II KZ 53/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie orzekającym Zbigniew Kapiński (przewodniczący), Anna Dziergawka i Stanisław Stankiewicz (sprawozdawca) rozpoznał na posiedzeniu w dniu 24 października 2024 r. zażalenie obrońcy oskarżonego M.P. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2024 r. (sygn. akt II KK 169/24) o zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 2 października 2024 r., uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, jednocześnie stosując wobec M.P. tymczasowe aresztowanie na okres 2 miesięcy. Obrońca zaskarżył to postanowienie, zarzucając obrazę art. 258 § 2 k.p.k. poprzez wadliwe uznanie, że groźba surowej kary uzasadnia areszt, podczas gdy dowody zostały zabezpieczone, a oskarżony odbył już część kary. Wniósł o uchylenie aresztu i zastosowanie środków wolnościowych. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasadne. Podkreślił, że po uchyleniu wyroku sądu apelacyjnego, w obrocie prawnym pozostaje nieprawomocny wyrok skazujący na karę 8 lat pozbawienia wolności, co uzasadnia stosowanie tymczasowego aresztowania na podstawie art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k. Sąd wskazał, że grożąca surowa kara jest samodzielną przesłanką stosowania aresztu, niezależną od innych podstaw z art. 258 § 1 k.p.k., zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego. Stwierdził, że inne środki zapobiegawcze nie byłyby wystarczające do zapewnienia prawidłowego toku postępowania, a także nie ujawniły się przesłanki negatywne stosowania aresztu z art. 259 k.p.k. W konsekwencji, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w oparciu o groźbę surowej kary jako samodzielną przesłankę, zwłaszcza po uchyleniu wyroku sądu niższej instancji.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej po uchyleniu wyroku w wyniku kasacji i istnienia nieprawomocnego wyroku skazującego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy groźba surowej kary, w sytuacji gdy sąd pierwszej instancji skazał oskarżonego na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, stanowi samodzielną i wystarczającą przesłankę do zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, nawet jeśli inne dowody zostały już przeprowadzone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, groźba surowej kary, zgodnie z art. 258 § 2 k.p.k., stanowi samodzielną przesłankę szczególną stosowania tymczasowego aresztowania, niezależnie od innych podstaw z art. 258 § 1 k.p.k., zwłaszcza po uchyleniu wyroku sądu niższej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 258 § 2 k.p.k. wprowadza szczególny rodzaj domniemania, że oskarżony z uwagi na grożącą mu surową karę będzie bezprawnie utrudniał postępowanie. Jest to samodzielna przesłanka stosowania tymczasowego aresztowania, która nie wymaga dowodowego wykazywania konkretnych działań oskarżonego utrudniających postępowanie.
Czy po uchyleniu przez Sąd Najwyższy wyroku sądu apelacyjnego w wyniku rozpoznania kasacji, można zastosować tymczasowe aresztowanie wobec oskarżonego, jeśli w obrocie prawnym pozostaje nieprawomocny wyrok skazujący sądu niższej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w takiej sytuacji można zastosować tymczasowe aresztowanie na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k., jeśli istnieją ku temu podstawy.
Uzasadnienie
Uchylenie wyroku sądu apelacyjnego przez Sąd Najwyższy w wyniku kasacji nie oznacza ustania podstaw do stosowania środków zapobiegawczych, zwłaszcza gdy w obrocie prawnym nadal istnieje nieprawomocny wyrok skazujący.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 538 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 258 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 249 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 13 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 148 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 157 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 259 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 257 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Groźba surowej kary jako samodzielna przesłanka stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2 k.p.k. • Możliwość stosowania tymczasowego aresztowania po uchyleniu wyroku sądu apelacyjnego, gdy w obrocie prawnym pozostaje nieprawomocny wyrok skazujący. • Brak ujawnienia się przesłanek negatywnych stosowania tymczasowego aresztowania z art. 259 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Zabezpieczenie i przeprowadzenie wszystkich dowodów oraz brak destabilizacji postępowania przez oskarżonego wykluczają potrzebę stosowania środka izolacyjnego. • Odbycie przez oskarżonego znaczącej części kary orzeczonej przez sąd I instancji uzasadnia pogląd, że środki wolnościowe będą wystarczające. • Obraza art. 258 § 2 k.p.k. poprzez wadliwe uznanie, że groźba surowej kary uzasadnia stosowanie środka zapobiegawczego o charakterze izolacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
art. 258 § 2 k.p.k. wprowadza szczególny rodzaj domniemania w zakresie istnienia obawy, że oskarżony (podejrzany) z uwagi na grożącą mu surową karę, będzie bezprawnie utrudniał postępowanie i tym samym może stanowić samodzielną przesłankę szczególną stosowania tymczasowego aresztowania. • Nie uwzględniają one bowiem zaistnienia w przedmiotowej sprawie tych przesłanek, które Sąd Najwyższy wskazał jako uzasadniające zastosowanie wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania. • Właśnie z uwagi na grożący zakres odpowiedzialności karnej, za czyn który został M. P. przypisany nieprawomocnym wyrokiem, stosowanie w niepowtarzalnych realiach przedmiotowej sprawy innych środków zapobiegawczych o charakterze wolnościowym, nawet kumulatywnie orzeczonych - jak o to wnosi obrońca - nie będzie wystarczające do zapewnienia dalszego prawidłowego toku postępowania (przed sądem odwoławczym).
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Anna Dziergawka
członek
Stanisław Stankiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w oparciu o groźbę surowej kary jako samodzielną przesłankę, zwłaszcza po uchyleniu wyroku sądu niższej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej po uchyleniu wyroku w wyniku kasacji i istnienia nieprawomocnego wyroku skazującego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN dotyczące stosowania tymczasowego aresztowania po uchyleniu wyroku jest istotne dla praktyków prawa karnego, wyjaśniając kluczowe przesłanki procesowe.
“Sąd Najwyższy: Groźba surowej kary to nadal mocny argument za aresztem, nawet po uchyleniu wyroku.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.