Orzeczenie · 2026-05-26

II GSK 452/23Odmowa upoważnienia przewozy lotnicze polską rosją

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-26
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo lotniczeprzewozy lotniczeumowa międzynarodowaUmowa POL-RUSUrząd Lotnictwa Cywilnegoskarga kasacyjnaNSAprawo UEpomoc publicznaswoboda przedsiębiorczości

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki A. w B., W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego odmawiającą upoważnienia do wykonywania przewozów lotniczych między Polską a Federacją Rosyjską. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i naruszenie zasady proporcjonalności oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego. Podnosiła również zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 351 TFUE, art. 4 ust. 4 Umowy POL-RUS oraz przepisów dotyczących pomocy publicznej (art. 107 TFUE). NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bada nieważność postępowania. Zaznaczył, że umowa POL-RUS zawiera klauzulę narodowościową, a jej stosowanie w kontekście prawa UE wymaga analizy zgodności z zasadami swobody przedsiębiorczości i niedyskryminacji. Sąd uznał, że art. 4 ust. 4 Umowy POL-RUS przewiduje możliwość, a nie obowiązek odmowy udzielenia zezwolenia eksploatacyjnego w przypadku braku spełnienia wymogów kontroli lub własności. Wskazał, że wcześniejsze orzecznictwo WSA w Warszawie (sygn. akt VI SA/Wa 1315/21) wiązało organ i sąd w zakresie interpretacji tej umowy, a także że sprawa nie ma charakteru precedensowego. NSA stwierdził, że organ administracji właściwie uzasadnił odmowę udzielenia upoważnienia, uwzględniając pisma MSZ i KE oraz orzecznictwo TSUE, a także że zarzuty dotyczące naruszenia art. 153 p.p.s.a. i prawa materialnego nie są zasadne. Sąd uznał, że odmowa udzielenia upoważnienia nie stanowi niedozwolonej pomocy publicznej, a umowa POL-RUS nie narusza prawa UE w sposób wymagający jej zmiany, zwłaszcza w kontekście zawieszenia jej stosowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja art. 4 ust. 4 Umowy POL-RUS w kontekście prawa UE, zasady proporcjonalności i pomocy publicznej w sektorze lotniczym.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznej umowy dwustronnej i jej stosowania w kontekście członkostwa Polski w UE. Zawieszenie stosowania umowy POL-RUS może wpływać na aktualność niektórych argumentów.

Zagadnienia prawne (3)

Czy odmowa udzielenia upoważnienia do wykonywania przewozów lotniczych przez Prezesa ULC, oparta na klauzuli narodowościowej z umowy POL-RUS, jest zgodna z prawem UE i zasadą proporcjonalności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa jest zgodna z prawem, ponieważ umowa POL-RUS dopuszcza możliwość odmowy w przypadku braku spełnienia wymogów narodowościowych, a organ administracji działał w granicach uznania administracyjnego, uwzględniając kontekst prawny i faktyczny.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 4 ust. 4 Umowy POL-RUS przewiduje możliwość, a nie obowiązek odmowy udzielenia zezwolenia eksploatacyjnego w przypadku braku spełnienia wymogów kontroli lub własności. Organ administracji właściwie uzasadnił odmowę, uwzględniając pisma MSZ i KE oraz orzecznictwo TSUE, a także wcześniejsze orzecznictwo WSA w Warszawie.

Czy odmowa udzielenia upoważnienia do przewozów lotniczych stanowi niedozwoloną pomoc publiczną w rozumieniu art. 107 TFUE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa udzielenia upoważnienia nie stanowi niedozwolonej pomocy publicznej, ponieważ umowa POL-RUS dotyczy stosunków gospodarczych między państwem członkowskim UE a państwem trzecim i nie wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi w sposób negatywny dla budżetu państwa.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że przesłanki uznania korzyści za pomoc publiczną (art. 107 ust. 1 TFUE) nie zaktualizowały się, ponieważ odmowa udzielenia upoważnienia nie powoduje uszczuplenia budżetu państwa i nie wpływa negatywnie na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

Czy Sąd I instancji naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez odstąpienie od wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd I instancji nie naruszył art. 153 p.p.s.a., ponieważ organ administracji działał zgodnie z wiążącą oceną prawną i wskazaniami zawartymi w poprzednim wyroku, a także uwzględnił zmianę stanu prawnego (zawieszenie stosowania umowy POL-RUS).

Uzasadnienie

NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 153 p.p.s.a., uwzględniając wiążącą ocenę prawną z poprzedniego wyroku WSA i działanie organu administracji w ramach przyznanego "luzu decyzyjnego".

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną spółki A. w B., W.

Przepisy (69)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

TFUE art. 351

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 288 § akapit 1

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TUE art. 4 § ust. 3

Traktat o Unii Europejskiej

Konstytucja RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.p.l. art. 191 § ust. 2, ust. 7 pkt 1) i ust. 15

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

u.p.l. art. 192 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

u.p.l. art. 192a § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Rozporządzenie (WE) Nr 847/2004 art. 3 i 4 § ust. 1

Rozporządzenie (WE) Nr 847/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady

TFUE art. 18

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 49

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 54

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

TFUE art. 106 § ust. 1

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 107 § ust. 1

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 108 § ust. 3

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

u.p.l. art. 191 § ust. 2 i ust. 7 pkt 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Umowa POL-RUS art. 4 § ust. 4

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o komunikacji lotniczej

Umowa POL-RUS art. 1 § ust. 1 lit. a

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o komunikacji lotniczej

Umowa POL-RUS art. 18

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o komunikacji lotniczej

Umowa POL-RUS art. 19

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o komunikacji lotniczej

Umowa POL-RUS art. 4 § ust. 1-3

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o komunikacji lotniczej

k.p.a. art. 151

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c)

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 177 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 171

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.l. art. 197 § ust. 1 pkt 7

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

u.p.l. art. 197 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Konwencja Chicagowska art. 6

Konwencja o międzynarodowym lotnictwie cywilnym (Konwencja Chicagowska)

TFUE art. 351

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 351 § akapit pierwszy

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 351 § akapit drugi

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 107 § ust. 1

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Pomocnicze

u.o.u.m. art. 25 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych

u.o.u.m. art. 2

Ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych

K.W.P.T. art. 1 § ust. 1 lit. a), lit. e), lit. g)

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 6

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 9

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 11

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 26

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 27

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 29

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 34

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 35

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 36

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 39

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

K.W.P.T. art. 41

Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów

Konstytucja RP art. 9

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) k.p.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, naruszenie zasady proporcjonalności, wybiórczą ocenę materiału dowodowego. • Naruszenie prawa materialnego (art. 351 TFUE, art. 4 ust. 4 Umowy POL-RUS) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie przepisów dotyczących pomocy publicznej (art. 107 TFUE) poprzez błędną wykładnię pojęcia pomocy publicznej. • Naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez odstąpienie od wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA.

Godne uwagi sformułowania

art. 4 ust. 4 Umowy Polska-Rosja nie stanowi normy kompetencyjnej, której adresatem w sprawie jest Prezes ULC, ponieważ z możliwości odmowy udzielenia »zezwolenia eksploatacyjnego« [...] mógłby skorzystać wyłącznie właściwy organ państwa rosyjskiego • art. 4 ust. 4 Umowy Polska-Rosja wprost przewiduje wyłącznie możliwość, a nie obowiązek odmowy udzielenia »zezwolenia eksploatacyjnego« w przypadku braku kontroli lub własności przedsiębiorstwa lotniczego ukształtowanej w zdefiniowany w tym przepisie sposób • Umowa z Rosją powinna zostać odpowiednio zmieniona • nie sposób byłoby uczynić zadość wnioskowi skarżącej spółki żądającej wydania na jej rzecz upoważnienia do wykonywania regularnych przewozów lotniczych pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Federacją Rosyjską, jak również podkreślając, że wbrew stanowisku i sugestii strony skarżącej (s. 11 skargi kasacyjnej) rozpatrywana sprawa nie nosi żadnych znamion, ani też cech sprawy precedensowej

Skład orzekający

Gabriela Jyż

przewodniczący

Wojciech Kręcisz

sprawozdawca

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 4 ust. 4 Umowy POL-RUS w kontekście prawa UE, zasady proporcjonalności i pomocy publicznej w sektorze lotniczym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej umowy dwustronnej i jej stosowania w kontekście członkostwa Polski w UE. Zawieszenie stosowania umowy POL-RUS może wpływać na aktualność niektórych argumentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z umowami międzynarodowymi, prawem UE i sektorem lotniczym, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

NSA rozstrzyga spór o przewozy lotnicze Polska-Rosja: klauzula narodowościowa kontra prawo UE.

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst