Orzeczenie · 2026-03-11

II OSK 1591/25Oddalenie skargi kasacyjnej zezwolenie na pobyt 2

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-03-11

NSAAdministracyjneWysokansa

cudzoziemcyzezwolenie na pobytbezczynność organuprawo do sąduKonstytucja RPustawa o cudzoziemcachustawa o pomocy obywatelom UkrainyNSAWSAskarga kasacyjna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gdańsku. WSA zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy złożonego przez obywatelkę Ukrainy i stwierdził rażącą bezczynność organu. Wojewoda w skardze kasacyjnej zarzucił WSA błędną wykładnię przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (u.o.p.), twierdząc, że przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a także naruszenie przepisów proceduralnych, wskazując na okres zawieszenia stosowania przepisów o bezczynności (od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r.). NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 100d u.o.p. poprzez błędną wykładnię jest zasadny w tym sensie, że przepis ten ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem. Jednakże, NSA podkreślił, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. na okres po 30 czerwca 2024 r. narusza zasadę proporcjonalności i prawo do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Sąd uznał, że nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniały wprowadzenie tych ograniczeń, przestały istnieć, a administracja powinna dostosować swoje zasoby do bieżących potrzeb. W związku z tym, NSA odmówił zastosowania przepisu ograniczającego prawo do sądu po tej dacie. Stwierdzono, że WSA prawidłowo ocenił bezczynność organu na ogólnych zasadach, ponieważ termin na rozpoznanie wniosku upłynął po 30 czerwca 2024 r. NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ograniczających prawo do sądu po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności, nawet jeśli są one przedłużane ustawowo.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami, ale stanowi ważny głos w sprawie proporcjonalności ograniczeń prawa do sądu.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepisy ograniczające możliwość wnoszenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości postępowania (art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) mogą być stosowane po 30 czerwca 2024 r., biorąc pod uwagę zasadę proporcjonalności i prawo do sądu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przedłużenie obowiązywania tych przepisów po 30 czerwca 2024 r. narusza zasadę proporcjonalności i prawo do sądu, ponieważ nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniały ich wprowadzenie, przestały istnieć.

Uzasadnienie

NSA uznał, że choć przepisy te miały zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, ich przedłużenie po 30 czerwca 2024 r. było nieproporcjonalne i naruszało prawo do sądu. Administracja powinna dostosować się do normalnego poziomu napływu wniosków, a nie polegać na epizodycznych rozwiązaniach ograniczających prawa.

Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, czy tylko do obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości czy powodu pobytu w Polsce.

Uzasadnienie

NSA powołuje się na utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym przepisy te mają charakter generalny i nie ograniczają się do specyficznej grupy obywateli Ukrainy.

Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy niezgodność jest oczywista i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnia, że odmowa zastosowania przepisu jest możliwa, gdy jego sprzeczność z Konstytucją RP jest oczywista, a norma konstytucyjna jest wystarczająco skonkretyzowana. Takie działanie sądu nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Pomorskiego.

Przepisy (22)

Główne

u.o.p. art. 100c § ust. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Przepis ten miał zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem.

u.o.p. art. 100d § ust. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Przepis ten miał zastosowanie do wszystkich cudzoziemców. Jego przedłużenie po 30 czerwca 2024 r. naruszało prawo do sądu.

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

u.o.c. art. 112a

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.p. art. 100c § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.o.p. art. 100c § ust. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.o.p. art. 100d § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.o.p. art. 100d § ust. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 35

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 77 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 188 § pkt 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 pkt 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedłużenie stosowania art. 100d u.o.p. po 30 czerwca 2024 r. narusza zasadę proporcjonalności i prawo do sądu. • Przepisy art. 100c i 100d u.o.p. mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców.

Odrzucone argumenty

Argument Wojewody o braku możliwości stosowania przepisów o bezczynności w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r. został odrzucony w odniesieniu do okresu po 30 czerwca 2024 r.

Godne uwagi sformułowania

przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być bowiem uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają • przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. ... nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP • NSA uznał, że taka właśnie sytuacja – oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej – miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1-4 u.o.p. w brzmieniu nadanym ostatnią nowelizacją w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP

Skład orzekający

Małgorzata Miron

przewodniczący

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Anna Szymańska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ograniczających prawo do sądu po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności, nawet jeśli są one przedłużane ustawowo."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami, ale stanowi ważny głos w sprawie proporcjonalności ograniczeń prawa do sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i jego ograniczeń w sytuacjach nadzwyczajnych, co ma szerokie implikacje prawne i społeczne.

“Prawo do sądu ważniejsze niż ustawa? NSA kwestionuje przedłużenie ograniczeń dla cudzoziemców.”

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników