II KA 203/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Rzeszowie rozpoznał sprawę z apelacji obrońcy oskarżonego J. S., który został skazany przez Sąd Rejonowy w Łańcucie za przestępstwa z art. 286 § 1 kk (oszustwo) i art. 297 § 1 kk (wyłudzenie kredytu) w zw. z art. 11 § 2 kk. Oskarżony złożył nieprawdziwe oświadczenia o zatrudnieniu i dochodach, aby uzyskać kredyt, wprowadzając w błąd bank. Sąd Rejonowy wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 2 lata, orzekł obowiązek naprawienia szkody i zwolnił z kosztów sądowych. Obrońca zarzucił m.in. obrazę przepisów postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa materialnego. Sąd Okręgowy uznał apelację za niezasadną, jednakże dokonał zmiany zaskarżonego wyroku w trybie art. 455 kpk, uzupełniając podstawę prawną skazania i wymiaru kary o wskazanie, że stosowane przepisy Kodeksu karnego były w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu, w związku z art. 4 § 1 kk. Sąd odwoławczy szczegółowo odniósł się do zarzutów apelacji, analizując kwestie oceny dowodów, ustaleń faktycznych i wykładni prawa materialnego, uznając argumentację Sądu Rejonowego za prawidłową. W konsekwencji, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy. Sąd zasądził również koszty zastępstwa procesowego z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących stosowania względniejszej ustawy karnej (art. 4 § 1 kk) w wyroku sądu odwoławczego, a także zasady oceny dowodów i kwalifikacji prawnej czynów z art. 286 i 297 kk.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i prawnej, gdzie sąd odwoławczy koryguje wyrok sądu niższej instancji w zakresie podstawy prawnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd odwoławczy powinien uzupełnić podstawę prawną skazania o wskazanie brzmienia przepisów obowiązujących w dacie popełnienia czynu, jeśli były one względniejsze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy powinien uzupełnić podstawę prawną skazania i wymiaru kary o wskazanie, że stosowane przepisy Kodeksu karnego były w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu, w związku z art. 4 § 1 kk, nawet jeśli sąd pierwszej instancji zastosował przepisy względniejsze.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy stwierdził, że sąd pierwszej instancji, orzekając wobec oskarżonego, winien w wyroku zastosować przepisy jednej ustawy karnej (w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r.) i zaznaczyć to, nie tylko tam gdzie wyraźnie sięgał po przepisy względniejsze, ale także w podstawie prawnej skazania i wymiaru kary zasadniczej.
Czy błędna ocena dowodów przez sąd pierwszej instancji stanowi podstawę do zarzutu obrazy prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut obrazy prawa materialnego może być skutecznie podnoszony tylko w przypadku niekwestionowania prawidłowości dokonanych przez sąd ustaleń faktycznych. Jeśli zarzucona wadliwość polega na przyjęciu błędnych ustaleń, ocenie podlega trafność ustaleń faktycznych, a nie obraza prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy wyjaśnił, że o obrazie prawa materialnego można mówić, gdy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sąd wadliwie zastosował normę prawną. Jeśli zaś zarzucona wadliwość polega na błędnych ustaleniach, ocenie podlega trafność tych ustaleń, a nie obraza prawa materialnego.
Czy złożenie nieprawdziwego oświadczenia o dochodach z gospodarstwa rolnego w celu uzyskania kredytu wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 297 § 1 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie takiego oświadczenia w celu uzyskania kredytu prawidłowo ocenia się jako zachowanie wyczerpujące znamiona typu czynu zabronionego z art. 297 § 1 kk.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że oświadczenie o uzyskanych dochodach z prowadzonego gospodarstwa rolnego zostało przez oskarżonego podpisane, a uprzednio wpisane w formularz umowy kredytowej. Wprawdzie obrońca kwestionował jego 'wartość', jednakże nie mogło ono umknąć uwadze oskarżonego.
Czy wywiązanie się z części niekorzystnej umowy kredytowej przekreśla istotę przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet wywiązanie się z części niekorzystnej umowy nie przekreśla istoty działania przestępczego.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy powołał się na utrwalony pogląd judykatury, że przestępstwo z art. 286 § 1 kk jest dokonane z chwilą zawarcia niekorzystnej umowy, a niekorzystne rozporządzenie mieniem jest szersze od pojęcia szkody i straty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Rejonowa w Łańcucie | organ_państwowy | prokurator |
| (...) Bank SA | spółka | pokrzywdzony |
| adw. J. Ł. | inne | obrońca z urzędu |
Przepisy (26)
Główne
kk art. 286 § 1
Kodeks karny
Oszustwo polega m.in. na tym, że sprawca w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę fizyczną lub prawną do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd co do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Musi istnieć związek przyczynowy między niekorzystnym rozporządzeniem mieniem a wprowadzeniem w błąd. Działania sprawcy nie muszą przybierać szczególnych form podstępu. Wystarczy, że działanie wywiera pozory, na podstawie których pokrzywdzony dokonuje błędnej oceny fragmentu rzeczywistości. Brak należytej staranności ze strony pokrzywdzonego nie ma znaczenia dla bytu przestępstwa. Przestępstwo jest dokonane z chwilą zawarcia niekorzystnej umowy. Niekorzystne rozporządzenie mieniem oznacza pogorszenie sytuacji majątkowej rozporządzającego i jest szersze od pojęcia szkody i straty. Od strony podmiotowej sprawca obejmuje swoim zamiarem bezpośrednim kierunkowym działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
kk art. 297 § 1
Kodeks karny
Złożenie nieprawdziwego oświadczenia o zatrudnieniu i wysokości dochodów w celu uzyskania kredytu wyczerpuje znamiona tego czynu.
Pomocnicze
kk art. 11 § 2
Kodeks karny
kk art. 11 § 3
Kodeks karny
kk art. 69 § 1
Kodeks karny
kk art. 70 § 1
Kodeks karny
Dotyczy warunkowego zawieszenia wykonania kary.
kk art. 4 § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania względniejszej ustawy karnej.
kk art. 46 § 1
Kodeks karny
Dotyczy obowiązku naprawienia szkody.
kpk art. 438 § 2
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 233
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 4
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 438 § 3
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
kpk art. 438 § 1
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 455 § 2
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 410
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 2 § 2
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 424
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 437 § 1
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 449
Kodeks postępowania karnego
kpk art. 456
Kodeks postępowania karnego
Prawo o adwokaturze art. 29 § 1
Ustawa - Prawo o adwokaturze
Dotyczy zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
u.o.s.k. art. 17 § 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
kpk art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konieczność uzupełnienia podstawy prawnej skazania o wskazanie brzmienia przepisów obowiązujących w dacie popełnienia czynu, zgodnie z art. 4 § 1 kk.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów postępowania (art. 233 kpk, art. 4 kpk) poprzez dowolną i stronniczą ocenę dowodów. • Błąd w ustaleniach faktycznych (np. przyjęcie, że oskarżony podpisał oświadczenie o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, że działał z zamiarem doprowadzenia banku do niekorzystnego rozporządzenia mieniem). • Naruszenie prawa materialnego (art. 286 § 2 kk, art. 297 § 1 kk) poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
podstawę skazania i wymiaru kary uzupełnia, po użytym skrócie „ kk ”, o zapis: „w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu w związku z art. 4 § 1 kk ” • Apelacja obrońcy oskarżonego, wprawdzie – zważywszy na rodzaj podniesionych zarzutów - nie zasługuje na uwzględnienie, to jednak umożliwiła ona dokonanie korekty zaskarżonego wyroku w trybie art. 455 kpk • Ocena wiarygodności dowodów, dokonana przez Sąd meriti , pozostaje pod ochroną art. 7 kpk , gdy jest poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia do prawdy • W przypadku przestępstwa oszustwa wnioski te dotyczą strony przedmiotowej działania przestępczego oraz zamiaru bezpośredniego kierunkowego towarzyszącego temu działaniu. • Przestępstwo z art. 286 § 1 kk jest dokonane z chwilą zawarcia niekorzystnej umowy. • O obrazie prawa materialnego można mówić wtedy, gdy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sąd wadliwie zastosował normę prawną lub bezzasadnie jej nie zastosował, bądź gdy zarzut dotyczy zastosowania lub niezastosowania przepisu zobowiązującego Sąd do jego bezwzględnego respektowania.
Skład orzekający
Mariusz Sztorc
przewodniczący
Grażyna Artymiak
sędzia sprawozdawca
Bożena Przysada
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania względniejszej ustawy karnej (art. 4 § 1 kk) w wyroku sądu odwoławczego, a także zasady oceny dowodów i kwalifikacji prawnej czynów z art. 286 i 297 kk."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i prawnej, gdzie sąd odwoławczy koryguje wyrok sądu niższej instancji w zakresie podstawy prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy istotnych kwestii proceduralnych związanych z prawem karnym materialnym, w szczególności stosowania przepisów w czasie. Choć stan faktyczny jest typowy dla przestępstw finansowych, analiza prawna jest wartościowa dla prawników.
“Sąd Okręgowy koryguje wyrok: dlaczego brzmienie przepisów w dniu czynu ma kluczowe znaczenie?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.