Orzeczenie · 2026-09-30

II KK 254/25Wykluczenie sędziego SN bez rozpoznania

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-09-30
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćniezawisłośćkrajowa rada sądownictwaustawa z 2017 r.trybunał konstytucyjnykodeks postępowania karnegokasacja

Wniosek obrońcy skazanego X.Y. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. od udziału w sprawie kasacyjnej został oparty na zarzucie, że sposób powołania sędziego na urząd, poprzez rekomendację Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., narusza konstytucyjne gwarancje niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym wniosek nie podzielił tego stanowiska. Podkreślono, że udział sędziego powołanego na urząd w ramach tej procedury nie rodzi sam przez się i w każdym przypadku stanu nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Przywołano wyroki Trybunału Konstytucyjnego, które wykluczyły objęcie zakresem tego przepisu okoliczności powołania sędziego na urząd oraz zakazały wykorzystywania art. 6 ust. 1 EKPCz jako przesłanki kontroli prawidłowości procedury nominacyjnej. Sąd Najwyższy zaznaczył, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a system prawa cywilnego nie opiera się na precedensach w takim stopniu jak system anglosaski. Stwierdzono, że przepis art. 41 § 1 k.p.k. wymaga, aby wątpliwości co do bezstronności sędziego były uzasadnione konkretnymi argumentami odnoszącymi się do indywidualnej sprawy, a sam fakt powołania sędziego w kwestionowanej procedurze nie rodzi takich wątpliwości. Ponadto, nawet w uchylonej uchwale Sądu Najwyższego, warunkiem skuteczności takiego zarzutu było wykazanie, że wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Wniosek nie zawierał takich argumentów, a status sędziego ma charakter jednorodny, niezależnie od procedury powołania. W związku z tym, wniosek został uznany za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawiony bez rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w kontekście procedury powołania na urząd, w szczególności w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i jego relacji do prawa krajowego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów.

Zagadnienia prawne (1)

Czy sam fakt powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd na podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., rodzi uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności i niezawisłości, skutkując obowiązkiem jego wyłączenia od udziału w sprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sam fakt powołania sędziego na urząd w ramach tej procedury nie rodzi automatycznie uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności i niezawisłości, a tym samym nie skutkuje obowiązkiem jego wyłączenia od udziału w sprawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że procedura powołania sędziego na urząd, nawet jeśli budzi wątpliwości, nie prowadzi automatycznie do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Wymagane są konkretne argumenty wskazujące na istnienie uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności w indywidualnej sprawie. Brak takich argumentów w złożonym wniosku skutkuje jego pozostawieniem bez rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Pozostawić wniosek bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
X. Y.osoba_fizycznaskazany
A.B.innesędzia Sądu Najwyższego

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymaga, aby wątpliwości co do bezstronności sędziego były uzasadnione konkretnymi, nawiązującymi do realiów indywidualnej sprawy argumentami.

Pomocnicze

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności powołania albo osoby trzecie muszą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, aby uzasadnić wątpliwości co do bezstronności.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Konstytucja RP art. 8 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 190 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 144 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sam fakt powołania sędziego na urząd na podstawie rekomendacji KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. nie rodzi automatycznie uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności i niezawisłości. • Wymagane są konkretne argumenty wskazujące na istnienie uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego w indywidualnej sprawie. • Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wyklucza stosowanie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. do okoliczności powołania sędziego na urząd. • System prawa cywilnego opiera się na prawie stanowionym, a nie na precedensach.

Odrzucone argumenty

Udział sędziego powołanego na urząd na podstawie rekomendacji KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. rodzi niewzruszalne domniemanie braku instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności. • Wada procedury powoływania sędziego prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.

Godne uwagi sformułowania

niewzruszalne domniemanie braku instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności • uzasadniona wątpliwość co do bezstronności • niepodziela stanowiska, iż udział w rozpoznaniu sprawy sędziego Sądu Najwyższego, który na ten urząd został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. [...], wywołuje sam przez się i w każdym przypadku stan nienależytej obsady sądu • wiążącego charakteru wyroku Trybunału Konstytucyjnego • brak precedensów i obowiązek stosowania norm prawa stanowionego • wniosek był niedopuszczalny z mocy ustawy

Skład orzekający

Ryszard Witkowski

przewodniczący

A.B.

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w kontekście procedury powołania na urząd, w szczególności w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i jego relacji do prawa krajowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i wpływu procedury powoływania sędziów na ich bezstronność, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

“Czy sędzia powołany po 2017 roku może być bezstronny? Sąd Najwyższy odpowiada.”

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst