powrotu, zwłaszcza gdy cudzoziemiec podjął działania w celu uzyskania nowego dokumentu i posiadał ważną kartę pobytu. NSA wskazał również na częściową zasadność zarzutu naruszenia art. 302 ust. 4a u.o.c., podkreślając, że wykonanie pracy bez wymaganego zezwolenia może być wynikiem nieporadności, a nie celowego działania wbrew prawu, co może uzasadniać odstąpienie od wydania decyzji powrotowej ze względu na szczególnie ważny interes cudzoziemca. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia art. 13 ust. 3 dyrektywy powrotowej. NSA zaznaczył, że sprawa powinna być ponownie rozpoznana przez organ pierwszej instancji z uwzględnieniem aktualnego stanu faktycznego i prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zobowiązania cudzoziemców do powrotu w kontekście posiadania nieważnego dokumentu podróży, wykonywania pracy niezgodnie z zezwoleniem oraz zasady proporcjonalności i szczególnie ważnego interesu cudzoziemca.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego zasady mogą być stosowane w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy posiadanie nieważnego dokumentu podróży (paszportu) przez cudzoziemca, który posiada ważną kartę pobytu i podjął działania w celu uzyskania nowego dokumentu, stanowi wystarczającą podstawę do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo posiadanie nieważnego dokumentu podróży nie jest wystarczające, jeśli cudzoziemiec posiada ważną kartę pobytu, podjął niezwłoczne działania w celu uzyskania nowego dokumentu, a decyzja o powrocie byłaby nieproporcjonalna do naruszenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że dla zobowiązania do powrotu nie jest wystarczające samo ustalenie braku ważnego paszportu. Należy uwzględnić zasadę proporcjonalności, przyczyny braku paszportu oraz działania podjęte przez cudzoziemca w celu jego uzyskania. Decyzja o powrocie w takiej sytuacji może być nieadekwatna.
Czy wykonywanie pracy przez cudzoziemca na rzecz innego podmiotu niż wskazany w zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę, lub gdy oświadczenie o powierzeniu pracy nie zostało wpisane do ewidencji, zawsze skutkuje wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu, czy też można odstąpić od tej decyzji w przypadku szczególnie ważnego interesu cudzoziemca?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Można odstąpić od wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, jeśli przemawia za tym szczególnie ważny interes cudzoziemca, nawet jeśli spełnione są przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 4 u.o.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że okresowe wykonywanie pracy bez wymaganego zezwolenia, ale w oparciu o umowę o pracę i po podjęciu prób uregulowania sytuacji, może być wynikiem nieporadności, a nie celowego działania wbrew prawu. W takich przypadkach, szczególnie gdy istnieją inne okoliczności przemawiające za ważnym interesem cudzoziemca, można zastosować art. 302 ust. 4a u.o.c.
Czy cudzoziemiec musi być natychmiast poinformowany o możliwości uzyskania porady prawnej i reprezentacji prawnej w momencie zatrzymania lub w toku postępowania administracyjnego?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy nie uzależniają wydania decyzji o powrocie od uprzedniego uzyskania porady prawnej, a cudzoziemiec otrzymał pouczenie o możliwości korzystania z pomocy prawnej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że art. 13 ust. 3 dyrektywy powrotowej nie nakłada obowiązku natychmiastowego informowania o możliwości uzyskania porady prawnej w momencie zatrzymania, a jedynie wskazuje na taką możliwość. Ponadto, w aktach sprawy znajdowało się pouczenie o możliwości korzystania z pomocy prawnej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (18)
Główne
u.o.c. art. 302 § 1 pkt 1
Ustawa o cudzoziemcach
Posiadanie nieważnego dokumentu podróży stanowi przesłankę do zobowiązania do powrotu, ale wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności i okoliczności sprawy.
u.o.c. art. 302 § 1 pkt 4
Ustawa o cudzoziemcach
Wykonywanie pracy bez wymaganego zezwolenia lub oświadczenia stanowi przesłankę do zobowiązania do powrotu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Pomocnicze
u.o.c. art. 288
Ustawa o cudzoziemcach
Określa wymóg posiadania ważnego dokumentu podróży.
u.o.c. art. 302 § 4a
Ustawa o cudzoziemcach
Możliwość odstąpienia od wydania decyzji o powrocie w przypadku szczególnie ważnego interesu cudzoziemca.
u.o.c. art. 348 § pkt 1
Ustawa o cudzoziemcach
Przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny wszystkich okoliczności faktycznych.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.
ustawa o promocji zatrudnienia art. 2 § ust. 1 pkt 14
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Definicja nielegalnego wykonywania pracy.
ustawa o promocji zatrudnienia art. 87 § ust. 1 pkt 12
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Okoliczności wykonywania pracy na terytorium RP.
ustawa o promocji zatrudnienia art. 87 § ust. 2 pkt 9
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Okoliczności wykonywania pracy na terytorium RP.
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności art. 8
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Częściowo zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 302 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 288 u.o.c. (zasada proporcjonalności, posiadanie ważnej karty pobytu, działania w celu uzyskania nowego paszportu). • Częściowo zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 302 ust. 4a u.o.c. (szczególnie ważny interes cudzoziemca, nieporadność zamiast celowego działania).
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 13 ust. 3 dyrektywy 2008/115/WE (brak natychmiastowego informowania o prawie do pomocy prawnej).
Godne uwagi sformułowania
dla zobowiązania cudzoziemca do powrotu nie jest wystarczające samo tylko ustalenie, że cudzoziemiec podczas kontroli legalności pobytu nie posiadał przy sobie ważnego paszportu. • Konieczne jest tu zachowanie zasady proporcjonalności, w tym uwzględnienie okoliczności konkretnej sprawy oraz przyczyn nieposiadania paszportu. • Ważne jest również w szczególności to, czy cudzoziemiec podjął niezwłocznie działania w celu uzyskania nowego dokumentu podróży w razie jego utraty lub zbliżającego się okresu utraty ważności dotychczasowego dokumentu. • w sposób oczywisty było nieadekwatne do stopnia naruszenia obowiązku posiadania ważnego dokumentu podróży ze strony skarżącego, a tym samym godziło w ogólną unijną zasadę proporcjonalności. • nie sposób utożsamiać postawy skarżącego ze zjawiskiem nielegalnej pracy wykonywanej celowo poza systemem prawnym państwa goszczącego. • Okoliczności sprawy prowadzą do wniosku, że okresowe wykonywanie przez skarżącego pracy bez wymaganego pozwolenia lub zarejestrowanego oświadczenia, ale w oparciu o zawarta umowę o pracę, było raczej wynikiem pewnej nieporadności skarżącego, niż efektem jego negatywnej postawy wobec zasad zatrudniania cudzoziemców.
Skład orzekający
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Jerzy Stankowski
przewodniczący
Robert Sawuła
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zobowiązania cudzoziemców do powrotu w kontekście posiadania nieważnego dokumentu podróży, wykonywania pracy niezgodnie z zezwoleniem oraz zasady proporcjonalności i szczególnie ważnego interesu cudzoziemca."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego zasady mogą być stosowane w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z prawem migracyjnym i prawami cudzoziemców, w tym interpretacji przepisów o zobowiązaniu do powrotu i zasady proporcjonalności. Pokazuje, jak sąd może łagodzić rygory przepisów w indywidualnych przypadkach.
“Nieważny paszport to nie zawsze powód do deportacji? NSA wyjaśnia, kiedy liczy się proporcjonalność i ważny interes cudzoziemca.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.